Қазақша рефераттар

ХҮІІ ғасырдағы Осман ипериясы

Сынып: 8 Пән: Дүние жүзі тарихы Тақырып: §7. Осман империясы Сабақ түрі: ойын-сабақ

Бұл материал ХVII–ХVIII ғасырлардағы Осман империясының ішкі және сыртқы саясатын жүйелі түрде түсіндіруге арналған.

Мақсаты

ХVII–ХVIII ғасырлардағы Осман империясының ішкі және сыртқы саясатын меңгерту.

Міндеттері

  • Білімділік: соғыс қимылдары, халық наразылығы, әлеуметтік-экономикалық жағдай және реформалар туралы түсінік беру.
  • Тәрбиелік: соғыстар салдарын талдау арқылы бейбітшілдікке, парасаттылыққа тәрбиелеу.
  • Дамытушылық: империя саясаты, көтерілістер мен ұлт-азаттық қозғалыстарға өзіндік көзқарас қалыптастыру.

Көрнекілігі және әдістері

Көрнекілігі:

карточкалар, хронологиялық кесте, саяси карта.

Әдістері:

карточкамен жұмыс, баяндау, топпен жұмыс.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Сәлемдесу.
  • Оқушыларды сабаққа дайындау.
  • Оқушыларды түгендеу.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Карточкамен жұмыс: оқушылардың білім деңгейіне қарай тапсырмалар беріледі.

I деңгей

1-карточка

  1. Сикхтар мемлекеті туралы айтып бер.
  2. Махараштра Үндістанның қай бөлігінде орналасқан?
  3. Шиваджи кім?

2-карточка

  1. Үндістандағы халық көтерілістері туралы айтып бер.
  2. Нәдір шах кім?
  3. Бенгалия қай жылы бөлінді?

3-карточка

  1. Ост-Үнді компаниясы дегеніміз не?
  2. Үндістанды отарлауға кіріскен еуропалық мемлекет қайсы?
  3. Уоррен Хейстингс кім?

4-карточка

  1. Үндістан экономикасына сипаттама бер.
  2. Қолөнер және сәулет өнерімен даңқы шыққан қалаларды ата.
  3. Ауыл шаруашылығына сипаттама бер.

II деңгей

5-карточка

  1. Сикхтар мен маратхалар дегеніміз не?
  2. Сикхтардың діни көсемі кім?
    • А) Говинд
    • Ә) Ахмед
    • Б) Нәдір

6-карточка

  1. Нәдір шах қай елдің билеушісі?
    • А) Иран
    • Ә) Ауғанстан
    • Б) Пәкістан
  2. 1761 жылы Панипат даласында маратхалар кімдерден жеңілді?
    • А) ирандықтардан
    • Ә) ағылшындардан
    • Б) ауғандықтардан

Жаңа сабақ

Тақырып және жоспар

Бүгінгі тақырып: §7. Осман империясы.

  1. ХVII ғасырдағы Осман империясы.
  2. ХVII ғасырдағы соғыстар және елдегі дағдарыс.
  3. Осман империясының әлеуметтік-экономикалық жағдайы.
  4. ХVIII ғасырдағы империяның ішкі және сыртқы саясаты.

Тақырыпты түсіндіру (баяндау)

Осман империясының негізін қалаушы Осман бей 1299 жылдан бастап нығайған Осман әмірлігінің толық құқықты билеушісі болды. Ол Византияның Кіші Азиядағы провинцияларын біртіндеп өз иелігіне қосты.

Османның мирасқорлары жаулап алушылық саясатты жалғастырды: алдымен Кіші Азияның едәуір бөлігі бағындырылып, кейін негізгі ұрыс алаңы Балқан түбегіне ауысты. 1400 жылы Константинопольге шабуыл басталып, ал 1453 жылы Кіші Азия мен Балқандағы византиялық аумақтар Түркия билігіне өтті.

Жаңа дәуірдің басында Осман империясы Еуропада, Азияда және Африкада орасан зор аумақты иеленді. Ол көрші елдерге қауіп төндіретін ірі державалардың бірі саналғанымен, ішкі бірлігі берік бола алмады: аймақтар арасындағы шаруашылық байланыстар әлсіз дамыды.

Түрік билігіне тәуелді халықтардың наразылық қозғалыстары, тұрмыс деңгейінің төмендеуі, ашаршылық және көтерілістер империяны күйзеліске ұшыратты. Бұл құбылыстар мемлекет дамуын тежеп, дағдарысты тереңдете түсті.

Негізгі ой

Осман империясы кең аумақты бағындырғанымен, ішкі тұтастықтың әлсіздігі мен әлеуметтік-экономикалық дағдарыс оның қуатын әлсірете бастады.

Топпен жұмыс

«Кім жылдам?» I тапсырма

Екі топқа бөлініп, жылдар мен оқиғаларды кітаптан тауып сәйкестендіріңдер.

  • 1475 жыл

    Қырым хандығы түрік сұлтанына тәуелді болды.

  • 1514 жыл

    Түріктер шығыстағы көршісі Иранның қарсылығын жеңді.

  • 1516–1517 жылдар

    Мысыр, Сирия, Хиджаз және Мекке мен Мәдина қалалары түрік сұлтандығы билігіне өтті.

  • 1696 жыл

    I Петр Азов бекінісін түріктерден тартып алды.

  • 1699 жыл

    Карловиц бітімі жасалды.

  • 1700 жыл

    Ресей Азовты және оған жақын жерлерді өзіне қаратты.

II тапсырма

Империя экономикасында сауда-саттық дамыған қалаларды атаңдар.

Стамбұл Измир Салоники Александрия Эрзурум Токат Трабзон Дамаск Алеппо

«Кім тапқыр?» III тапсырма

Берілген «қисық» сөздерді дұрыстап, қысқаша анықтама беріңдер.

Қисық нұсқа: Лилха

Дұрысы: Халил — қала кедейлерінің көтерілісін бастаған қолбасшы.

Қисық нұсқа: Медах

Дұрысы: Ахмед — сұлтан.

Қисық нұсқа: Сілрітөке

Дұрысы: көтеріліс (атауын нақтылап, тарихи дерекпен бекітіңдер).

Қисық нұсқа: Намос

Дұрысы: Осман — Осман империясының атауы мен негізін қалаушы есімімен байланысты ұғым.

Қисық нұсқа: Мұдмах

Дұрысы: Махмұд — сұлтан.

Қорытынды

  1. XVII ғасырда Осман империясы қуатты держава ретінде танылды.
  2. Алайда ел экономикалық және саяси құлдырауды бастан кешіріп, дағдарысқа ұшырады.
  3. XVIII ғасырда империяның халықаралық жағдайы әскери-экономикалық әлсіздікке байланысты нашарлады.

Бағалау және үй тапсырмасы

Оқушыларды бағалау

Белсенділік, жауаптың нақтылығы және топтық жұмысқа қатысу деңгейі бойынша бағаланады.

Үйге тапсырма

  • §7-ні оқу.
  • Мазмұндау.
  • Сұрақтарға жауап беру.