Қазақша рефераттар

Бастысы жиі ішу

Жаз мезгіліндегі шаң-тозаң, шөп, қала ауасының ұсақ бөлшектері немесе гүл тозаңы аллергияңызды қоздырып жібере ме деп алаңдайсыз ба? Мамыр келіп, жұрт күннің жылуына қуанып жатқанда, кейбір адамдар үшін бұл маусым — тұмаурау, көздің жасаурауы, қышыну және әлсіздікпен бірге келетін сынақ.

Күн сайын дәрі ішіп, ұйқышыл болып жүру де ұнамайды. Ал кейде дәрі-дәрмек көмектеспей, белгілер күшейіп кетуі мүмкін. Сондықтан мұнда үшінші жолды ұсынамын: дәріге сүйенбей-ақ, тамақтануды түзеп, кейбір дәрумендер мен минералдарды дұрыс қолдану арқылы аллергиялық қозуды бәсеңдету.

Аллергия деген не және неге жиілеп кетті?

Қарапайым тілмен айтсақ, аллергия — ағзаның “сыртқы жауға” (тозаң, түк, шөп, кей тағамдар, тұрмыстық химия) қорғаныс реакциясы. Мысалы, үйді тазалағаннан кейін қолыңыз қышып кетсе, бұл құбылыс сізге таныс.

Ғалымдардың байқауынша, аллергия көбіне жоғары дамыған елдерде жиі кездеседі. Бұған ықпал ететін бір түсініктеме бар: иммундық жүйенің бір бөлігі вирустарға, екінші бөлігі бактериялар мен паразиттерге “бағытталған”. Егер екінші бағытқа түсетін табиғи “жұмыс” азайса, иммундық жүйе кейде өзіне жаңа мақсат тауып, зиянсыз тітіркендіргіштерге (тозаң, тағам бөлшектері және т.б.) шамадан тыс реакция беруі мүмкін.

Әлемде тіпті паразит капсулалары туралы да ақпараттар кездеседі. Бұл тақырып даулы әрі қауіпсіз емес, сондықтан мұндай тәсілдерге шақырмаймыз. Төмендегі жолдар — әлдеқайда жағымды және күнделікті тұрмысқа бейімделетін әдеттер.

Не істей аламыз: дәрісіз көмектесетін әдеттер

Төмендегі тәсілдердің бірнешеуін таңдауға болады, бірақ ең жақсы нәтиже — оларды жүйелі түрде қатар қолданғанда байқалады. Орындаған пункттеріңіз қаншалық көп болса, сезілетін жеңілдік соғұрлым жылдам келуі мүмкін.

1) Сүт өнімдерін уақытша алып тастаңыз

Көп адамға қиындық тудыратын нәрсе — лактоза ғана емес, сүт ақуызы. Ол толық ыдырамаса, иммундық жүйе оны “қауіп” ретінде қабылдап, аллергиялық реакцияларды күшейтуі мүмкін немесе бұрыннан бар тозаң/шөпке сезімталдықты ушықтыруы ықтимал.

Сүт өнімдерінен бас тартқаннан кейін бірнеше апта ішінде жағдай жеңілдеуі мүмкін (кейде ертерек те).

2) Глютені бар өнімдерді де тексеріңіз

Зерттеулер ас аллергиясы мен басқа аллергиялық түрлердің байланысы болуы мүмкін екенін көрсетеді. Қиын қорытылатын тағамдар ағзаны “қатер тобына” жақындатуы ықтимал, әсіресе тұқым қуалайтын бейімділік болса.

Сүт пен глютенді бірінші кезекте айтуымның себебі — бұл екеуі көптеген адамға ауыр тиетін өнімдердің алдыңғы қатарында.

Сүт пен глютенге жеке “сынақ” қалай жасалады?

Өте қарапайым тәсіл: сүтті және глютені бар өнімдерді 4–6 аптаға (ұзағырақ емес) рационнан алып тастаңыз. Содан кейін қайта енгізіңіз — бірақ бір-бірлеп.

  1. 5-аптада сүтті (немесе сүттен жасалған тағамды) таңғы ас ретінде байқап көріңіз.
  2. Сол күні өзіңізді бақылаңыз: бас ауыру, астма тәрізді ентігу, пульстің жиілеуі, шаршау, тері қышынуы, іштің ауыруы, көз жасаурауы секілді белгілер байқала ма?
  3. Белгі болмаса — ағзаңыз сүтті жақсы көтеруі мүмкін, оны толық алып тастау міндетті емес.
  4. Егер белгілер байқалса — аллергия маусымында сүттен бас тарту немесе қатты шектеу орынды.
  5. Келесі күні дәл осылай глютені бар өніммен (мысалы, ақ нан немесе қарабидай наны) сынақ жасаңыз.

Иә, сүйікті тағамнан бас тарту қиын. Бірақ дәл сол “ең сүйікті” өнімдер кейде ең қиын қорытылатын болып шығады. Егер маусым кезінде әсері айқын байқалса — уақытша толық тоқтатыңыз, ал басқа уақытта мөлшермен қолданыңыз.

3) С дәруменін күнде қабылдаңыз

С дәрумені — күшті антиоксидант. Ол аллергиялық реакциялардың қарқындылығын төмендетуге көмектесуі мүмкін, сондай-ақ қан айналымына және тотығу процестеріне қатысады.

  • Спорт болса: аллергендер көп ортада жаттығудан 30–60 минут бұрын 1 г қабылдау кейбір адамға тынысты жеңілдетеді.
  • Маусым кезінде: 18+ ересектерге күніне 1–2 г, ас кезінде. Ең дұрысы — дозаны екіге бөліп ішу.

4) Магний қосыңыз

Магний ағзадағы жүздеген процеске қатысады, оның ішінде иммундық жүйені қолдайды. Сонымен қатар бұлшықеттердің босаңсуына көмектеседі — аллергия немесе астма кезінде тыныс тарылғанда бұл маңызды.

Дозировка: 18+ ересектерге ұйқы алдында 300 мг.

5) Ананасты көбейтіңіз

Ананаста бромелайн бар — бұл ас қорыту ферменті. Ол кей адамдарда тағам ақуыздарының ыдырауына қолдау көрсетіп, сезімталдықты жеңілдетуі мүмкін.

Бромелайн ананастың өзегінде (ортасында) көбірек болады.

6) Омега-3 қосыңыз

Омега-3 май қышқылдары жасуша құрылысына қатысады, соның ішінде жасуша қабықшасын қолдайды. Кей жағдайларда бұл аллергиялық реакциялардың “қозғыштығын” төмендетуге көмектесуі мүмкін.

Қабылдау шамасы: 18+ ересектерге тәулігіне 1000 мг балық майы немесе аптасына бірнеше рет майлы балықтың толық порциясы.

Омега-3 көзі болатын тағамдар:

  • Скумбрия
  • Албырт
  • Майшабақ
  • Сардина
  • Грек жаңғағы
  • Зығыр майы
  • Пісте
  • Рапс майы

7) Көбірек таза су ішіңіз

Су — ағзадағы айналым процестерінің негізі, соның ішінде детоксикацияға да қатысады. Аллергия кезінде ағзаның “тазарту” жүктемесі артуы мүмкін. Су жеткіліксіз болса, қалдықтардың шығуы баяулайды.

Минимум бағдар: күніне кемінде 1,5 литр.

Көлемді “сағаттап” есептемей-ақ қойыңыз: су көзге түссе, кем дегенде жарты кесе ішіп отырыңыз. Ең маңыздысы — жиілік.

Ұмытып кететіндерге қарапайым тәсіл:

  1. Күн басында 0,5 л бөтелкеге су құйыңыз.
  2. Бөтелкенің мойнына 4 резеңке таға салыңыз.
  3. 0,5 л ішкен сайын бір резеңкені шешіп, бөтелкені қайта толтырыңыз.
  4. Күн соңында барлық резеңке шешілген болуы керек.

Қосымша бонус: бөтелкеден ішу көп адамға стақанға қарағанда оңайырақ болады.

Нәтиже қалай білінеді?

Бұл тәсілдердің әсерін білудің жалғыз жолы — оларды шын мәнінде орындап көру. Бір-екі күндік әрекет емес, жүйелілік керек. Дұрыс әдеттер дәрі-дәрмекке кететін шығынды азайтып, көктем-жаз маусымын жеңілірек өткізуге көмектеседі: ұйқышылдық, бетперде, бітелген мұрын, көздің жас ағуы сияқты жағдайлар сиреуі мүмкін.

Денсаулығыңыз мықты болсын!