Балалар назарын суретті әліппеге аударып, нар түйе туралы әңгімелету
Сауат ашу сабағы: «Н н» дыбысы мен әрпі
Бұл сабақ жоспары оқушыларды Н дыбысы мен Н әрпімен таныстыруға, дыбыстық талдау жасауға және жазу дағдысын қалыптастыруға бағытталған. Сабақ мазмұнында тіл дамыту, тәрбиелік құндылықтар және ойын арқылы бекіту элементтері қамтылған.
Сабақтың мақсаттары
- Білімдік: Н дыбысын дұрыс айтуға үйрету, Н әрпімен таныстыру (баспа және жазба түрі).
- Дамытушылық: өткен әріптерді еске түсіріп, ойлау қабілетін дамыту; Н дыбысы бар сөздер мен сөйлемдер құрату; сөзді буынға бөлу, дыбыстық талдау жасау; дұрыс жазу дағдысын машықтандыру.
- Тәрбиелік: мейірімділікке, адамгершілікке, табиғатты сүюге және аялауға тәрбиелеу; нанды қадірлеу мәдениетін қалыптастыру.
Құрал-жабдықтар мен әдістер
Көрнекіліктер
- •Суретті әліппе
- •Сөйлейтін әліппе
- •Кеспе әріптер, кеспе буындар
- •Суреттер, әліппе-дәптер
Әдіс-тәсілдер
- •Сұрақ–жауап
- •Мақал-мәтел, тыйым сөздер арқылы түсіндіру
- •Қимыл-қозғалыс сергіту сәті
- •Дидактикалық ойын арқылы бекіту
Сабақ түрі: жаңа білімді меңгерту.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру және өткенді қайталау
Сабақ басында оқушылардың назары сабаққа аударылады. Өткен тақырыптарға шолу жасалып, суретті әліппе арқылы бұрын өткен әріптер еске түсіріледі: А, Т, П.
Сөз және сөйлем құрау
Әр әріпке қатысты сөз, сөйлем ойлату.
Буынға бөлу
Сөзді буынға бөліп оқыту.
Дыбыстық талдау
Дауысты/дауыссыз дыбыстарды ажырату.
Одан кейін бүгін жаңа дыбыс және жаңа әріп өтетіні хабарланады.
2) Жаңа тақырып: Н н дыбысы және әрпі
Мұғалім балаларға сұрақ қояды: «Мына ыдыста не бар?» — «Нан бар».
Нанның дастарханға қалай келетінін қысқаша түсіндіріп, оның қасиетті тағам екені айтылады. «Нан» сөзі бірнеше рет айтқызылып, қандай дыбыс естілетіні анықталады: Н.
Дыбысты сипаттау
- •Н дыбысы қысқа, тез айтылады.
- •Бұл — дауыссыз дыбыс.
- •Көрнекі белгіленуі — көк түс.
Әріппен танысу
- •Сөйлейтін әліппеден Н әрпін табу.
- •Баспа және жазба түрін көрсету.
- •Ауада жазып көрсету арқылы бекіту.
Мақал және тыйым сөздер
Ас атасы — нан.
Нанның қадірін білуге үйретеді.
Нанды бір қолмен үзуге болмайды.
Нанды құрметтеу мәдениетін қалыптастырады.
Нан атасы — дән.
Еңбек пен өнімнің байланысын түсіндіреді.
Нан туралы өлең білетін оқушылардан сұралады. Төмендегі өлең жолдары сабақта мәнерлеп оқуға және тәрбиелік әңгімеге негіз болады:
Нанда өмірдің иісі мен дәмі бар,
Нанда адамның еңбегі мен ары бар.
Нан — өмірдің ана сүті арқауы,
Нансыз жерде қай өмірдің сәні бар.
Нан болмаса бағыңның кетері бар,
Нанмен ғана өмірдің өтері бар.
Жолда жатса егер де бір үзім нан,
Арланбай-ақ сен оны көтеріп ал.
Нан қиқымын шашпаңдар,
Жерде жатса баспаңдар.
Теріп алып қастерлеп,
Торғайларға тастаңдар.
3) Сергіту сәті
Суретті және сөйлейтін әліппе материалдары арқылы қимыл-қозғалысқа негізделген сергіту сәті ұйымдастырылады (мысалы, «Қара жорға» би қимылдары).
4) Суретпен жұмыс: «Нар түйе»
Балалардың назары суретті әліппеге аударылып, нар түйе туралы әңгіме құралады. Түйенің ауыр жүк көтеретіні және бірнеше күн су ішпей жүре алатыны айтылады. Сондықтан ол шөлді аймақтарда өте қолайлы жануар екені түсіндіріледі.
Тапсырма
- •Сурет бойынша сөйлем құрату.
- •Сөздегі дыбысты ажырату (дауысты/дауыссыз).
Тілдік жұмыс
- •Сөзді буынға бөлу.
- •Дыбыстық талдау жасау.
5) Дәптермен жұмыс
«Сауат ашу» дәптері бойынша бүгінгі өтілген Н дыбысының таңбасын жазып үйренеді. Буындарды оқып, сөздерге дыбыстық талдау жасайды.
6) Ойын арқылы бекіту: «Қарбыздарды жинау»
Жыл мезгілі туралы қысқаша әңгімеден кейін (күз және оның белгілері), дидактикалық ойын ойнатылады. Қарбыздар мен жапырақтарға буындар, сөздер немесе суреттер жапсырылып қойылады. Оқушылар таңдалған тапсырманы орындайды.
Ойын тапсырмаларының үлгілері
Буынға бөлу және дұрыс айту.
Буындарды оқу және сәйкестендіру.
Сөздерді оқу және дыбыстық талдау.
Қорытынды
Сабақ соңында қайталау сұрақтары қойылады: «Қандай дыбыспен таныстық?» — Н дыбысымен. «Н дыбысы дауысты ма, әлде дауыссыз ба?» — дауыссыз.
Тәрбиелік түйін: үйде немесе көпшілік жерде нан қиқымын көрсе, оны баспай, жерден көтеріп, жоғарылау жерге қою керек. Бұл әдетті өзінен кішілерге де үйрету қажет.
Сабаққа белсенді қатысқан және жазуы жақсы оқушылар мадақталып, алғыс айтылады.