Бала сөзіне қатысты сын есімдерден сөз тіркестерін құра
Қарағанды облысы, Қарағанды қаласы №2 Лицей КММ
Орыс мектептеріндегі қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі: Оспанбай Талғат Оспанбайұлы
Сабақ форматы
- Сыныптан тыс жұмыс: ойын сабағы
- Сабақтың типі: аралас сабақ
- Әдіс-тәсілдер: сұрақ-жауап, көрнекілік, практикалық
- Көрнекіліктер: сызбалар, мақал-мәтелдер, үлестірмелер
- Пәнаралық байланыс: әдебиет
Сабақтың тақырыбы
Сын есім
Сабақтың мақсаты
- а Сын есім туралы жалпы мағлұмат беру, сындық қасиетін ашу.
- ә Оқушының өз бетімен іздену қабілетін дамыту; еркін сөйлеуге, өз ойын анық жеткізуге дағдыландыру.
- б Мақал-мәтелдерді негізге ала отырып, Отанды сүюге, оны бағалай білуге тәрбиелеу; оқушының өнер-білімге құштарлығын арттыру.
Сабақтың барысы
Құрылымы
- IҰйымдастыру кезеңі
- IIӨткен тақырыпты пысықтау
- IIIЖаңа сабақты түсіндіру
- IVЖаңа сабақты бекіту
- VҚорытындылау
- VIҮй тапсырмасы
- VIIБілімдерін бағалау
Ұйымдастыру кезеңі (I)
Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
Бүгінгі сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау.
Өткен тақырыпты пысықтау (II)
- 1. Қазақ тілінде неше сөз табы бар?
- 2. Зат есім деген не? Мысал келтір.
- 3. Жалқы есім дегеніміз не?
- 4. Жалпы есім дегеніміз не?
Жаңа сабақты түсіндіру (III)
Зат есімнен кейінгі маңызды сөз таптарының бірі — сын есім. Сын есім заттың немесе құбылыстың сын-сипатын, көлемін, түр-түсін, сапасын білдіреді.
Мысалдар
- ақ қағаз
- биік үй
- жақсы сөз
- ащы құрт
- тасты жер
Сын есімнің түрлері
Сын есім екіге бөлінеді: негізгі және туынды.
Негізгі сын есімдер
Мысалы: әдемі, биік, көк, сары.
Туынды сын есімдер
Мысалы: қысқы, егеменді, ақылсыз, пайдалы.
Практикалық тапсырма
Сызба бойынша «ағаш» сөзіне қатысты қасиеттерді білдіретін сөз тіркестерін құрастырайық:
Жаңа сабақты бекіту (IV)
1) Сөз тіркестерін құрастыру
«Бала» сөзіне қатысты сын есімдермен сөз тіркестерін құрастырыңдар. Әрқайсысының негізгі немесе туынды екенін ажыратыңдар.
Мысал үлгісі
- тәртіпті бала (туынды)
- ақылды бала (туынды)
- жас бала (негізгі)
2) «Жалғасын тап» ойыны
Оқушыларға мақал-мәтелдер жазылған үлестірмелер таратылады. Әр оқушы мақалдың жалғасын тауып, сол мақалдағы сын есімдердің астын сызады.
№1. Әдепті бала — арлы бала,
№2. әдепсіз бала — сорлы бала.
№3. Балалы үй — базар,
№4. баласыз үй — мазар.
Ескерту: Мақал-мәтелдегі сын есімдерге назар аударып, олардың сөйлемдегі қызметін талқылауға болады.
3) Сұрақ-жауап және «Адасқан сөзді тап» ойыны
Сұрақтар
- —Балалар, қазір жылдың қай мезгілі?
- —Тағы қандай жыл мезгілдерін білесіңдер?
Ойын шарты
Енді «Адасқан сөзді тап» ойынын ойнаймыз: сызбада берілген адасқан сын есімдерді тауып, өз орнына қойыңдар.
Қорытындылау, үй тапсырмасы және бағалау (V–VII)
Қорытындылау (V)
Сын есімнің анықтамасын, сұрақтарын және негізгі/туынды түрлерін қайталау. Оқушылардың мысалдары арқылы тақырыпты жинақтау.
Үй тапсырмасы (VI)
«Сын есім» тақырыбы бойынша қысқа мәтін құрастырып, мәтін ішіндегі сын есімдерді теріп жазу және олардың негізгі/туынды екенін көрсету.
Білімдерін бағалау (VII)
Қатысу белсенділігі, тапсырмаларды орындау дәлдігі, мысал келтіру және түсіндіру дағдысы бойынша бағалау.