Қазақша рефераттар

Жүрек ауруы

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Өтетін орны

Кербұлақ ауданы, Шаған ауылы

Мекеме

“П. Дутов атындағы орта мектебі мектепке дейінгі шағын орталығымен” КММ

Пән мұғалімі

Тарих пәнінің мұғалімі Сакпаева Асель Амангелдиновна

Сынып

7-сынып

Тақырып

Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Жас ұрпаққа “Қазақстан – 2030” бағдарламасының басты міндеттерінің бірі — салауатты өмір салтын қалыптастыру екенін насихаттау; адам денсаулығының қымбат, өмір сүру үшін қажетті, бағалы байлық екенін түсіндіру.

Дамытушылық

Оқушылардың өмірге және адамзат ұрпағына жауапкершілік сезімін арттыру; аурудың алдын алу дағдыларын қалыптастыру; жаман әдеттерден аулақ болуға үйрету; санитарлық-гигиеналық талаптарды сақтауға дағдыландыру.

Тәрбиелік

Болашақ қоғамның салауаттылығы әр адамның таңдауы мен әдетіне байланысты екенін ұғындыру; денсаулықты сатып алуға болмайтынын түсіндіру; спортпен айналысу, таза ауада серуендеу және еңбек етудің пайдасы туралы пікір алмасу.

Ұлы ғұламалар не дейді?

“Дертке шалдыққанша, денсаулықтың қадірін ешкім де білмейді.”
— Т. Фуллер

Денсаулық — адамның ең қасиетті де құнды, қайталанбас байлығы. Оны жоғалту оңай, ал қайта қалпына келтіру көбіне қиын. Жаңа ғасырдан күтер үмітіміз көп болғанымен, қазіргі заманда адам ағзасына әсер ететін қауіп-қатер де аз емес. Экологиялық факторлардың ықпалы күн сайын айқынырақ сезіледі.

Елбасы Н. Назарбаевтың “Қазақстан – 2030” бағдарламасында азаматтардың ертеңі бүгіннен басталатыны атап көрсетілген. Салауатты өмір салты — өмірдің мәнін терең түсінуге, өз болашағыңа жауапкершілікпен қарауға бастайтын жол.

Негізгі ой

Ішімдік пен нашақорлық — адамның жауы. Басты байлық — денсаулық екенін терең ұғындыру — бүгінгі әңгімеміздің өзегі.

Зиянды заттар

Мысалдар

  • Арақ (алкоголь)
  • Көкнәр, апиын
  • Есірткі қоспалары
  • Анаша
  • Героин

Ескерту

Төмендегі бөлімдерде темекі мен алкогольдің зияны талданады. Кейбір ортада “пайдасы бар” деген жаңсақ пікірлер де кездеседі — бұл тұстарда мәселені сыни оймен қарастыру маңызды.

Венн диаграммасы: темекі туралы пікірлер

Зияны

  1. Қан қысымы жоғарылайды.
  2. Қандағы май құрамы артады.
  3. Өкпе обырының қаупі өседі.
  4. Жүрек ауруларының қаупі артады.
  5. Асқазан аурулары туындауы мүмкін.
  6. Адамды тәуелділікке итермелейді.
  7. Қылмысқа апаратын әлеуметтік тәуекелдер күшейеді.
  8. Қоғамға экономикалық және моральдық зиян келтіреді.
  9. Ерте өлім-жітімнің артуына әсер етеді.

“Пайдасы” туралы айтылатын уәждер

  • Сатылымнан салық түсіп, экономикаға әсер етеді деген пікір айтылады.
  • Өндіріс пен сауда орындары арқылы жұмыс орындары ашылады деп түсіндіріледі.
  • Алкогольді “тек мас болу үшін емес” деп ақтайтын көзқарастар кездеседі.

Бұл уәждер денсаулыққа келетін нақты зиянды жоққа шығармайды. Экономикалық “пайда” жеке адамның өмір сапасы мен қауіпсіздігін алмастыра алмайды.

Ортақ тұсы

Қоғамдық деңгейде бұл мәселелер ел экономикасына да әсер етеді: бір жағынан — салық пен айналым, екінші жағынан — емдеу шығындары, еңбек өнімділігінің төмендеуі және әлеуметтік тәуекелдердің артуы.

Ағзаға әсері: қысқаша шолу

Темекінің әсері

  • Адам өмірі қысқарады.
  • Жазылуы қиын аурулар мен асқынулардың қаупі өседі.
  • Қан тамырлары тарылып, жүрек-қантамыр жүйесіне салмақ түседі.
  • Тыныс алу мүшелеріне зиян келіп, өкпе ауыруы мүмкін.

Алкогольдің әсері

  • Тыныс алуы баяулауы мүмкін.
  • Жүрек соғысы әлсірейді, қан айналымы бұзылады.
  • Жүйкеге әсер етеді, мінез-құлық өзгеруі ықтимал.
  • Қимыл-қозғалыс үйлесімі төмендейді.
  • Дене жылуы төмендеуі мүмкін.

Жағдаяттарды талдау

Төмендегі өмірлік жағдайлар оқушыларды ойландыруға, таңдау мен жауапкершілікті саралауға арналған.

1-жағдаят

Бір спортшы жұртқа танымал болады, бірақ табысы тұрақты емес. Отбасын асырау үшін арақ зауытына жұмысқа тұрады. Басында табысы көбейеді, кейін аз-аздап ішіп, алкогольге үйреніп кетеді. Енді жұмысты тастайын десе — ақша керек, тастамайын десе — ішуді қоя алмайды.

Сұрақ

Бұл жағдайдан шығудың қандай жолдары бар?

2-жағдаят

Ол 15 жаста. Темекі тартып, арақ ішіп, бірте-бірте әдетке айналдырып алған. Ағасы да кезінде осы әдеттерге ұрынған, оның зардабын тартқанын інісі жақсы біледі. Бірақ соған қарамастан өзі тастай алмай жүр.

Сұрақ

Сіз қандай кеңес берер едіңіз? Қандай қолдау қажет?

3-жағдаят

Жартылай жасанды есірткі — героиннің қауіпті тұсы: тәуелділік бірден байқалмайды. Зат ағзаға біртіндеп сіңіп, адамды толық меңгерген кезде ғана салдары айқын көрінеді. Алғашқыда адам қалай тәуелді болып қалғанын өзі де аңғармай қалуы мүмкін.

Ойландыру

Тәуелділіктің “білінбей басталуы” неліктен ең қауіпті белгі?

Қорытынды ой

Денсаулық — орны толмас құндылық. Ауруды емдегеннен гөрі, оның алдын алу тиімді: дұрыс әдет қалыптастыру, спорт, таза ауа, еңбек және саналы таңдау — салауатты өмірдің негізгі тіректері.