Ұзынына кім жетер

Оқу мен білім туралы жұмбақтар

Бұл топтама — оқу, білім және мектеп құралдары туралы халықтық жұмбақтар. Әр жолда бейнелі ой, ұқсату мен астар бар: кітап — қазына, мұғалім — жолбасшы, ал қарапайым қарындаш пен дәптер — білімге бастар күнделікті серік.

Оқу мен білім

  • Дүниеде бір дария, беті қайтқан,
    Бетінде бетегесі шығып жатқан.
    Қарасаң, сол құдыққа көз жетпейді,
    Құр қалмас сол құдықтың дәмін татқан.

    Жауабы: Оқу, білім

  • Сай бойында сары алтын.

    Жауабы: Білім

  • Ауыр-ақ, бірақ түсер салмағы жоқ,
    Артқанның арып, кейін қалғаны жоқ.
    Арқалап бірін қоймай көтергеннің
    Аяғы ешқашан талғаны жоқ.

    Жауабы: Білім

  • Теңіздей түбі терең,
    Сүңгіген жетер әрең.

    Жауабы: Білім

  • Ақыл-ойдың шырағы,
    Зәулім көктей шынары.
    Биігіне бойлаған,
    Қанбайды адам құмары.

    Жауабы: Білім

Кітап пен оқу

  • Ұзын-ұзын ұсқауын,
    Ұзынына кім жетер?
    Шұбар ала күйкентай,
    Шұбарына кім жетер?

    Жауабы: Кітап

  • Бір қобди дүниежүзін бағалаған,
    Әсемдеп, талай адам қамалаған.
    Қобдидың ашылмайтын кілті өзінде,
    Ашылса, табылар еді не қалаған.

    Жауабы: Білім, кітап

  • Жапанда бір нәрсе бар, аузы жабық,
    Ашылар мезгілінде бауыры жазып.
    Ішінде толып жатқан қазынасы бар,
    Қорек қып пайдаланар тамам халық.

    Жауабы: Кітап, оқу

  • Қабат-қабат қатталған,
    Асыл сөзбен апталған.
    Парағы бар сөйлейтін,
    Ол — қазына өлмейтін.

    Жауабы: Кітап

  • Бар білімнің бастауы,
    Бар ғылымның бастауы.
    Жас балаға нұр шашқан,
    Қандай кітап тіл ашқан?

    Жауабы: Әліппе

Мектеп, ұстаз, шәкірт

  • Білімнен мол сый-асы,
    Балғындардың ұясы.

    Жауабы: Мектеп

  • Білімнің жолбасшысы,
    Шәкірттің қолбасшысы.

    Жауабы: Мұғалім

  • Шәкіртке жанашыр, мейірман кім, жаны асыл?

    Жауабы: Ұстаз

  • Білімнің дәнін тереді,
    Балаға тәлім береді.

    Жауабы: Ұстаз

  • Сағат сайын қағылады,
    Тек мектептен табылады.

    Жауабы: Қоңырау

  • Күміс алмұрт тілі бар,
    Сыңғырлаған үні бар.
    Шақырады білімге,
    Сағаты бар, күні бар.

    Жауабы: Қоңырау

Оқу құралдары

  • Ұшымен қазық,
    Торкөзді жазық.
    Үстіне өттім,
    Асыл сөз жазып.

    Жауабы: Дәптер

  • Кішкене құдықтан
    Найза ұшты шыбығым,
    Су ішіп құныққан.

    Жауабы: Сиясауыт

  • Қабы сояу,
    Діні — бояу.

    Жауабы: Қарындаш

  • Қысқа таяқ діңі бар,
    Шиырлаған ізінде
    Сайрап тұрар тілі бар.

    Жауабы: Қарындаш

  • Тіл жоқ өзінде,
    Сөзі бар ізінде.

    Жауабы: Қаламсап

  • Бар ойыңды жинаймын,
    Ақ қағазға құямын.

    Жауабы: Сия

  • Бөлінгенді табыстырып,
    Біріктірсе қабыстырып.
    Жымдастырған жігітті,
    Байқамайсың түгін де.

    Жауабы: Желім

  • Жұқа тақтай бөлшегі,
    Ұзындықтың өлшемі.

    Жауабы: Сызғыш

  • Көкқұтанша ақ айдында,
    Бір аяқпен тұрады.
    Тұмсығымен ол мұнда,
    Шыр айналып шығады.

    Жауабы: Циркуль

  • Оқу — білім аспабы,
    Қоймасының бас қабы.
    Бөлмесі де бірнешеу,
    Тиегі бар ашпалы.

    Жауабы: Сөмке

  • Үстінде есігі,
    Өзі орындық әрі үстел,
    Оқушылар бесігі.

    Жауабы: Парта

  • Ілулі тұр кең алаң,
    Керегімді мен одан.
    Жазып алам көшіріп,
    Сүртем сосын өшіріп.

    Жауабы: Тақта

География және дүниетану

  • Доп сынды келбеті,
    Онда бар түп-түгел
    Әлемнің әлпеті.

    Жауабы: Глобус

  • Елдері мен қаласы,
    Ойпаты мен даласы.
    Теп-тегіс тақтай-ды,
    Өзені де ақпайды.
    Тоғайы мен тауы бар —
    Бұл не, өзің тауып ал.

    Жауабы: Карта

  • Қаласы бар, елі жоқ,
    Даласы бар, шөбі жоқ.
    Мұхиты бар, суы жоқ,
    Орманы бар, нуы жоқ.
    Шыңдары да теп-тегіс,
    Кең жазықтан әр түсті.
    Шығыс пенен батысты —
    Бар әлемді табасың,
    Өзің таң боп қаласың!

    Жауабы: Географиялық карта

Әріп, күнделік және баға

  • Бірін-бірі қоштаған,
    Бір үйден көрдім
    Қырық екі дос-жаран.

    Жауабы: 42 әріп

  • Қырық екі жауынгер,
    Сапын түзеп тұрады.
    Бұлбұлшындай қауымды ел,
    Сырын терең ұғады.

    Жауабы: Әліпби

  • Білім менен тәлім
    Парақты ашқанда,
    Беттерінен мәлім.

    Жауабы: Күнделік

  • Оқушыға күнде еріп жүретін не?

    Жауабы: Күнделік

  • Оқуыма төреші,
    Тоқуыма төреші.
    Парақтасам байқалар —
    Білімімнің өрісі.
    Онда және жазылған,
    Кестем де бар келесі.

    Жауабы: Күнделік

  • Шәкірт кездегі,
    Білімнің безбені.

    Жауабы: Баға

  • Мектептің алтын орағы,
    Зейінділер одағы.
    Жақсы көрер бар бала,
    Зерекке дос ол-дағы.

    Жауабы: Бестік

Сөйлем түрлері

Ойды аяқтап қорытады,
Соңында доп тұрады.

Жауабы: Сөйлем

Сөзді құрап, доп тіземін,
Қоя салсаң бір тары,
Жаңалықты жеткіземін.

Жауабы: Хабарлы сөйлем

Ойды аяқтап орақ тұрады,
Жауап сөз қалап тұрады.

Жауабы: Сұраулы сөйлем

Ұранды, шаттықты,
Өкініш, аптықты
Білдіріп ойын талайдың,
Шарға ине қадаймын.

Жауабы: Лепті сөйлем