Бала тәрбиесіне ата - анасынан кейінгі жауапты адам өзім деп білем

Әр халық өзінің ұлттық салт-дәстүрі, әдеп-ғұрпы және мәдениетімен биіктейді. Осындай рухани құндылықтар ұрпақтан ұрпаққа ғасырлар бойы жалғасып келеді. Демек, бүгінгі ұрпақ бұл байлықты танып, қадірлеп, өзінен кейінгілерге үйретіп қалдыруы тиіс. Ол үшін жастар тәрбиесіне ерекше назар аударып, халықтық әдеп пен ибаны күнделікті өмірдің дағдысына айналдыру қажет.

Жанұя — адам баласының алтын діңгегі. Адам өмірге келген сәттен бастап отбасының табалдырығын аттайды, сонда өсіп-ер жетеді, алғашқы тәрбиені сол ортадан алады. Сондықтан отбасы — аса қажет әрі қасиетті мектеп. Баланың болмысына ықпал етуде ата-ана тәрбиесінің орнын ештеңе алмастыра алмайды.

Біздің отбасымызда жас айырмашылығы әртүрлі болғанына қарамастан, өзара рухани жақындық пен ортақ мақсатқа негізделген ынтымақ бар деп ойлаймын. Адалдық пен мейірімділік, жауапкершілік пен кешірім — әрқайсымыздың жүрегімізде орныққан құндылықтар.

Қазақы тағылымға сай, отбасымыздағы тәрбие мектебінің алғашқы ұстаздары — әкеміз бен анамыз. Олар бізге алдымен өздерін сыйлап-құрметтеуді, өзгелерге, әсіресе үлкендерге, ізеттілік танытуды, ешкімнің көңілін қалдырмауды үйретеді. «Әдепті бол, тәрбиесіздік етпе, көргенсіз болма» деген ескертулерді жиі айтып, бала тәрбиесіне үнемі мән береді.

ХІХ ғасырда өмір сүрген Дулат Бабатайұлы өз жырларында жас ұрпақ тәрбиесінде ата-ана мен үлкендердің өнегесі ерекше орын алатынын айқын көрсеткен:

Ата-ананың ақылы

Қазылған қара жолмен тең.

Жақсылардың ақылы

Гауһар шырақ шаммен тең.

Бұл жерде ақын ата-ана ақылы мен көпті көрген даналардың өнегесі бала тәрбиесінде таптырмас құрал екенін меңзейді. Өзім де отбасы тәрбиесі туралы ойланғанда, сан түрлі ұстаздарымнан бұрын, ең алдымен әжемді есіме аламын. Мен үшін әжемнің өсиеті әрдайым басымырақ: ол кісідей жүрекке жететін, салмақты насихатты мен басқа ешкімнен дәл сол деңгейде сезінген емеспін.

Адамды тәрбиелейтін мектептің бірі — еңбек. Еңбексіз өмірдің баянды болмайтыны белгілі. Қоғамдағы өз орнын еңбегі арқылы табатынын түсінген ата-анам бізді еңбекке әлі күнге дейін баулып келеді.

Жақсы бала — ата-ананың аңсаған қуанышы. Ата-анам менің және бауырларымның қуантқан сәттерінде олардың ерекше шаттанатынын талай көрдім. Ата-ананың сөзін сыйлау, оларды тыңдау, пікірлес болу — отбасы тіршілігінің берекесі.

Сол арқылы бала ата-анасының мерейін өсіріп, оларды өз ортасында құрметке бөлейді. Мұны әр адам адамдық міндеті деп түсінуі қажет. Ал ата-ананың сөзін елемей, олардың қадірін кетірген перзентті халық «жетесіз» деп бағалаған.

Ұл мен қыз ата-анасын қуанышқа бөлеп, бақытқа жеткізуі үшін әдепті болуы керек. Сонымен қатар өзін әлпештеп өсірген ата-анасын дәл солай әлпештеп, аялап-қадірлеуі тиіс деп есептеймін.

Ұстаз болу, шәкірт тәрбиелеу — үлкен жауапкершілік. Осы міндетті абыроймен атқаруды өзімнің парызым санаймын. Шәкірттерім де алған білімін, тәрбиесін биік нәтижемен дәлелдеуді өз міндеті деп түсінеді.

Шәкірттерімнің өмірге көзқарасы мен берген бағыт-бағдарым арқылы қалыптасатынына ерекше мән беремін. Кейде өз оқушыларыма ата-анасынан да жақын екенімді сезінемін. Бұл — ұстазға тән балажандылық пен жауапкершіліктің белгісі деп білем.

Оқушыларымның бойындағы қабілеттерді байқап, оны дамытуға бар күшімді саламын. Талантты ашу — күн сайынғы еңбек. Бала тәрбиесінде ата-анадан кейінгі жауапты тұлғаның бірі — ұстаз. Ұстаз болу — шәкірттің болашақ өмірінің кілтін белгілі бір деңгейде қолыңа алу деген сөз: өмірге дайындау, жақсыға жақындату, жаманнан алыстату, шындықты ұғындыру — менің міндетім.

Қоғамға пайдалы тұлға қалыптастыру ұстаз еңбегімен тікелей байланысты екенін жақсы түсінемін. Оқушыларымның мектеп қабырғасынан білім мен тәрбие алып шығуы — менің еңбегімнің нәтижесі. Сондықтан бұл жолда аянбай еңбек етемін.