Бала Абай мен Барлас ақын
Сабақтың тақырыбы
Бала Абай мен Барлас ақын.
Білімділік
Оқушыларды қазақтың классик ақыны Абай Құнанбаевтың өмірімен тереңірек таныстыру, мәтіндегі негізгі идеяны ұғындыру.
Дамытушылық
Түрлі ой дамыту стратегиялары арқылы оқушының өздігінен жұмыс істеуіне, ізденуіне және шығармашылық ойлауына ықпал ету.
Тәрбиелік
Абай өлеңдері арқылы жақсы қасиеттерге тәрбиелеу, ұқыпты, алғыр және зерек болуға баулу.
Сабақтың түрі
Дамытушылық сабақ.
Қолданылатын әдістер
- Ой қозғау
- Негізгі идеяны суреттеу
- Сұрақтар қою
- Венн диаграммасы
- Топтық жұмыс
Көрнекіліктер
Абай Құнанбаев пен Мұхтар Әуезовтің портреттері, қосымша кітаптар, сюжетті таблицалар, Абай туралы карточкалар, ватман қағаз, суреттер және т.б.
Сабақтың барысы
Қызығушылығын ояту
Сабақ басында оқушылардың назарын шоғырландырып, жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру көзделеді.
1) Ұйымдастыру кезеңі
Оқушыларды тұрғызып, амандасу рәсімін орындау.
2) Психологиялық дайындық
Оқушылар қол ұстасып, шеңбер құрып тұрады да, бір-біріне жылы сөздер мен тілектер айтады.
- Қайырлы күн!
- Мен сендерді көргеніме қуаныштымын!
- Сендерге сәттілік тілеймін!
- Тәртіпті бол. Шыншыл бол.
3) Топқа бөлу
Оқушылар үстел үстіндегі әр түсті дөңгелекшелерді таңдап алып, 6 топқа бөлініп отырады.
4) Үй тапсырмасын тексеру
Үй тапсырмасы: М. Әуезовтің «Бала Абай» әңгімесінің мазмұнын айту және шығармаға сәйкес сурет салып келу. Екі-үш оқушы мәтінді мәнерлеп оқиды, қосымша сұрақ-жауап жүргізіледі (А. Құнанбаев туралы және т.б.). Оқушылар өз суреттері бойынша қысқаша әңгімелейді, жұмыстар тақтаға немесе қабырғаға ілінеді.
5) Өткен сабаққа шолу (ой шақыру)
Негізгі ұғым: Абай.
Мағынаны тану
Бұл кезеңде мәтінмен жұмыс жүргізіліп, негізгі ой ашылады, кейіпкерлер талданады және оқушылардың дәлелдеп сөйлеу дағдысы дамытылады.
1) «Сөзжұмбақты шешіп көр»
- Мәтін қалай аталады? Бала ...
- ... Абайдың жасы он үшке толған еді.
- Абайдың әжесі әңгімені неден бастап еді?
- Абай неден көп шықпайтын болды?
- Абайға әңгімені кім көп айтушы еді?
- Биыл әсіресе Абайдың ... өскен.
2) Кіріспе түсіндіру және талқылау
- М. Әуезовтің «Бала Абай мен Барлас ақын» әңгімесін оқитынымыз түсіндіріледі.
- «Абай жолы» романы туралы қысқаша мәлімет беріледі.
- Диалог, сұрақ-жауап арқылы Абайдың шығармалары еске түсіріледі.
«Білетінімізді бір бағанға тізіп жазайық»: Абай — ақын, композитор, суретші, аудармашы, реалист, шыншыл және т.б. Оқушылар дәптеріне жазып отырады.
3) Мәтінмен жұмыс
- Мәтінді мұғалімнің мәнерлеп оқуы.
- Сұрақ-жауап арқылы мазмұнын нақтылау.
- Рөлге бөліп оқыту.
- Кейіпкерлерді анықтау және сипаттау.
- Оқушылардың «ұнаған/ұнамаған тұстарын» қысқаша пікірлету.
4) «Болжау» стратегиясы
| Не болады деп ойлайсыз? | Оған қандай дәлел бар? | Не болды? |
|---|---|---|
| Оқушы болжамы | Мәтіннен/дәйектен дәлел | Нәтиже, қорытынды |
Сергіту сәті қысқаша орындалады.
5) Топтық жұмыс
Әр негізгі сұраққа қосымша сұрақтар (3–5) қойылып, барлық оқушының қатысуына жағдай жасалады.
- I топ: Бала Абайға мінездеме беріңдер.
- II топ: Абайдың әжесі мен анасына мінездеме беріңдер.
- III топ: Байкөкшеге мінездеме беріңдер.
- IV топ: Барласқа мінездеме беріңдер.
- V топ: Барлас Абайға қандай бата берді?
6) «Еркін жазу» стратегиясы
Мәтіндегі нақыл сөздерді тауып, дәптерге жазу. Топтық талқылаудан кейін топ басшылары жауап береді.
Ой толғаныс
Алынған білімді жинақтап, салыстыру және қорытынды жасауға бағытталған кезең.
Венн диаграммасы (жұптық жұмыс)
Екі кейіпкерді таңдап, ортақ және айырмашылығы бар үш қасиетін анықтап жазу.
Салыстыру үлгісі
Барлас
Ұқсамайтын қасиеттер (3)
Ортақ
Ортақ қасиеттер (3)
Байкөкше
Ұқсамайтын қасиеттер (3)
Сабақты қорыту
- Венн диаграммасы бойынша қорытынды ойды жинақтау (ватманға жазып, тақтаға ілу).
- Таблицалар мен кітаптарға шолу.
- Абайдың нақыл сөздері, мақал-мәтелдері, афоризмдері бойынша қысқа сұрақтар.
Үй жұмысы
- Мәтінді мәнерлеп оқу.
- 5–6-тапсырма.
- Сөздік дәптермен жұмыс.
- Авторлық дәптерге Абай мен Мұхтарға қатысты Венн диаграммасын құрып келу.
Бағалау
Топтық бағалау жүргізіледі: әр топтың белсенділігі, жауап сапасы және бірлескен жұмыс нәтижесі ескеріледі.