Қара жылқы
Қазақ халқы жылқы малына ерекше мән берген. Тұлпарды ердің қанатына теңеп, қасиетті түліктің түсіне дейін айрықша назар аударған. Төменде жылқы түсіне қатысты атаулар мен олардың қысқаша сипаттамалары берілді.
Жылқы түсіне байланысты атаулар
Әр атау жылқының түк бітісіне, жал-құйрық пен сирақ реңіне, кейде арқа бойындағы жолағына қарай ажыратылады.
Қара жылқы
Сыртқы түгі түбіне дейін шымқай қара, ұшы жылтыр қылшықты болып келеді.
Сары жылқы
Сыртқы түгі бірыңғай сары реңді болады.
Жирен жылқы
Қылшық түктері бірыңғай сарғыш-қызыл болып келеді.
Торы жылқы
Түк бітісі тобылғы түстес; жал, құйрық және сирақтары қара қошқыл болады.
Көк жылқы
Түгі шымқай көк емес, көкшіл реңді қылшықты болып келеді.
Қара көк жылқы
Сыртқы түгі қара қошқыл реңге жақын болады.
Қызыл көк жылқы
Көк реңді қылшықтарының ұшы қызғылт тартып тұрады.
Құла жылқы
Басы мен денесі жылтыр сары немесе құрым сары реңді; аяқтары, жалы мен құйрығы қара болады. Арқасынан құйрығына дейін созылған жіңішке қара жолағы байқалады.
Ақжал жылқы
Түр-түсі құланға ұқсас, бірақ сирақтары мен жал-құйрығы бозғылт немесе боз болады.
Сұр жылқы
Дене түгі ақшыл көкшілдеу; басы мен сирақтары, жал-құйрығы қара келеді. Шоқтығынан құйрығына дейін арқасында қара жолағы болады, ал жауырыны, тірсегі, сирағы кейде көлденең жолақты тарғыл тартуы мүмкін.
Қаракер жылқы
Жалпы түсі қара; тұмсығы мен шабы күңгірт тартып келеді.
Шабдар жылқы
Сыртқы түгі ақшыл сары; жалы бурыл, яғни ақ қыл мен қара қыл аралас болады. Ашық шабдар торыға жақындау келгенімен, жал-құйрығы бурыл болып сақталады.
Ала жылқы
Негізгі түгінің арасында ақ жүнді үлкен-кішілі дақтары бар жылқы.
Шұбар жылқы
Денесінің қылшығы ақ болып, арасында ұсақ теңбілдері (қара, торы, жирен және басқа) кездеседі; немесе қылшығы басқа түсте болып, арасында ақ теңбілдер болады.
Бурыл жылқы
Негізгі дене қылшығының арасында жирен, қараторы және біртегіс ақ қылшық араласып келеді; ақ қылшық басы мен аяғында болмайды.
Шаңқан (боз) жылқы
Түсі шымқай, өте ақ болып келеді.
Баран жылқы
Торы жылқыны осылай да атайды: денесі мен басы шие түстес қызғылт болады да, құйрығы, жалы, сирақтары қара келеді.
Қылаң жылқы
Боз, ақ боз жылқыға қатысты атау.
Бұл атаулар қазақтың жылқы тану дәстүрінде қалыптасқан сипаттамаларға негізделеді. Аймақтық қолданыста кейбір атаулардың реңк айырмашылығы кездесуі мүмкін.