Мақалды оқытып, талдау жүргізу
Қарағанды облысы, Жезқазған қаласы • №21 жалпы білім беретін орта мектеп КММ
Бастауыш сынып мұғалімі: Түсіпбекова Лаззат Естаевна
Пәні: Қазақ тілі
Сабақтың тақырыбы: Дауыссыз к және г
Бұл сабақта оқушылар сөз ішінде кездесетін к және г дыбыстарының жазылуын, олардың дұрыс қолданылу жағдайларын және дыбыстық өзгерістердің себебін тәжірибе арқылы түсінеді.
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ
Сабақтың әдістері
- Сұрақ-жауап
- Көрнекілік
- Түсіндірмелі жұмыс
- Талдау және жинақтау
Көрнекіліктер
Суреттер, сызбалар, үлестірмелі дидактикалық материалдар
Сабақтың мақсаты
1) Танымдық мақсат
Сөздегі дауыссыз к пен г әріптерінің орнын түсіндіру, оларды дұрыс қолдану жолдарын меңгерту және осы дыбыстар кездесетін сөздерді дұрыс айту дағдысын қалыптастыру.
2) Дамытушылық мақсат
Сөйлеу шеберлігін қалыптастыра отырып, ой-өрісін дамыту және дыбыстық жүйе туралы білімін тереңдету.
3) Тәрбиелік мақсат
Еңбексүйгіштікке баулу, сауаттылыққа және көркем, таза жазуға тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Оқушыларды сабаққа психологиялық тұрғыдан дайындау, назарын шоғырландыру.
- Сыныптың дайындығын тексеру
- Сабақ мақсатымен қысқаша таныстыру
2) Үй тапсырмасын тексеру
Демалыс уақытында берілген тапсырмаларды тексеру және бағалау.
3) Өткенді пысықтау
Дауыссыз к және г дыбыстарының жазылуын еске түсіру.
4) Жаңа сабақ
Жаңа тақырып каллиграфия, дыбыстық талдау, жаттығулар және диктант арқылы бекітіледі.
Каллиграфиялық минут
«күмбез», «гүлзар» сөздерін көркем жаздыру. Сөздерге дыбыстық талдау жасату.
Суретпен жұмыс және қателерді түзету
Тақтадағы суреттер бойынша әңгіме жүргізіледі: үйрек, түлкі. «Үйрек» сөзінің соңғы әрпі қандай? К қандай дыбыс?
Оқушыларға қате жазылған сөйлемдер ұсынылады, дұрыс нұсқасын табады:
Қате нұсқа
- Ол түлгінің баласы.
- Үйрегтер суға шомылды.
- Талдар бүршікін жарды.
Дұрыс нұсқа
- Ол түлкінің баласы.
- Үйректер суға шомылды.
- Талдар бүршігін жарды.
Талқылау сұрағы: неге кей жағдайда к дыбысы г-ге ұқсап естіледі немесе жазылымда өзгеріс байқалады? Оқушылар ережені еске түсіріп, мысалмен дәлелдейді.
Еңбек тақырыбы арқылы тіл дамыту
Еңбек түрлеріне байланысты сюжетті суреттер көрсетіледі. Оқушылар балалардың іс-әрекетін сипаттап, олардың қарым-қатынасын анықтайды: дос, тату.
Еңбек, достық, бірлік туралы мақал-мәтелдер айтқызылады.
159-жаттығу (мақалмен жұмыс)
Еңбек түбі – береке,
Көптің түбі – мереке.
Мақалды оқыту, талдау жасау, жаттату және жатқа жаздыру. «Еңбек», «көп» сөздеріне -і дыбысын жалғап өзгерту: еңбек → еңбегі, көп → көбі. Өзгерісті анықтап, себебін түсіндіру.
158-жаттығу (өлеңмен жұмыс)
Өлеңді оқып, талдап, көшіріп жазу. Соңғы дыбысы өзгерген сөздерді табу: тірегі (тірек), жүрегі (жүрек). «Неліктен дыбыс өзгерді?» сұрағы арқылы ережеге қайта оралу.
5) Сөздік диктант
Жұптар
- әйнек — әйнегі
- тірек — тірегі
- бүйрек — бүйрегі
- кесек — кесегі
Талқылау
Сөздер неге өзгерді? К дыбысынан кейін қандай дыбыстар жалғанды? Қорытынды ереже оқушылардың жауабы негізінде жинақталады.
6) Сергіту сәті
Көжегім, тұршы, бетіңді жуышы. Айнаға қарашы, шашыңды тарашы. Таза боп киінші, мектепке жүгірші.
161-жаттығу (дыбыстық талдау)
«Шымшық» сөзіне дыбыстық талдау: сөзде 6 әріп, 6 дыбыс, 2 буын бар. Талдау үлгісі бойынша келесі сөздерді де талдап жазу.
160-жаттығу (ребус)
Берілген ребусты шешу және шешуін қатыстырып сөйлемдер құрау. Шешуі: ПАРАҚ.
Терме диктант
Басы немесе соңы к дыбысына аяқталатын сөздерді теріп жазу:
күрек, жүрек, көктем, көбелек, көкпеңбек, көгілдір, күрке, көк, көкек, күмбез, көрік, кеуек, күшік
7) Қорытынды
Жылжымалы карточкалар арқылы орны ауысқан сөздерді дұрыс ретімен орналастыру және тақырыпты жинақтау.
Карточка тапсырмасы
- жердің шүйгін ол шөбі
- көжегі қоянның екен қорқақ
Сұрақтар: Бүгінгі сабақта не үйрендік? Не білдік? к мен г дыбыстары қандай жағдайда қалай жазылады?
8) Үй тапсырмасы
162-жаттығу, 52-бет.
9) Бағалау
Сабақ бойындағы белсенділікке, жазба жұмыстарының сауаттылығына және талдау сапасына қарай бағалау.