Адал дос пен Айнымалы дос деген сөз тіркестерін аудармасын тап
Петропавл қаласы, №4 орта мектеп
Пән: Қазақ тілі мен әдебиеті
Мұғалім: Құсайынова А. А.
Сынып: 5-сынып
Сабақтың тақырыбы
Достық – қасиетті сөз
Бұл сабақ достық туралы түсінікті тереңдетуге, сөздік қорды кеңейтуге және ауызекі сөйлеу дағдысын дамытуға бағытталған.
Сабақтың мақсаты
1) Білімділік
«Достық» модулі бойынша сөздер мен сөз тіркестерін сөйлем ішінде дұрыс қолдану.
2) Дамытушылық
Ауызекі сөйлеу дағдысын жетілдіру; ойлау мен сөйлесу қабілетін дамыту; сөз тіркесі мен сөйлем құрау машығын қалыптастыру.
3) Тәрбиелік
Достықты бағалай білуге тәрбиелеу, адамгершілік қасиеттерді нығайту.
Қолданылатын ресурстар
- Интерактивті тақта
- Карточкалар
- Мақал-мәтелдер
- Оқулық (51-бет)
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі (диалог)
Мұғалім: Никита, сен кіммен отырсың?
Мұғалім: Бұл кім? Ол қандай оқушы?
Мұғалім: Света, сен кіммен отырсың?
Мұғалім: Бұл кім? Ол қандай қыз?
II. Жаңа сабақ
1) Тақырыпты ашу (жағдаяттық тапсырма)
Тақтада суреттер мен мақал-мәтелдер ұсынылады. Оқушылар сурет мазмұнын сипаттап, мақалдарды оқиды, негізгі ойды анықтайды.
Мақал-мәтелдер
- Күлме досыңа – келер басыңа.
- Жолдасы көптің – олжасы көп.
- Досы жоқ адам – тұзы жоқ тағам.
- Жүз сомың болғанша – жүз досың болсын.
Талқылау сұрақтары: Суретте не бейнеленген? Мақалдардың мәні қандай? Бұл материалдар не туралы?
Қорытынды: бүгінгі сабақтың тақырыбы — «Достық – қасиетті сөз».
Жоспар
- а) мәтінді оқу
- ә) жаңа сөздермен жұмыс
- б) сөз тіркестерін құрастыру
- в) грамматикалық тапсырмалар
Дәптер жұмысы
Желтоқсанның жиырма бірі. Сынып жұмысы.
2) Жаңа сөздер (сөздік жұмысы)
Жаңа сөздерді сөздік дәптерге жазып, жұппен сөз тіркестері мен сұрақтар құрастырылады. Өзара бағалау жүргізіледі.
| Қазақша | Орысша |
|---|---|
| Адал | честный |
| Адалдық | честность |
| Күшті | сильный |
| Сенімді | верный |
| Нашар | слабый |
| Сенімді емес | неверный |
| Сөзінде тұрады | держит слово |
| Алдамайды | не обманет |
| Көмек көрсетеді | помогает |
| Алдайды | обманывает |
| Тастайды | бросает |
| Қасиетті | святой |
| Ұғым | понятие |
| Белсене қатысады | активно участвует |
3) Тапсырмалар (топтық жұмыс)
Кіріспе ой: Әр адамның досы болады. Досың болса, онымен әңгімелесесің, бірге сабақ дайындайсың, бірге ойнайсың. Қиын кезде досың көмектеседі. Алайда достар әртүрлі болады: жақсы, жаман, қайырымды, қамқор.
Талқылау және сөздік тапсырмалар
- «Досы жоқ адам – тұзы жоқ тағам» мақалын қалай түсінесіңдер?
- «Адал дос» және «айнымалы дос» сөз тіркестерінің аудармасын табыңдар.
- «Адал» және «айнымалы» сөздеріне синонимдерді таңдаңдар: жақсы, күшті, сенімді, жаман, нашар, сенімді емес.
- Синонимдермен сөз тіркестерін құрастырыңдар (мысалы: жақсы дос, нашар дос).
Сұрақтарға жауап беріңдер
- Адал дос қандай адам?
- Айнымалы дос қандай адам?
- Адал дос не істейді? (тастамайды, алдамайды, сөзінде тұрады, көмек көрсетеді)
- Айнымалы дос не істейді? (тастайды, алдайды)
Грамматика: етістік
Етістік — заттың қимылын, іс-әрекетін білдіретін сөз табы. Не істейді? Не қылды? Қайтты? деген сұрақтарға жауап береді.
Үлгі сөйлемдер
- Адал дос ешқашан тастамайды, алдамайды.
- Адал дос әрқашан қол ұшын береді.
- Айнымалы дос қиын жағдайда тастайды, қол ұшын бермейді.
Жазылым: етістіктерді қолданып 2–3 сөйлем құрастырып, дәптерге жазыңдар.
III. Сергіту сәті
Фонетикалық жаттығулар орындалады (дыбыстау, екпін, анық сөйлеу).
IV. Жаңа мәтінмен танысу (оқулық, 51-бет)
Мәтін
Достық – қасиетті сөз. Дос дегеніміз — ең қасиетті ұғым. Әр адамның досы болады. Адалдық — достықтың ең сенімді серігі. Мен өз достарыммен мақтанамын. Достар, достығымызға берік болып, бір-бірімізге адал болайық!
Тапсырма: мәтінді оқыңдар, аударыңдар, негізгі ойды анықтап айтыңдар.
Сұрақ: «Достық – қасиетті сөз» дегенді қалай түсінесіңдер?
V. Топпен жұмыс
- Мәтінді оқып, аударып, негізгі ойын тұжырымдаңдар.
- Әр топтан бір оқушы шығып, «достық» туралы ассоциацияларын көрсетеді (сөздер/тіркестер арқылы).
- Дәптерде «достық» сөзін септеңдер.
VI. Сабақты қорытындылау
- Бүгін біз не істедік?
- Нені білдік?
- Немен таныстық?
VII. Бағалау және рефлексия
Тақтада «Тілек ағашы» ілулі тұрады. Оқушылар достарына тілектерін стикерге жазып, ағашқа жапсырады.
Жетелеуші сұрақ: Достарыңа қандай тілек айтасың?
VIII. Үй тапсырмасы
- «Достық – қасиетті сөз» мәтіні бойынша диалог құрастыру.
- Жаңа сөздерді жаттау.