Тапсырма Жеті атасын білмеген жетесіз - түсініп оқу
Бұл жазбада оқушының сыйластық, туыстық және адамгершілік құндылықтары туралы түсінігін кеңейтетін сабақ құрылымы ұсынылады. Негізгі ой — ата-текті білу, жеті атаны тану және оны құрметтеу арқылы ұрпақ сабақтастығын сақтау.
Мақсаты
Сыйластық, туыстық, адамгершілік құндылықтары туралы түсініктерін кеңейту.
Міндеттері
- Ата-тек және жеті ата туралы түсінік беру.
- Ата-текті білуге қызығушылықты арттыру.
- Ата-текті қастерлеуге тәрбиелеу.
Көрнекі құралдар
- Үнтаспа
- Бәйтерек суреті
- Оқулық, дәптер
Шаттық шеңбері: жылы атмосфера құру
Оқушылар мұғаліммен бірге шеңбер құрып тұрады, бір-бірімен сәлемдеседі. Сабақтың көңіл күйін көтеру үшін «Ризамын!» әуені қосылады.
Айтылым (бірге)
Атадан ақыл аламыз —
Атамыз — біздің панамыз,
Атамыз — біздің данамыз.
Атадан ақыл аламыз,
Атадай адам боламыз.
Мәтінмен жұмыс: «Текті білу тегін емес»
Е. Өтетілеуовтің «Текті білу тегін емес» өлеңін түсініп оқыту арқылы оқушылар ата-тек туралы ой қозғайды, сөз мағынасын талдайды, негізгі идеяны түйіндейді.
Мұғалімнің түсіндіруі
Қазақ халқында жеті атаға дейін тегін білу — өнегелі дәстүр. Әрбір әке өз баласына ата-тегін таныстырып отырады, ал бала оны тек біліп қана қоймай, өзі әке болғанда өз баласына жеткізеді. Сол себепті «Жеті атасын білмеген — жетесіз» деген мақал бүгінге дейін сақталып келеді.
Түйінді ұғым: Жеті ата
Тапсырма
- «Жеті атасын білмеген — жетесіз» мәтінін түсініп оқу.
- «Жеті ата» ұғымын өз сөзіңмен түсіндіру.
Жеті ата реті
Ата, әке, бала, немере, шөбере, шөпшек, немене.
Ойлануға сұрақ
Неліктен текті білу қажет деп ойлайсыңдар? Бұл сұрақ оқушыны өз отбасы тарихына, дәстүрге, жауапкершілік пен құрмет ұғымдарына тереңірек үңілуге жетелейді.
Топтық жұмыс: сөзден ойға, ойдан әрекетке
Оқушылар үш топқа бөлінеді. Ойлануға 3 минут беріледі. Әр топтан 1–2 оқушы ортаға шығып, пікірін жария етеді.
І топ
«Атаның ғана баласы болма, адамның баласы бол».
ІІ топ
«Балаларымыз қуаныш әкелсін, немерелеріміз жұбаныш әкелсін».
ІІІ топ
«Қыздарымыз есті болсын, ұлдарымыз сесті болсын».
Жаңа ақпарат (бекіту)
Ата-тегін біліп, оның тілін, дәстүрін құрметтеп, сақтайтын бала жақсы азамат болып өседі. Оқушылар ақпаратпен танысып, өз ой түйінін жасайды.
Сергіту сәті: қимыл арқылы серпіліс
Біз гүлдерше өсеміз,
Жапырағы жайқалған.
Сабақтары салалы,
Желге ырғалып жайқалған.
Дәптермен жұмыс: «Бәйтерек» тәсілі
«Бәйтерек» суреті арқылы отбасы мен дәстүр туралы деректерді жүйелеу ұсынылады. Бұл тапсырма оқушыны өз шаңырағына жауапкершілікпен қарауға, жақындарын қадірлеуге жетелейді.
І тапсырма
Отбасы мүшелерінің туған күндері мен айларын жазыңдар.
ІІ тапсырма
Мерекелерді атап өтудің маңызы қандай?
Қорытынды: текті тану — адамдықты тану
Мұғалімнің түйін сөзі
Ата-бабамыз қыздарын ақылды, ұлдарын батыр, ер етіп өсіруді мақсат еткен. Ұрпағы әдепті, ізетті болып, бәрін ақылға салып шешсе, өмірде бақытты болатынына сенген. Баланың бақыты — ата-ананың бақыты, ұрпақтың бақыты.
Біздің ең түпкі тегіміз — адам. «Атаның ғана ұлы болма, адамның ұлы бол» деген сөздің мәні де осында. «Өзіңді танығың келсе, тегіңді біл» деуі — сенің бақытты болуыңды қалаған ата-бабаңды қастерле, оның кім екенін біл, ертең сені де ұрпағың қастерлейді деген ойды білдіреді.
Сондықтан ата-тегімізді білу — парыз, ал өзіміздің ең түпкі тегіміз адам екенін ұмытпау — адамдықтың өлшемі.
Жүректен жүрекке
«Атамекен» әні арқылы сабақтың әсерін бекіту.