Құстың мекені
Сабақтың жүру барысы
Бұл жоспар құстардың көктемгі тіршілігін танытуға, халықтық танымды сабақ мазмұнына кіріктіруге және оқушының зерттеушілік қызығушылығын оятуға бағытталған. Оқу әрекеті сұрақ-жауап, ойын, салыстыру, диаграммалар және шығармашылық тапсырмалар арқылы ұйымдастырылады.
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сыныпты сабаққа жұмылдыру, топқа бөлуге дайындық.
II. Психологиялық дайындық
Тілек шумағы
- Күндей жылы бол!
- Алмадай тәтті бол!
- Әрдайым көңілді бол!
- Айнадай жарық бол!
- Табиғаттай әдемі бол!
III. Үй тапсырмасын тексеру
Үй тапсырмасы
Жабайы аңдардың көктемгі тіршілігі.
Тексеру форматы: кубизм және семантикалық карта.
1-топ
Сипаттайды, анықтама береді.
2-топ
Салыстырады: ұқсастығы, айырмашылығы, ерекшелігі.
3-топ
Пайдасын айтады.
Көктемдегі өзгерістер (негізгі тірек сөздер)
Ұқсастықтары
Барлығы омыртқалы жануарлар; аяқтары төртеу; өз бетімен тіршілік етеді; төлін өзі табады; сүтпен қоректендіреді.
Айырмашылықтары және пайдасы
Тұқымдары әр түрлі, тіршілік ету ортасы мен қорек табу тәсілдері де әр алуан. Аң-құс табиғат тепе-теңдігі үшін қажет; табиғат құрыса, адамға қауіп төнеді. Мысал: қоян, кірпі, аю.
IV. Жаңа сабаққа дайындық
Қызығушылықты ояту: «Ойға шабуыл» және жұмбақтар арқылы тақырыпқа шығу.
Жұмбақтар
-
Өзі сақ, өзі ұсақ, жер-көкті кезіп, шықылықтап тұрмайды, тамағын табады. Құйрығы ұзын, өзі ала — бұл қандай құс?
Жауабы: сауысқан
-
Балшықтан соғады, үйіме үйін — ол не?
Жауабы: қарлығаш
-
Тоқ-тоқ етеді, ағашты ояды, тауысып қояды. Қандай құс — орман емшісі?
Жауабы: тоқылдақ
-
Көлдің көркі, сәні екен, ұшқанда сазды ән екен. Адамдар қорғап сақтаған — қандай құс киелі құс?
Жауабы: аққу
-
Қазақ халқы аң аулауға қандай құсты пайдаланған?
Жауабы: бүркіт
Топтық жұмыс
1-топ
Аққулар бойынша тапсырмалар.
2-топ
Қарлығаштар бойынша тапсырмалар.
3-топ
Қараторғайлар бойынша тапсырмалар.
Құстың мекені: ұя.
Сөздік тірек
V. Жаңа сабақ: мағынаны ашу
Оқушылар аталған құстардың өміріне қысқаша сипаттама береді, білгендерін ортаға салып, пікір алмасады.
Мұғалімнің түсіндірмесі
Қыран құс туралы не білеміз? Қыран — еркіндіктің, биіктің белгісі. Ол еліміздің рәміздерінде бейнеленген. Туымыздағы бүркіт — тәуелсіздік алып, қанатын кең жайған қазақ елінің қыраны, еркіндіктің нышаны.
VI. Оқулықпен жұмыс (бекіту)
1-топ
Мәтінді дауыстап оқиды.
2-топ
Сипаттаманы толықтырады, ерекшеліктерін атайды.
3-топ
1-топтың сұрағына жауап береді, пайдасын айтады.
Халық болжамдары
- Торғай шаңға аунаса — жаңбыр жауады.
- Торғай терезеге қонса — күн суытады.
- Әтеш қыстыгүні бір аяғын көтеріп тұрса — аяз болады.
- Қыста қаздар қаңқылдаса — күн жылынады; ал аяқтарын бауырына тығып жатса — күн суытады.
- Торғай ерте су ішсе — көктем ерте шығады.
Сергіту сәті
Қане, қанат қағайық,
Біз құстарша самғайық.
Бір отырып, бір тұрып,
Бой сергітіп алайық!
Ойын: «Өз ұясына қондыр»
Әр құсты өз ұясына орналастыру.
Ойын: «Қараторғайдың ұясын жасайық»
Топтық құрастыру жұмысы.
Шығармашылық жұмыс
- 1Құстардың үнін тыңдау (сергіту элементі).
- 2Әуенді тыңдай отырып, «5 жолды өлең», мәтін немесе сөйлем құрастыру.
Үлгі ой-түйін
Құстар — қанатты досымыз.
Ұясын адамға жақын орнатады.
Пайдалы құстарды тосамыз.
Көктемде табиғатты аялап,
Асыға қорғаймыз.
Венн диаграммасы
Ұқсастық пен айырмашылықты анықтауға арналған қорытындылау тапсырмасы.
VII. Қорытындылау
Жабайы құстар
- Құрлықта, көкте өмір сүреді.
- Өз бетімен тіршілік етеді.
- Далада мекендейді.
- Пайда келтіреді.
- Көбейеді.
Үй құстары
- Қолда күтіледі.
- Алысқа ұшпайды.
- Үй маңында мекендейді.
Ортақ белгілері
Қорытынды сұрақтар
- Бүгінгі тақырып қалай аталады?
- Сабақта қандай жұмыстар атқардық?
- Жыл құстары қандай болады? Жабайы құстарға қандай құстар жатады?
- Құстарды қалай қорғаймыз?
- Оларға қандай көмек көрсете аламыз?
VIII. Үй тапсырмасы
1-топ
«Менің қанатты достарым» тақырыбында шағын мәтін құрастыру.
2-топ
Сурет салып келу және ұя жасау (үй маңы немесе ағашқа ілу).
3-топ
Таңдаған құсы туралы толық сипаттама беру.
IX. Бағалау
Әр топтың жұмысы критерий бойынша бағаланады: белсенділік, жауап дәлдігі, шығармашылық, топтық жұмыс мәдениеті.
X. Қоштасу
Құстар қайтқанда — әнімен.