Өмірде ата - анасы жоқ болса, бала жетім
Ашық тәрбие сағатының мақсаты
Білімділігі
Баланың бойына сүйіспеншілік пен жылылық ұялату; ата-анасын құрметтеп, адал әрі парасатты ұл мен қыз болып өсуіне бағыт беру.
Дамытушылығы
Халықтық тәлім-тәрбиенің ананың ақ сүтімен, әже өнегесімен, ата ақылымен берілетінін ұғындыру; ұлттық қасиеттерді балалар бойына сіңіру.
Тәрбиелілігі
Отбасы мүшелері арасындағы бауырмалдықты, қайырымдылықты, достық қарым-қатынасты қалыптастыру.
Көрнекілігі
- Слайдтар
- Жадынама
- Нақыл сөздер
Әдісі
Интерактивті технологиялар арқылы ой қозғау, сұрақ-жауап, мәтін талдау және ойын элементтері.
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру
Мұғалімнің кіріспе сөзі:
Қымбатты ата-ана, ұстаздар! Біздің борышымыз — сіздерді құрметтеу.
Алдымен сүй, ардақты ата-анаңды,
Үлгілі ұрпақ атадан бата алады.
Бар жақсылық балаға бұл ғаламда,
Мейірімінен ананың жасалады.
Жырақ жүрген ата-анасын сағынған,
Ата-анаға сәлем айтқан ән-жырдан.
Екеуінің қуанышы, тілегі —
Әрқашанда бір арнадан табылған.
2) Сөзжұмбақ шешу: «Отбасы»
Отбасы — сыйластық пен жарастық орнаған орта. Ол — бала тәрбиесінің ең алғашқы ұжымы. Отбасының басты қазығы, алтын тіреу діңгегі — ата-ана. Баланың тәрбиелі болып өсуіне берекелі отбасының әсері мол.
Отбасында әрбір мүшенің міндеті тек сөз айту немесе талап қою емес, береке-бірлік пен сүйіспеншілікті бірге ұстау. Отбасы — адам тәрбиесі үшін ең жақын әлеуметтік орта, дәстүр мен өнегенің, салт-сананың сақтаушысы. Бала алғаш рет өмірмен, ортамен танысып, мінез-құлық нормаларын отбасында игереді.
Қорытынды ой: Отбасының басты қызметі — бала тәрбиелеу.
3) Жұмбақ: «Ата-ана»
Маған да, саған да
Жақын туыс бес адам.
Үш әріптен тұратын,
Оңға оқы, солға оқы —
Өзгермейді еш одан.
Бәрі де өз жұртың,
Айтшы, кәне, кім атын?
Жауабы: Ата-ана
4) Ата-ана туралы дана сөздер
Кейбір тәрбиесіз, арсыз балалар ата-анасына қарсы сөйлеп, тыңдамай жатады. Мұндай қылықтан аулақ болыңдар: анаңды, әкеңді, апаңды, қарындасыңды және барлық жақындарыңды қадірлей біл.
Әке — тірегің, қамқоршың, асқар тауың.
Ана — жарық дүниеге әкелуші, мейірімнің бастауы.
5) Аңыз: «Қарт пен бала әңгімесі»
Баласы кетіп бара жатқан атасының алдынан шығып: «Ата, мені де ала кетесіз бе?» — дейді. Қарт: «Балам, мен “Ардақта ата-анаңды” атты тәрбие сағатына бара жатырмын. Сен әлі жассың», — дегенде, бала: «Ата, маған сұрақ қойыңызшы», — дейді.
Сұрақ 1: «Үйдің алтын қазығы кім?»
Бала: «Үйдің алтын қазығы — бала.»
Қарт: «Жоқ, балам. Үйдің алтын қазығы — ана.
Ана ақылды болса, бала дана болады. Ана тәрбиесі — қызға үлгі, әке тәрбиесі — ұлға үлгі.
Ана — ақылшың, әке — қамқоршың, аға — қорғанышың, інің — сүйенішің, қарындасың — қанатың екенін ұмытпа.»
Сұрақ 2: «Жоқты бар, ашты тоқ ететін кім?»
Бала: «Мейірімді әке.»
Қарт: «Әке қанша мейірімді болса да, ананың жөні бөлек.
Аштықты тоқ, жоқты бар ететін — ана.
Анасыз бала ұйықтамайды, қатықсыз айран ұйымайды.»
Сұрақ 3: «Өмір сүру үшін не қажет?»
Бала: «Алтын, ақша, мал қажет.»
Қарт: «Жоқ, балам. Өмір сүру үшін су, от, тұз, қыз, ақыл қажет:
су — тіршіліктің нәрін береді, от — өмірге жалын береді, тұз — астың дәмін келтіреді, қыз — өмірдің сәнін келтіреді, ақыл — өмірдің мәнін келтіреді.»
Сұрақ: «Адамның ақылы қайда?»
Оқушы:
«Ханның ақылы — тағында,
Әкемнің ақылы — жанында,
Ғалымның ақылы — басында,
Ананың ақылы — жасында,
Жігіттің ақылы — жақсылығында,
Ақымақтың ақылы — кім көрінгеннің қалтасында.»
Сұрақ: «Адамға ақыл беретін кім?»
Оқушы: «Адамға ақыл беретін — ата-ана, ұстаз, дос. Ата-ана ақылын ұл-қызға айтады, ұстаз шәкіртке айтады.»
«Өмірде не жетім?» — жеті жетім
- 1. Ата-анасы жоқ бала — жетім.
- 2. Халқына сенімсіз халық — жетім; ханы ақылсыз ел — жетім.
- 3. Суы жоқ құдық — жетім.
- 4. Досы жоқ жігіт — жетім.
- 5. Шәкіртсіз ұстаз — жетім.
- 6. Қызы жетесіз болса, ана — жетім.
- 7. Ата-ана ақылы жерде қалса, бәрінен де сол — жетім.
Иә, балалар, ата-ананың тәрбиесін бағалап өсіңдер. Қанаттарың талмасын, ақ жолмен жүріп, ата-аналарыңды қадірлей біліңдер! Әумин.
Ата-ана алдындағы парызға дін тұрғысынан ғана емес, адамгершілік, ақыл-ой, парасат биігінен қара. Жан-тәнімен жақсы көріп, тәрбиелеп жүрген ата-ананың көңілін қалдыратындай іс жасама: кім ата-ананың жақсылығын білмесе, өзгенің жақсылығын да бағаламайды.
Егер өз перзентің құрмет етсін десең, сен де ата-анаңды құрметте. Сен ата-анаңа не істесең, перзентің де саған соны жасайды. Перзент — жеміс, ата-ана — жеміс ағашы: ағашты жақсы күтсең, жемісі де дәмді болады. Сол сияқты ата-анаңа ізет пен құрметіңді аямасаң, олардың ізгі тілегі қабыл болады.
6) Ана туралы хадистер
Анаға құрмет, мейірім және қызмет ету туралы хадистерден үзінділер оқылып, мағынасы түсіндіріледі.
7) Балалар мен ата-аналарға сұрақтар
Сұрақ-жауап арқылы отбасы құндылықтары, сыйластық, жауапкершілік және алғыс айту мәдениеті талқыланады.
8) «Мақалдың жалғасын тап» ойыны
- 1. Атаға қарап — … бала өседі. Анаға қарап — … қыз өседі.
- 2. Ананың көңілі балада, баланың көңілі далада.
- 3. Ата-ананың қадірін балалы болғанда білерсің.
- 4. Атаның баласы болма, елдің баласы бол.
- 5. Ұядан не көрсең, ұшқанда соны ілерсің.
- 6. Қарағайға қарап тал өседі, отбасына қарап бала өседі.
9) Жұмбақтар
Әлпештеп өзіңдей өсірген,
Нағашы әжеңнің баласы.
Төрінде жалпиып көсілген,
Бұл күнде жиеннің анасы.
Ол кім?
Жауабы: Ана
Айтары мол ғұлама,
Көп жасаған бұл адам.
Әкесі ол әкеңнің,
Білер оны сұраған.
Ол кім?
Жауабы: Ата
Аймалайды «күнім» деп,
Мейірімді жүзі күлімдеп.
«Тәтті-ақ» дейді немере,
«Бал шырындай үнің» деп.
Ол кім?
Жауабы: Әже
Атаңның баласы,
Кей кезде таласып,
Қаласың әжеге.
Білгенің асады кәдеге.
Ол кім?
Жауабы: Әке
10) Ата-аналар сұрақтарға жауап береді
Ата-аналар өз тәжірибесімен бөлісіп, бала тәрбиесіндегі мейірім, талап және үлгінің маңызын түсіндіреді.
11) Жағдаяттарды шешу
Оқушылар отбасыдағы түрлі жағдайларға байланысты дұрыс әрекет пен мәдени қарым-қатынас жолдарын талқылайды.
12) Отбасылық слайд-шоуға шолу
Оқушылар өз отбасылары туралы қысқаша таныстырып, жылы естеліктер мен үлгі-өнегені бөліседі.
13) Қорытынды
Не тәтті? — Ананың сүті.
Не жұмсақ? — Ананың қолы.
Кім жақын? — Тату болса ағайын жақын, бауырмал болса інің жақын.
Не қымбат? — Алтын ұяң Отан қымбат, құт-береке атаң қымбат. Аймалайтын анаң қымбат, бәрінен де ұят пен ар қымбат.