Қазақша рефераттар

Сабақ тың тақырыбы

Сабақтың тақырыбы

Жер асты сулары (презентациямен)

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: жер асты суларының маңыздылығы, типтері және таралуы туралы білім қалыптастыру.
  • Дамытушылық: ойлау, есте сақтау және баяндау қабілеттерін дамыту арқылы шығармашыл тұлға қалыптастыру.
  • Тәрбиелік: адамгершілік-рухани тәрбие беру және табиғи байлықтарды қорғауға баулу.

Әдістер мен ресурстар

Сабақтың әдісі
СТО, тірек-сызба
Пән аралық байланыс
Химия, физика, биология, экология
Көрнекіліктер
Қазақстанның физикалық картасы, электронды оқулық, слайдтар

Сабақтың құрылымы

  1. I Ұйымдастыру кезеңі
  2. II Жаңа сабақ
  3. III Үй тапсырмасын тексеру
  4. IV Картамен және кестемен жұмыс
  5. V Қорытындылау, бағалау
  6. VI Үй тапсырмасы

Жаңа сабақ: су — тіршіліктің өзегі

Су — пәктік кепілі, ол денсаулықтың.

О, баста тіршілік болып судан шықтың.

Бұлақ, көл, өзен, теңіз, мұхиттардың —

Молдықтан қасиетін келмейді ұққың.

Қылмысыңды суда сынауың әр,

Сынаған сайын жаным тым ауырар.

Жауабыңды, жарық дүние, жадыңда ұста:

«Судың да сұрауы бар».

О. Асқардың ой-толғауынан

Неліктен жер асты сулары маңызды?

Жер асты сулары — құндылығы жоғары табиғи ресурс. XX ғасырда техногендік әсерлердің күшеюіне байланысты экологиялық ахуал күрделеніп, жер бетіндегі сулардың ластануы артты. Осыған орай жер асты суларының маңызы айрықша өсті.

Негізгі басымдық: адамзатты сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету.

Жалпы көлемі бойынша жер асты сулары теңіздер мен мұхиттардан кейінгі екінші орында. Су — күшті еріткіш: жер қойнауындағы химиялық заттар су ерітіндісі арқылы жаңа қосылыстар түзе алады.

Тереңдігіне қарай жіктелуі

  • I

    Грунт сулары

    Жер бетіне жақын орналасатын, көбіне жауын-шашын және жер үсті сулары арқылы қоректенетін сулар.

  • II

    Артезиан сулары

    Қабаттар арасында қысыммен жиналатын, ұңғыма қазылғанда өздігінен көтерілуі мүмкін терең сулары.

Дерек

Мойынқұмда 300–500 м тереңдікте, аумағы шамамен 50 мың км² болатын жер асты «теңізі» бар.

Минералды бұлақтар және емдік орындар

Қазақстанда Алмаарасан, Қапаларасан, Сарыағаш, Жаркентарасан сияқты шипажайлар мен 300-ден аса минералды бұлақ зерттеліп, емдік қасиеттері анықталған.

«Көкпар» (сұрақ-жауап)

Төмендегі тұжырымдардың дұрыстығын анықтаңыз.

  • 1) Қазақстанда ірілі-ұсақты 85 000 өзен бар. Иә
  • 2) Ертіс, Есіл, Тобыл өзендері Арал теңізіне құяды. Жоқ
  • 3) Каспий теңізі алабына Сырдария өзені жатады. Жоқ
  • 4) Өзеннің жыл бойындағы ағып шыққан су мөлшерін жылдық ағын деп атайды. Жоқ
  • 5) Ертіс–Қарағанды каналының ұзындығы 458 км. Иә
  • 6) Сырдария — Қазақстандағы ең таза өзен. Жоқ

«Кім жылдам?»

Қысқа сұрақтарға жедел жауап беріңіз.

1) Елордамыз қай өзеннің бойында орналасқан?

Жауабы: Есіл

2) Ертіс өзенінің сол жақ саласы?

Жауабы: Тобыл

3) Сырдария өзеніндегі бөген?

Жауабы: Шардара

4) Қапшағай бөгені салынған өзен?

Жауабы: Іле

5) Шығыс Қазақстандағы көл?

Жауабы: Зайсан

Экологиялық есеп

Егер пәтердегі су краны дұрыс жабылмаса, 6 минутта 1 стакан су ағады. Осылай жалғаса берсе, 1 сағатта және 1 тәулікте қанша су босқа кетеді?

1 сағат

60 ÷ 6 = 10 стакан

1 тәулік

24 × 10 = 240 стакан

Ескерту: Нәтижені литрге айналдыру үшін 1 стаканның нақты көлемін (мысалы, 200–250 мл) көрсету қажет.

Қорытындылау

Бағалау

Оқушылардың тақырыпты меңгеруі сұрақ-жауап, карта және кестемен жұмыс нәтижесі бойынша бағаланады.

Үй тапсырмасы

Тақырып: Жер асты сулары.