Етістіктерге сұрақ қою
Сабақтың барысы
Бұл сабақта оқушылар алдымен зат есім бойынша білімдерін еске түсіріп, кейін жаңа тақырып — етістік ұғымын сурет, ойын және жаттығулар арқылы меңгереді.
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың назарын сабаққа аудару. Дихан Әбіловтың «Туған тілім» өлеңін жатқа айту.
Туған тілім — бабам тілі — өз тілім,
Туған тілім — анам тілі — өз тілім.
Туған тілім — далам тілі — өз тілім,
Туған тілім — адам тілі — өз тілім.
Үй тапсырмасын тексеру
56-жаттығу
Ребусты дұрыс шешсең, төмендегі жұмбақтың жауабын табасың.
Күндегі тамағы,
Балықтың шабағы.
Теңізге барғандар,
Жағадан табады.
Жауабы: шағала
Әрі қарай «күзгі орман» көрінісін тамашалаймыз: біраз жүрген соң әдемі тиін көрінеді. Оқушылар тиін туралы әңгімелейді.
Сұрақтарға жауап (зат есім)
- 1. Зат есім дегеніміз не? Заттың атын білдіреді.
- 2. Қандай сұрақтарға жауап береді? Кім? Не? Кімдер? Нелер?
- 3. Зат есімнің қандай түрлерін білесің? Жекеше, көпше, жалқы, жалпы.
Ойын: «Кім жылдам?»
1) Зат есімдерді ата
Берілген сөздер: көйлек, кітап, сары, биледі, қу, сөйле.
2) Көп нүктенің орнына сөздер жаз
Кім? … / Не? … / Кімдер? … / Нелер? …
3) Жекеше–көпше түрлерін ажырат
Өсімдік — …, орман — …, … — кітаптар, … — құстар, терек — …, биші — …
4) Жалқы есімдерді ата
Оқулық, Анар, аға, Тараз, Жайық.
5) Жалпы есімді ата
Алатау, тау, аң, Ақжол, ит, Ақтау.
Қорытынды (зат есім)
| Нені білдіреді | Сұрақтары | Жалқы есім | Жалпы есім | Жекеше | Көпше |
|---|---|---|---|---|---|
| Заттың атын білдіреді | кім? кімдер? не? нелер? | Іле, Орал, Шу, Айдар | ит, адам, дос, тау, көл | ата, іні, дос | таулар, көлдер |
Оқиға жалғасады: дөңестеу жерден үлкен ін көрінеді. Сол іннен борсық шығады. Оқушылар борсық туралы әңгімелейді.
Сөзжұмбақ: «Жануарлар»
Сөздер қатары:
ЕЛІК, ТҮЛКІ, КИІК, ҚАСҚЫР, ТАУТЕКЕ, ТИІН, КЕРІК
Қандай сөз шықты? Оқып көрейік: «Етістік».
Ендеше бүгінгі жаңа сабағымыздың тақырыбы — етістік.
Жаңа сабақ: етістік
Сурет бойынша сөйлем құрау арқылы қимылды білдіретін сөздерді табамыз:
-
1) Оқушы не істеді?
Оқушы кітап оқыды.
-
2) Мұғалім не істеді?
Мұғалім сабақ түсіндірді.
-
3) Балалар не істеді?
Балалар аққала жасады.
Ереже
Заттың қимылын білдіретін сөздерді етістік дейміз. Етістік не істеді?, не қылды?, қайтті? сұрақтарына жауап береді.
Оқулықпен жұмыс
2-жаттығу
- Жұмбақты оқып, шешуін тап.
- Етістіктерді теріп жазып, сұрақ қой.
- Сөйлемді етістіксіз айтып көр.
- Проблемалық сұрақ: етістік не үшін керек?
Көл бетінде қалқиды,
Мақта сынды үйілген.
Үні әсем сан қилы,
Мойны да әсем иілген.
Мамығын ол тарайды,
Маңғаздана қарайды.
Аққу қандай құс? Аққу — киелі құс. Оны атуға болмайды. Ол — әсемдіктің символы.
Сергіту сәті
Қимылмен көрсету: қоян, аю, бақа, жылан, сиыр, бүркіт, балық, жорға ат, ау тарту, балық аулау және т.б.
Қоян
Қоян секіреді.
Аю
Аю қорбаңдайды.
Бақа
Бақа секіреді, бақылдайды.
Жылан
Жылан ирелеңдейді.
Сиыр
Сиыр мөңірейді.
Бүркіт
Бүркіт аспанда қалықтап ұшады.
Жорға ат
Жорға ат шабады.
Қосымша сұрақ
«Мынау зытып келе жатқан не?» — Қоян.
Слайд бойынша қоян туралы әңгімелеу.
Тақтамен жұмыс
3-жаттығу
Сөздерді оқып, сипатына қарай екі бағанға бөліп жазу:
1-баған (зат есім)
ата, іні, балық, түйе
2-баған (етістік)
айтты, ойнады, қуды, жарысты
Қорытынды: 1-бағандағы сөздер заттың атын білдіріп, кім? не? сұрақтарына жауап береді. 2-бағандағы сөздер қимылды білдіріп, не істеді? қайтті? сұрақтарына жауап береді.
Оқиға желісінде бір уақытта түлкі де көрінеді. Оқушылар түлкі туралы әңгімелеседі.
Өз бетімен жұмыс
5-жаттығу
Оқулықтағы суреттер бойынша: малдардың қалай төлдейтінін жазып, етістіктердің астын сызу.
Бие құлындайды.
Сиыр бұзаулайды.
Қой қоздайды.
Түйе боталайды.
Ешкі лақтайды.
Топтастыру стратегиясы: «Төрт түлік»
Ауызша жұмыс: төрт түлікке қатысты сөздерді топтастырып айту.
6-жаттығу (ауызша)
«Дұрысы қайсы, бұрысы қайсы?» тапсырмасы: берілген етістіктерге сұрақ қою, дұрыс қолданысты анықтау.
Қандай аңдар туралы әңгімеледік? «Аңдар» сөзіне топтастыру жаса. Тағы қандай аңдарды қосар едің?
Сабақты қорытындылау
Бүгінгі сабақта сұрақ-жауап арқылы негізгі түсініктерді бекітеміз:
- Етістік дегеніміз не? Қимылды білдіретін сөз табы.
- Етістіктің сұрақтары қандай? Не істеді? Не қылды? Қайтті?
- Қимылды білдіретін сөздерге мысал келтір. Оқыды, түсіндірді, жасады, секіреді, ұшады.
Бағалау
Оқушылардың белсенділігі, жауаптарының толықтығы, тапсырмаларды орындау сапасы бойынша бағалау жүргізіледі.
Үй тапсырмасы
4-жаттығу.