Шарлардың топтамасындағы буындардан сөздер құрау
Сабақтың басталуы: «Ас атасы — нан» әңгімесі
Сабақ «Ас атасы — нан» тақырыбындағы шағын әңгімені тыңдатудан басталады. Мұнда Науан әжесімен егіс даласына келіп, масағы иілген бидайды көріп: «Мынау өсіп тұрған не?» — деп сұрайды. Әжесі: «Бұл пісіп тұрған — нан» — деп жауап береді.
Әңгіменің мәні
Науан «таба нан», «тоқаш», «бауырсақ» секілді өнімдердің бәрі қалайша кіп-кішкентай дәннің ішіне сыятынына таңғалады. Әжесі: «Ас атасы — нан, нан атасы — дән. Осынша мол дүние, тоқшылық әрбір дәннің ішінде» — деп түйіндейді.
Осы тұста мұғалім оқушылардың назарын «нан», «дән» сөздеріне аударып, Н дыбысы мен әрпімен таныстыруға кіріседі.
1-сағат: Оқу, талдау және жазу дағдыларын қалыптастыру
I. Дыбыстық талдау және оқу
- Оқулықтың 42-бетіндегі «нан» сөзіне дыбыстық талдау жасалады.
- Н дыбысының орны анықталып, оның дауыссыз дыбыс екені қорытындыланады.
- Баған түріндегі буындар мен сөздер дауыстап оқытылады.
Көрнекілік арқылы түсіндіру
- Суреттер арқылы нанның қайдан келетінін жүйелі әңгімелету.
- «Наубайхана» туралы видео көрсету.
Талқылау сұрақтары
- Наубайханада не дайындалады?
- Наубайханада жұмыс істейтін адамды қалай атайды?
- Нан дастарханға қалай келеді?
II. Жазу жұмысы (дәптер, 39-бет)
- Н әрпінің жазба және баспа түрлерімен танысу.
- Қолды еркін жазуға жаттықтыру, үлгі бойынша н әрпінің кіші таңбасын жазу.
- «Нан» сөзіне дыбыстық талдау жасап, сөзді берілген жолға көркемдеп жазу.
- Н әрпіне қатысты өзге сөздерді бірге талдау (дыбыс, буын, әріп сәйкестігі).
III. Мәтінмен жұмыс (талдау–жинақтау)
Оқулықтағы «Нан» тақырыбындағы шағын мәтін талдау–жинақтау әдісімен меңгертіледі. Оқушылар буындардан сөз құрауға, сөзді тұтас оқуға дағдыланады.
IV. Бас әріпті жазу (дәптер, 40-бет)
Оқушылар Н дыбысының бас әрпінің элементтерін мұқият игеріп, өз бетімен жазуға жаттығады. Мұғалім бұл кезеңде ұйымдастырушы әрі көмекші рөлін атқарады: қарқынға ілесе алмайтын оқушыға бағыт береді, ал алға озған оқушыға дәлдік пен көркемдік талабын күшейтеді.
V. Шығармашылық тапсырма (оқулық, 42-бет)
«Ас атасы — нан» мазмұнды суреті бойынша шығармашылық жұмыс жүргізіледі. Мақсат — оқушыларға еркін сөйлеуге, өз пікірін айтуға және сөздік қорын байытуға мүмкіндік беру.
Топтық жұмыс идеялары
- Бір топ: жануарлар беретін тағамдар туралы әңгіме.
- Бір топ: киім-кешек туралы әңгіме.
- Бір топ: тұрмысқа қажетті бұйымдар туралы әңгіме.
Мұғалім оқушыларға тақырып таңдауға көмектесіп, әңгіме құрылымын (кіріспе–негізгі ой–қорытынды) реттеуге бағыт береді.
VI. Қорытындылау және логикалық тапсырмалар
Сабақты логикалық тапсырмалармен аяқтауға болады: дәптердегі бос жолдарға үйренген сөздерден құрастырылған сөйлемдердің сызбасын түсіру, диктант түрлерін еске түсіру және қайталау.
2-сағат: «Нанды қадірлейік!» — құндылық пен сауаттылықты ұштастыру
I. Мазмұнды сурет бойынша әңгіме құрау (оқулық, 43-бет)
Екінші сағатта оқушыларды адамгершілікке, имандылыққа және үнемділікке баулу көзделеді. Суретке қарап «Нанды қадірлейік!» тақырыбында әңгіме құрастырады. Оқулықтағы мәтінді мұғалім оқып береді, кейін мәтін интерактивті тақтаға жазылып, буынға бөліп оқытылады.
II. Мәтінмен жұмыс түрлері
- Хормен оқу.
- Тізбектеп оқу.
- Сөйлемдегі сөз санын анықтау.
III. Тапсырмалар және бекіту
- Тапқышбектің тапсырмасы: шарлардағы буындардан сөздер құрау.
- Дәптерде Н әрпінің баспа түрін бастырып жазу және толықтыру.
- Берілген сөздерге дыбыстық талдау жасау.
- Оқулықтағы баған түрінде берілген сөздерді жазба түрінде көшіріп жазу.
Сергіту сәті
Кәне, қанат қағайық,
Қарлығаш болып ұшайық.
Ұшып-ұшып алайық,
Қайта отырып жазайық!
Қимыл-қозғалыс арқылы зейін сергітіліп, жазуға қайта жинақталуға көмектеседі.
Сабақты қорытындылау
Қорытынды сұрақтар
- Бүгін қандай әріппен таныстық?
- «Нанды қадірлеу» дегенді қалай түсінесің?
- Нан өнімдерін ата.
Соңында оқушылардың жұмысы бағаланып, белсенділігі мен ұқыптылығы үшін мадақталады.