Малды теппе. Сабақтың тақырыбы
Сабақ тақырыбы
Ө. Тұрманжанов — «Малсақ бала».
Сабақтың мақсаты
Оқушыларға өлең мазмұнын түсіндіріп, мәнерлеп оқуға үйрету. Ө. Тұрманжановтың өмірі мен шығармашылығына шолу жасау.
Міндеттері
- Білімділік: сауатты оқу, «Малсақ бала» өлеңінің мазмұны мен идеясын талдау.
- Дамытушылық: сыни ойлауды дамыту, шығармашылықпен жұмыс істеу, ойын дәлелді әрі жүйелі айту, сөйлеу мәдениетін қалыптастыру.
- Тәрбиелік: төрт түлікті күту мәдениетін, атауларын меңгерту; еңбексүйгіштікке, малды қадірлеуге тәрбиелеу.
Сабақ форматы
- Түрі
- Аралас сабақ.
- Әдісі
- Сұрақ-жауап, көрнекілік (Ө. Тұрманжановтың суреті, қой суреті), нақыл сөздер, слайдтар.
- Пәнаралық байланыс
- Ана тілі, дүниетану.
Сабақ барысы
Төменде сабақ құрылымы кезең-кезеңімен берілген. Әр бөлімде оқушының белсенді қатысуына, түсінуіне және ой қорытуына басымдық жасалады.
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Психологиялық дайындық.
- Сабаққа назар аударту, сыныптың жұмысқа дайындығын тексеру.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Ғ. Мүсіреповтің «Көлде» шығармасының мазмұнын айтқызу және қорытындылау.
Қайталау сұрақтары
- Ғ. Мүсірепов қай жылы, қай ауылда дүниеге келген?
- Ғ. Мүсіреповтің қандай шығармаларын білесіңдер?
- Аққу қандай құс?
- Қазақстандағы қандай көлдерді білесіңдер?
III. Жаңа сабақ
1) Қызығушылықты ояту
Жұмбақ шешкізу:
Кішкене ғана бойы бар,
Айналдырып киген тоны бар.
Жауабы: қой
2) Дәптермен жұмыс
- Күннің жадын жазу.
- Авторды, тақырыпты жазу.
Автор туралы қысқаша мәлімет
- Ө. Тұрманжанов (1905–1978)
- Оңтүстік Қазақстан облысы, Жалғызағаш ауылы
- Марапаты: Еңбек Қызыл Ту ордені
- Шығармалары: «Пулемет», «Сұңқар түлектер», «Жауқазын», «Құралай», «Ұршық»
IV. Оқулықпен жұмыс
- Өлеңді мұғалімнің мәнерлеп оқуы.
- Өлеңді рөлге бөліп оқыту.
V. Сөздік жұмысы
Жайғау
Жем беру, түгендеу.
Көгенде
Қозы-лақты қатар тізіп байлайтын көгенге байланып тұруы.
Күйістесін
Күйіс қайыруы, қайта шайнауы.
VI. Сұрақ-жауап
- Атасы немересіне қандай тапсырма берді?
- Өлеңде иттің пайдасы туралы не айтылады?
- «Жеті қазынаны» атап беріңдер.
- Мал шаруашылығына қатысты өзің қандай жұмыстар атқарасың?
- «Малсақ» сөзін қалай түсінесің?
- Баланың атасына берген жауабына қарап мінездеме беріңдер.
Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы оқушылардың зейінін сергіту.
VII. Ой қозғау (топтастыру)
Қой туралы білетіндер
Қойдың пайдасы
- Басын сыйлы қонақтарға тартады.
- Терісінен тон тігеді.
- Жүнінен киіз үй жабдықтарын жасайды.
- Терісінен ұлттық ыдыс — мес жасайды.
- Ләңгі жасалады.
- Майын шыжғырып, салқын тигенде ем ретінде пайдаланады.
- Сүтінен ірімшік, қатық, сүзбе жасалады.
Нақыл сөз
«Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей».
Мағынасы: ерінбей, төзімділікпен әрі жауапкершілікпен еңбек етсең, оның жемісін көресің.
Төрт түліктің пайдасы мол. Қазақ амандасқанда «Мал-жан аман ба?» деп, алдымен малдың жағдайын сұраған. Төрт түліктің ішінде қой — ең жуас, момын мал.
Қазақ халқының ұлттық кәсіптерінің бірі — мал бағу. Бұл еңбек қыста суыққа, жазда ыстыққа төзімділікті қажет етеді. Аналарымыз балаларын төлге теңеп еркелетеді: «Ботам», «Құлыным», «Қозым». Айтылатын дерек: Абай атамыз Мұхтарды «Қоңыр қозым» деп еркелеткен.
VIII. «Мың бір мақал» ойыны
Қой туралы мақал-мәтелдер айтқызу:
- Қойдың сүті — қорғасын, қойды соққан — оңбасын.
- Қой өрісі — қорада.
- Малды бақсаң, қойды бақ.
- Семіздікті қой көтереді.
- Қой егіз тапса, шөптің басы айыр шығар.
IX. Тыйым сөздер
- Малды теппе.
- Малды бастан ұрма.
- Малға теріс мінбе.
X. Қазақы болжам
Қойшылар қой жүнінің күйіне қарап ауа райын болжаған. Өрістегі қойдың жүнін арқасынан уыстап ұстап көрсе:
- Егер жүн құрғақ болса — күн ашық болады.
- Егер жүн дымқыл болса — көп кешікпей жаңбыр жауады.
XI. Қорытынды
Қорытынды сұрақтар
- Сабақ ұнады ма?
- Бүгін қандай тақырыппен таныстық?
- Өлеңде не туралы айтылды?
Үй тапсырмасы және бағалау
Үй жұмысы
- Өлеңді мәнерлеп оқу.
- Қойға қатысты атауларды жазу.
- Сурет салып келу.
Бағалау
Оқушылардың жауап беру белсенділігі, мәнерлеп оқуы, топтастыру жұмысына қатысуы және дәлелді сөйлеуі бойынша бағаланады. Жетістіктері мадақталады.