Қазақша рефераттар

Ғаламдық экологиялық проблемалар

Сабақтың тақырыбы

Ғаламдық экологиялық проблемалар

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оңайдан қиынға, қарапайымнан күрделіге қарай оқытудың жүйелік ұстанымын басшылыққа алып, оқушылардың алған білімдерін жинақтап, жүйелеу.

Дамытушылық

Ғаламдық проблемалардың пайда болу себептері, қоғам мен табиғат арасындағы байланыс, климаттың жылынуы, энергетикалық мәселелер және оларды шешу жолдары туралы түсінік қалыптастыру. Оқушылардың ізденісін, шығармашылық белсенділігін және біліктілігін дамыту.

Тәрбиелік

Табиғи ортаны қорғауға, табиғатты сүюге, табиғи байлықтарды сақтауға, Отансүйгіштік пен ұлтжандылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

  1. а) кезең

    Ұйымдастыру

    Сыныптың сабаққа дайындығын тексеру, назарды шоғырландыру.

  2. б) кезең

    Жаңа сабақ

    Ғаламдық экологиялық проблемалардың мәні мен себептерін түсіндіру.

  3. в) кезең

    Үй тапсырмасын тексеру

    Алдыңғы тақырыптар бойынша білімді бағалау және толықтыру.

  4. г) кезең

    Кестемен жұмыс

    Деректерді салыстыру, себеп–салдар байланысын анықтау.

Жаңа сабақ: ғаламдық проблемалар ұғымы

ХХ ғасырдың 60–70 жылдарында дүние жүзінің халықтарын толғандырған күрделі мәселелер айқын көріне бастады. Бүкіл адамзатқа ортақ мұндай мәселелер ғаламдық проблемалар деп аталады.

Күн өткен сайын адамзат табиғатқа қаталдықпен қараса, Жер бетіндегі тіршіліктің әлсіреу қаупі күшейеді. Ағылшынның әйгілі жазушысы Артур Кларк: «Біздің ұрпағымыз жер бетіндегі тіршілік атаулыны қалай құртуға болатынын да біліп үлгерді» деген. Бұл — табиғатқа жанашыр қаламгердің алаңдаушылығы. Құндылықтарымыз жойылып кеткеннен кейін ғана ұғыну — ең ауыр сабақ.

Экология ұғымының шығу тегі

«Экология» терминін ғылымға 1866 жылы неміс ғалымы Эрнст Геккель енгізген. Бұл сөз гректің oikos — «үй», «мекен», «қоршаған орта» деген мағыналарын білдіреді. Яғни, өз үйіңді қалай таза ұстасаң, табиғатты да дәл солай таза сақтауға үлес қосу — әрқайсымыздың міндетіміз.

Өндіріс қалдықтарының экологияға әсері

Қоршаған ортаға өндірістік қатты қалдықтар да елеулі зиян келтіреді. Ашық әдіспен 1 тонна темір рудасын өндіргенде шамамен 40 тонна тау жынысы електен өткізіледі. Нәтижесінде көптеген жерлер жабылып, ауыл шаруашылығына жарамсыз күйге түседі.

Екібастұз мысалы

Екібастұз көмірі ашық әдіспен өндіріліп, сол аймақтағы жылу электр станцияларында жағылады. Бұл электр энергиясын өндіруге мүмкіндік бергенімен, атмосфераға тарайтын түтін мен шаңның әсері үлкен.

Ауа арқылы таралатын ластану

Дүние жүзіндегі ең биік мұржалардың бірі саналатын, биіктігі 430 метр мұржадан шыққан көмір түтіні кей деректерде шаңы Алтай ғана емес, Гималай мұздықтарына дейін жетуі мүмкін деп сипатталады. Бұл — ластанудың шекара танымайтынын көрсететін мысал.

Сен білесің бе?

Төмендегі сұрақтар оқушылардың ойлауын белсендіруге және тақырыпты өмірмен байланыстыруға арналған:

  • Қазақстанда қанша АЭС бар?
  • Бактериологиялық қару қай жерде сыналды?
  • «Ақырзаман белгілері» ұғымын қалай түсінесің?
  • Шығыс Қазақстандағы су басу салдарынан неше бас мал қырылды?

Стратегиялық топтау

«Экология» тақырыбын кеңейтіп талқылау үшін келесі ұғымдар мен атаулар бойынша топтау ұсынылады:

Тұлға

Абай

Тұлға

Шоқан

Тұлға

Мұқағали

Аймақ

Арал

Аймақ

Балқаш

Қорытынды, бағалау және үй тапсырмасы

Сабақты қорыту

Сабақ соңында ғаламдық экологиялық проблемалардың мәні, олардың пайда болу себептері және өндіріс қалдықтарының табиғатқа әсері талданады. Оқушылар өз пікірін дәлелдеп, шешу жолдарын ұсынуға дағдыланады.

Бағалау

Оқушылардың жауаптары мен тапсырмалардағы белсенділігі бойынша қалыптастырушы бағалау жүргізіледі.

Үй тапсырмасы

«Ғаламдық экологиялық проблемалар» тақырыбын оқып, мысалдар арқылы дәлелдеп келу.