Қазақша рефераттар

Допты тартып алу

Кіріктірілген сайыс-сабақтың жоспары

Физикада футбол ойыны: теорияны өмірмен байланыстыратын сайыс

Бұл сабақтың мақсаты — білім алушылардың физикадан алған теориялық білімін күнделікті өмірде қолдана білуін дамыту, пәнге қызығушылығын арттыру және танымдық белсенділігін күшейту.

Сабақтың тақырыбы

Физикада футбол ойыны

Сабақтың түрі

Кіріктірілген сайыс

Көрнекілігі

Интерактивті тақта, доп, табло

Ұйымдастыру

Дене тәрбиесі оқытушысының қатысуымен

Кіріспе сөз (оқытушы)

Қош келдіңіздер! Бүгін ДТБ-11 тобы студенттері арасында футбол ойынын физика пәні бойынша сайыс түрінде өткізуді ұйғардық. Сабақты дене тәрбиесі оқытушысының қатысуымен бастаймыз. Ендеше, ойыншыларымызды ортаға шақырамыз.

Топқа бөлу тәсілі: студенттер бір қатарға тұрып, ретімен 1, 2, 3... деп саналады. Тақ және жұп сандар бойынша бөлініп, екі команда құрылады. Командалар орындарына жайғасады.

Құрамы

Әр командадан 5 ойыншы

Рөлдер

1 қақпашы (капитан), 2 қорғаушы, 2 шабуылшы

Қатысу шарты

Сұраққа кім бірінші жауап берсе, сол ойынға қатысады

Комментатор бөлімі: футболдың қысқаша тарихы және ойын мәні

Футбол — (ағылш. foot — аяқ, ball — доп) командалық спорт ойыны. Ойынның негізгі мақсаты — қарсылас команданың қақпасына (қолдан басқа) дене мүшелерімен допты көбірек енгізу.

Біздің сайысымызда жеңіс физикалық тапсырмаларды орындау арқылы жиналған ұпай санына байланысты анықталады.

Футболдың тарихы XII ғасырдан бастау алады. Алғаш рет Англияда кең дамып, 1863 жылы ресми ережелері бекітіліп, алғашқы қауымдастық құрылды. Сондықтан Англия футболдың отаны ретінде қабылданады. Дегенмен футболға ұқсас ойын түрлері ежелгі Мысыр, Қытай, Грекия, Римде, кейінірек Франция мен Италияда да болған.

Қазақстанға футбол 1909–1910 жылдары келді. Ойын шарттарын бұзу фол деп аталады: алғаш рет ереже бұзған ойыншыға сары карточка, қайталаған жағдайда қызыл карточка көрсетіліп, алаңнан шығарылады.

I

Сәлемдесу: «Допты алып жүру»

Екі жақтан шыққан 10 ойыншы «допты алып жүру» ережесімен бір-біріне доп лақтырып, жылы лебіз білдіреді, қол алысады.

Комментатор ескертпесі: допты алма-кезек тебу арқылы алып жүреді. Тіке бағытта допты табанның ішкі қырымен жүргізу ыңғайлы, ал бұрылыс бағыттарда аяқтың ішкі бөлігімен тебу тиімді.

II

«Допты тартып алу»: сұрақ-жауап кезеңі

Екі команданың капитандары ортаға шақырылып, теңге тастау арқылы бірінші бастайтын топ анықталады. Судьяның тапсырмасын кім бірінші орындаса, сол топ сұрақтарға бірінші жауап береді.

Ереже

Әр командаға 10 сұрақ қойылады

Бағалау

Әр дұрыс жауап — 1 ұпай

Комментатор ескертпесі: допты тартып алу — күрделі тәсіл. Қарсыластың ойын жоспарын болжай білу, аттап басу, жылдам жету және өзге де әдістер қолданылады.

III

«Допты ойынға қосу» және екіжақты ойын

Игерілген тәсілдерді қолданып, екі команда шағын ойын өткізеді. Бұл кезеңнің ұраны:

Бұл фокус емес, бұл — физика!

Тәжірибе алмасу және қозғалыс заңдылықтарын нақты жағдай арқылы талдау.

IV

Капитандар сайысы

Капитандар карточка таңдау арқылы есептер шығарады (А. П. Рымкевичтің физика есептері жинағынан).

  • 1) Серуендеп жүрген адам алдымен солтүстікке қарай 3 км, содан соң шығысқа қарай 4 км жүрді. Оның орын ауыстыру модулін табыңдар.
  • 2) Доп 3 м биіктіктен еденге түсіп, одан ыршып 1 м биіктікке көтерілгенде ұсталды. Доптың жолын және орын ауыстыруын табыңдар.
  • 3) Тікұшақ горизонталь бағытта түзу сызық бойымен 40 км ұшып, 90° бұрылып, тағы 30 км ұшты. Жолын және орын ауыстыруын табыңдар.
V

Ауызша есептеу

Қысқа сұрақтар мен жылдам есептеулер арқылы команда ұпай жинайды.

VI

Жұмбақ шешу

Физика ұғымдарын есте сақтауды күшейтетін танымдық жұмбақтар.

VII

Қорытынды және марапаттау

Сайыс қорытындыланып, әділқазылар алқасы жеңімпазды анықтайды. Командалар сапқа тұрып, марапаттау рәсімі өтеді.

Үй тапсырмасы: өткен тақырыптарды қайталау.

Сайыстың мазмұны: кезеңдер бойынша тапсырмалар

Комментатордың ашылу сөзі

Армысыздар, құрметті көрермендер! Бүгін ДТБ тобының сайысын тамашалайсыздар. Таразының екі басын тең қойып, әділ баға бересіздер деп сенеміз.

II кезең: «Физика тілінде танысу» (жедел сұрақтар)

Әр команда физика ұғымдары арқылы өз білімін көрсетеді. Төмендегі үлгі сұрақтар қолданылады:

Команда A — сұрақтар

  1. Заттың сұйық күйден қатты күйге өтуі — кристалдану (қатаю).
  2. Тұтас алғанда атом заряды — бейтарап.
  3. Материяның ажырамас қасиеті — қозғалыс.
  4. Жылдамдықтың өлшем бірлігі — м/с.
  5. Электр зарядының өлшем бірлігі — кулон.
  6. Еркін түсу үдеуі — 9,8 м/с².
  7. Толқын ұзындығы λ әрпімен белгіленеді.
  8. Кеңістікте таралатын тербелістер — толқын.
  9. Ядроның бейтарап бөлшегі — нейтрон.

Команда B — сұрақтар

  1. Заттың сұйық күйден газ күйіне өтуі — булану.
  2. Атомның теріс зарядталған бөлшегі — электрон.
  3. Кернеуді өлшейтін құрал — вольтметр.
  4. Ток күші кернеуге тура, кедергіге кері пропорционал — Ом заңы.
  5. Заттың үш күйі — қатты, сұйық, газ.
  6. Жарықтың вакуумдегі жылдамдығы — 300 000 км/с.
  7. Мөлдір емес денеден өтетін сәуле — рентген сәулесі.
  8. Ньютонның I заңы — инерция заңы.
  9. «Бөлінбейтін бөлшек» — атом.

III кезең: «Бұл фокус емес, бұл — физика!» (үй тапсырмасы)

Командалар өздері дайындап келген тәжірибелерін көрсетіп, түсіндіреді. Негізгі талап — құбылысты физикалық заңдылықтармен нақты негіздеу.

Көрермендерге арналған сұрақтар

1) Бір жұмыртқа піскен, екіншісі шикі. Оны қалай ажыратамыз?

Жауабы: айналдыру арқылы.

2) Қияр ыстық суда ма, әлде суық суда тез тұздала ма?

Жауабы: ыстық суда (диффузия жылдамырақ жүреді).

3) Қардың үстіне құм не күл сепсек, неге тез ериді?

Жауабы: қара түстер күн сәулесін көбірек жұтады.

4) Таудан түскенде автомобильдің қай дөңгелегі айналмайды?

Жауабы: қосалқы дөңгелек (запаска).

5) Жердің қай жерінде ең ұзақ тәулік болады?

Жауабы: барлық жерде бірдей — 24 сағат.

Жұмбақтар (физикалық ұғымдар)

1) Жұмбақ

Жердің жүзін шарлайсың,
Онсыз еш жерге бармайсың.
Көлікпен де, жаяу да,
Саралайсың, таңдайсың.

Жауабы: Жол

2) Жұмбақ

Көп болса, асықпайсың,
Мезеттен қашықтайсың.
Асықсаң аз болады,
Табасың мұны қайсың?

Жауабы: Уақыт

3) Жұмбақ

Қозғалыс та сипаттар шапшаңдықты,
Тағы да бір белгісіз шаманы.
Ол болмаса денелер қозғалмайды,
Шешеді бұл жұмбақты қандай мықты?

Жауабы: Жылдамдық

4) Жұмбақ

Жылдамдықты өзгертеді,
Қозғалысты тездетеді.
Қарсы шықса қозғалысқа,
Тоқтарын айқын сездіреді.

Жауабы: Үдеу

5) Жұмбақ

Қозғалысқа келтіріп,
Жылдамдығын береді.
Өлшемдерін қарасаң,
Ньютонға ол келеді.

Жауабы: Күш

6) Жұмбақ

Бірдей көлемдегі масса кейде көп,
Аз болса да кейде дөп.
Делінеді бұл шама,
Аталуын тапшы тек.

Жауабы: Тығыздық

7) Жұмбақ

Күш көбейсе артады,
Арқадан артқа тартады.
Жүзі жұқа, үшкір зат,
Одан көпшілік қорқады.

Жауабы: Қысым

8) Жұмбақ

Барлық денелерге тән,
Онсыз болмайды мән.
Әр затта болады әртүрлі,
Өлшеуге болады дәл.

Жауабы: Масса