Мынадан қайдағы ертегі оқисыңдар
Сыныбы: 1
Пәні: Әліппе
Сабақтың тақырыбы: «Әліппе, саған мың алғыс!»
Мақсаты
- «Әліппе» пәнін меңгеру барысында алған білімдерін тиянақтау.
- Эстетикалық талғамын тереңдету, өзін-өзі басқаруға баулу.
- Ана тілін, туған жерін, Отанын сүйіп, қастерлеуге тәрбиелеу.
Мерекелік кештің ашылуы
Мұғалім: Құрметті ұстаздар, ата-аналар! Бүгінгі ертеңгілігімізге қош келдіңіздер! Бүгін — қуанышты күн. «Әліппемен қоштасу» мерекесі құтты болсын! Балаларымыз білім жолындағы белестерге қанаттары талмай көтеріле берсін дей отырып, ертеңгілігімізді ашық деп жариялаймыз.
Өлең жолдары
Әліппені бітірді балаларым,
Әліппеден нәр алған даналарым.
Өзі оқып, жазатын халге жетті,
Құтты болсын білімі балалардың!
Ата-ана қуанып, шаттанады,
«Оқыды» деп баласы мақтанады.
Алдарына бұлардың кім шығыпты?
Барлық маман мектептен басталады.
Көрініс: «Мектепке барар жол»
Сахналық жағдай
Алты жасар баласын алпыстағы ата жетектеп көшеде келеді. Бала мектепке асығады, ата сабырға шақырады.
Диалог
Бала:
Апар, ата, мектепке — ата-аналық парызың. Оқып білім аламын, мен оқушы боламын.
Ата:
Асықпа әлі, қарағым, санауға енді жарадың. Жасың толсын алтыға — сонда алып барамын.
Бала:
Менің қарыс маңдайым, талапты балаң боламын. Тәртіп сақтап әрдайым, жақсы оқимын сабағымды.
Ата:
Айтқанымды, шырағым, шығарма тек санаңнан: мектептегі мұғалім кем болмайды анаңнан.
Бала (жалғасы):
Қыркүйекте келдім де, сыныпқа кірдім қуанып. Қарсы алды ұстаз күлімдеп, қадамымды құп алып.
(Осы кезде барлық оқушылар әуенмен сыныпқа кіреді, сәлемдеседі.)
Оқушылардың сәлемдесуі
Қуан, шаттан, қуан, шаттан — қуанатын күн бүгін!
Қайырлы таң, қайырлы күн — күліп шықты күн бүгін.
Үлкенге де «сіз», кішіге де «сіз», баршаңызды құрметтеп, бас иеміз бүгін біз.
Құттықтаулар мен шашу
Қонақтарға лебіз
Жанель: Армысыздар, аталар мен аналар, ұстаздар! Әліппемен қоштасу тойы құтты болсын.
Дана: Армысыздар, мұғалімдер — әз жандар, білім іздеп инемен құдық қазғандар. Құшақ жая қарсы аламыз сіздерді, би биленіп, ән де бүгін шырқалар.
Оңғарсын: Қош келіпті ақ жаулықты аналар, жүздеріңнен мейірім менен нұр тамар. Алдарыңа жауқазындай құлпырған біз — алаңсыз балғын шақты балалар.
Шашу
Аида: Шашу, шашу шашайық, ақ сандықты ашайық. Бұл мереке, бұл тойдың бастаңғысын жасайық!
(Шашу шашылады.)
Мектепке алғашқы қадамдар
Айкөркем: Қоңырау үні мектепте шақырды мені жолға алыс. Әкетті мені жетектеп арманға бастар жол алыс.
Миржан: Бірінші қыркүйек — келдім мен гүл алып. Алдымнан ұстазым қарсы алды қуанып.
Қайыржан: Мектебім қандай тамаша, жарқырап тұр жаңаша. Ұстазым білсінші: ақтаймыз біз үмітті.
Жадыра: Партаға тұңғыш отырдым, қалам алдым қолыма. Сызықтарға толтырдым, қалдырмай дәптер жолында.
Ертегі арқылы елдік идея
Дархан: Балалар, мен сендерге ертегі айтып берейін, тыңдайсыңдар ма? Ерте, ерте, ерте ме, әлде бүгін бе? Жақын ба, әлде алыс па — беймәлім бе, таныс па, бір ел болыпты. Бұл елдің адамдары көк байрақтың астында тату-тәтті өмір сүріп, өніп-өсіпті. Елді бір кемеңгер хан басқарыпты. Ол: «Елімде бірде-бір бала білімсіз қалмасын!» — деп талап етіпті.
Оқушылардың түйіні
Жадыра: Бұл ертегің маған таныс. А-а, таптым! Сен біздің Қазақстан туралы айтып тұрсың ғой?
Диана: Дұрыс. Бұл — Тәуелсіз Қазақстанымыз. Аз уақыт ішінде еліміз үлкен жетістіктерге жетіп, қарқынды дамып келеді.
Тойжан: Құтты болсын Тәуелсіздік мерекесі! Мықты болсын елімнің керегесі. Мәңгілік желбіресін көк туымыз, кетпесін туған жердің берекесі.
Бәрі: Біз — Тәуелсіз мемлекеттің ұрпағымыз, еліміздің келешегіміз. Болашақ — біздің қолымызда. Соған лайық болайық!
Мұғалім: Баршаңызды Тәуелсіздіктің 23 жылдығымен құттықтаймыз. Олай болса, «Қазақтай ел қайда» әнімен Айкөркемнің орындауын және биші қыздарды қарсы алыңыздар.
Кейіпкерлердің келуі: Әліппе және Ана тілі
Әліппені шақыру
Мұғалім: Іші толы әріпке, білімдегі жарық не?
Балалар: Болашаққа жол ашар — ол сүйінші Әліппе!
Әліппе:
Армысыздар, жас достар, армысыздар, ата-ана!
Болашаққа жол бастар Әліппең келді ортаға.
Білім деген ғажаптың әліпбиін меңгерген, келешегі қазақтың басталады сендерден.
Ана тілі
Ана тілі:
Сөйлетер сөзді шеберлеп, өзіңнің ана тіліңмін.
Байыптап жақсы оқысаң, негізі менде білімнің.
Сәлеметсіңдер ме, менің жан достарым! Мен сендермен танысқаныма өте қуаныштымын. Әліппе — білімнің бастауы болса, мен — оның жалғасымын. Енді сендер бұрынғыдан да көп оқисыңдар. Ақын-жазушылардың ертегі, әңгімелерін ынта қойып оқыңдар — сонда көп нәрсе үйренесіңдер.
Балалар: Оқимыз, оқимыз, оқимыз!
Негізгі ой
Әліппе — сауат ашудың алғашқы баспалдағы. Ол әріптерді танытып қана қоймай, тәртіпке, ұқыптылыққа, білімге құштарлыққа баулиды. Ал «Ана тілі» — сол басталған жолдың жалғасы: оқығанды түсіну, ойды жеткізу, көркем сөзді қадірлеу.
Әріптер әлемі: оқушы жырлары
Балалар көпшілікке әріптердің «сырын» өлеңмен таныстырады. Әр жол — әріптің өмірдегі орнына кішкентай дәлел.
А әрпі (Данагүл)
Адам «А»-дан басталады, ата-ана қостар оны.
«А» арқылы жазасыңдар Алматыны, Астананы.
Т әрпі (Әли)
Бастайды ол таңды да, бастайды ол талды да.
Келіп тұрған қай әріп тау мен тастың алдында?
Ү әрпі (Индира)
Кім үлкенді тыңдаса, кім үлкенді сыйласа —
Үлкен болған кезінде сыйлы болмақ өзі де.
П әрпі (Миржан)
Ата-анаңмен барып сен пілді көрдің парктен.
Піл, парк, парталар басталған қай әріптен?
М әрпі (Қайыржан)
Махамбеттей ерім бар, Мағжан сүйген елім бар.
Мұқағали жырлаған мақтан етер жерім бар.
О әрпі (Алдияр)
Отан деген — атамекен, Отан деген — туған жер.
Отан ана, Отан — үлкен Қазақстан туған ел.
Ә әрпі (Жадыра)
Еске алсаңдар Әліппені — табасыңдар танып мені.
Әже, әке, әлемді де бастайды «Ә» әріптері.
Алғыс
Мұғалім: Балалар, Әліппе сендерді оқуға, жазуға үйретті. Ендеше, Әліппеге не айту керек?
Балалар: Рахмет, саған, Әліппе!
Математикаға қадам: сандар сөйлейді
Әліппе: Сендер мені оқып тауыстыңдар, әріптерді жақсы меңгердіңдер. Бірақ менің тағы да сұрақтарым бар. Сонымен қатар сендер қандай пәнді меңгердіңдер?
Балалар: Математика!
1 саны (Жадыра)
Өзім жеке-дарамын, таудан биік талабым.
Ауылыңа сендердің көшті бастап барамын.
2 саны (Оңғарсын)
Міне, екі саны тұр, қараңдаршы неткен түр.
Мойнын алға иеді, құйрығы еріп жүреді.
5 саны (Индира)
Оң қолымда бес саусақ, сол қолымда бес саусақ.
Бесті беске қосқанда — болады екен он саусақ.
7 саны (Құндыз)
Жеті бірдей ереңбіз, жеті шумақ өлеңбіз.
Жеті түрлі бояумыз, жеті түрлі әуенбіз.
10 саны (Жанель)
Қолдасқанда онбыз — бір адамның қолымыз.
Қатар тұрсақ онбыз — кетер кеңіп жолымыз.
Жұмыс істеп тынбаймыз, күш-жігерді шыңдаймыз.
Ойын: «Кім жылдам?»
Мұғалім оқушылардың шапшаңдығын, зейінін және топпен жұмыс істеуін дамытуға арналған ойын ұйымдастырады.
Әліппе: Жарайсыңдар, балалар! Әліппемен қатар математиканы да жақсы меңгерген екенсіңдер. Енді меннен алған білімдеріңді «Ана тілімен» ұштайсыңдар. Әрқашан оқуда озат, үлгілі де ілтипатты болыңдар.
Көңілді бөлім: Дымбілместің келуі
Идея
Оқушылардың шынайы жетістігін көрсету үшін сахнаға Дымбілмес келеді: ол күмәнданады, балалар дәлелдейді.
Диалог үзіндісі
Дымбілмес:
Мыналар неге жиналған? Әй, менің атымды атаған кім? Сен бе? Болмаса сен бе?
Ана тілі:
Бұл сыныпта Әліппемен қоштасу кеші өтіп жатыр. Олар суреттерді қарап қана қоймай, әңгіме, өлең, ертегілерді өздері оқи алады.
Дымбілмес:
Қайдағы ертегі? Мен Әліппені де, Ана тілін де оқымай-ақ білемін. Ендеше, оқығандарыңды көрсете аласыңдар ма?
Қорытынды:
Дымбілмес балалардың өнері мен білімін көріп, мектепке, ұстазға, ата-анаға алғыс айтуға шақырады.
Ұстазға құрмет, оқу құралын табыстау
Ана тілі: Ал, балалар, сауаттарыңды ашып, қолдарыңа қалам ұстатқан кім?
Балалар:
Жаны шуақ, мейірлі — ұстазды кім білмейді?!
Дымбілмес: Ұстаздарға құрмет — төр деген. Біздің елде адам бар ма ұстаз алдын көрмеген? Келесі ән ұстаздарға арналады.
Ана тілі оқулығы
Ана тілі: Енді мен сендерге «Ана тілі» оқулығын табыстайын. Сендер мені жақсы оқиды деп сенемін.
Әліппенің ақ тілегі
Әліппе: Менің досым — Ана тілін ренжітпеңдер. Кір шалмасын беттерін: оқулық пен дәптерің таза болсын. Оқығандарың есте қалсын, күнделіктерің «5»-ке толсын!
Балалар: Әліппе, саған мың алғыс!
Қорытынды
Бұл мерекелік кеш — 1-сынып оқушыларының алғашқы үлкен жетістігін айқындайтын ерекше сәт: олар әріп танып, оқуға және жазуға төселді, сахна мәдениетін үйренді, Отанға сүйіспеншілікті жырға қосты.
Мұғалім сөзі — кештің түйіні: алған білімді қадірлеу, еңбекті бағалау, ұстазға құрмет, ата-анаға алғыс және оқу жолындағы табандылық.