Оқытудың Нені оқыту
Қазіргі талап және мектептің міндеті
Ақпараттық-компьютерлік технологияларды қазақ тілі сабағында қолдану — қазіргі заманның нақты талабы. ХХІ ғасыр — білімділер ғасыры. Білімді ұрпақты өсіру үшін тек оқыту емес, тәрбиені де қатар ұстаған жүйелі жұмыс қажет.
«Ертеңгі келер күннің бүгінгіден де нұрлы болуына, адамзат қоғамын алға апаратын құдіретті күш тек білімге ғана тән».
Бүгін мектептің алдында ауқымды міндет тұр: білім беруде жаңа әдіс-тәсілдерді енгізу, оқытудың және шығармашылықты дамытудың әдістемелерін қайта қарастыру. Оқушының жеке тұлғасын қалыптастыру, рухани әлемін байыту, сабаққа деген ынтасын арттыру — басты мәселелердің бірі.
Ақпараттық технологиялардың артықшылықтары
Ғылым мен техника қарқынды дамыған кезеңде оқыту әдістерін жетілдіру білім беру жүйесінің өзіне де, ақпараттық технологиялардың дамуына да тікелей ықпал етті. Ақпараттық технологияларды қолданудың негізгі артықшылықтары:
-
1
Ақпарат көлемін ұлғайтады
Тақырып шеңберінде немесе белгілі бір уақыт аралығында берілуі тиіс мәліметтің көлемін арттыруға мүмкіндік береді.
-
2
Оқыту сапасын көп деңгейлі жетілдіреді
Оқу материалының тарамдалуы мен құрылымдалуын жақсартып, мазмұн сапасын арттыруға жағдай жасайды.
Уақыт өткен сайын «Нені оқыту?» және «Қалай оқыту?» деген сұрақтар күрделене түсуде: білім ауқымы кеңейді, ақпарат көбейді, енді ең маңыздысы — ақпаратты сауатты таңдап, тиімді қолдану.
Мұғалім мақсаты: технологияны ғылыми негізде меңгеру
Жаңа технологияны ғылыми негізде меңгеріп, терең білімді ұрпақ тәрбиелеуді өз жұмысына арқау еткен ұстаздың мақсаты төмендегідей болуы тиіс:
-
Озық тәжірибені ұтымды енгізу
Түрлі педагогикалық әдістер мен жаңа педагогикалық технологияларды орынды енгізіп, қолдану нәтижелерін тұрақты дамыту.
-
Өзін-өзі жетілдіру арқылы оқушыға ықпал ету
Мұғалімнің кәсіби өсуі оқушының жеке тұлға ретінде қалыптасуына тікелей әсер етеді.
-
Талдау мен қорытынды жасауға жол ашу
Оқушылардың маңызды мәселелерді өздері талдап, қорытындылауына мүмкіндік беру.
Компьютер: техникалық құрал емес, педагогикалық орта
Технологияны қолданудағы негізгі сұрақ: біз оны қалай қолданамыз? Компьютерді білім беретін бағдарламалық-педагогикалық құрал ретінде қарастыру қажет. Яғни, оны тек техникалық қамтамасыз ету құралы ретінде емес, оқушымен «сұхбаттасатын», білімді жинақтап, ұсынатын оқу ортасы ретінде қолданған дұрыс.
Мультимедиа мүмкіндіктері
- Білім мазмұнын, әдістерін және ұйымдастыру түрлерін таңдауды жетілдіреді
- Интеллектуалдық әлеуетті дамытады, өз бетімен білім алу дағдысын қалыптастырады
- Көру-есту арқылы қабылданатын ақпаратты түрлендіріп, қызығушылықты арттырады
Ақпараттық-анықтамалық бағдарламалар
Мұндай бағдарламалар қажетті ақпаратты табуға бағытталған: оқушы компьютер арқылы кез келген ақпарат қорынан өзіне керек деректерді жинақтап, сұрыптап пайдалана алады.
Электрондық оқулық және практикалық тапсырмалар
Компьютерлік оқу құралдарының маңызды түрі — электрондық оқулық. Әдетте электрондық оқулықтар бірнеше тақырыпқа құрылып, оқушының өз бетімен жұмыс істеуіне ыңғайланған тапсырмалар ұсынады.
Оқушы орындай алатын жұмыстар
Сөздердің жазылуы мен айтылуын пысықтау
Сөздік жұмысы және лексикалық тапсырмалар
Диктант, мазмұндама орындау
Талдау жұмыстары (сызба, кесте, үлгі арқылы)
Сабақтан мысалдар
8-сынып: «Абай Құнанбайұлы»
Оқушылар компьютер арқылы ақын туралы мәліметті тыңдап, түсінгенін әңгімеледі. Тірек суреттер бойынша сөйлемдер құрап, лексикалық тапсырмалар орындады. Сызбалар көмегімен талдау жұмыстарын жасады.
7-сынып: «Жаз мезгілі — демалысқа қолайлы кез»
Мониторда ұсынылған әртүрлі тапсырмаларды оқушылар қызығушылықпен, белсенді орындап, тақырып бойынша білімдерін кеңейтті.
5-сынып: «Қыс келбеті»
Оқушылар суретпен жұмыс жасап, монитордан берілген жаңа сөздерді меңгерді, аударма жұмыстарында қолданды және фонетикалық талдау жүргізді.
Оқыту технологиялары және нәтижесі
Қазіргі кезде қазақ тілі мен әдебиетін оқытуда кең қолданылып жүрген технологиялар — сын тұрғысынан ойлау, деңгейлеп оқыту, дамыта оқыту — оқушыларды еркін ойлануға, пікірталас жүргізуге, өз көзқарасын дәлелді жеткізуге, жылдам әрі нақты жауап беруге үйрететіні байқалып отыр.
Қорытындылай айтқанда, сапалы білім мен саналы тәрбие ұштасқанда ғана ұлт тілегін, мемлекет пен халық мүддесін ойлайтын, жауапкершілігі жоғары жеке тұлға қалыптасады.
Пайдаланылған әдебиеттер
-
Абдурахманова, Г. «Коммуникациялық технологиялардың дидактикалық мүмкіндіктері». Қазақстан мектебі, Алматы, 2006, №3.
-
Жүнісова, Р. Қ. «Қазақ тілі сабағында оқушылардың ауызекі сөйлесуін еуростандарт негізінде ақпараттық-коммуникативтік технологиялар арқылы дамытуды басқару». Ғаламтор желісі.
-
Букенева, Ж. «Қазақ тілін компьютерлік технология арқылы меңгерту мәселелері». Қазақ тілі мен әдебиеті орыс мектебінде, 2009, №6.