Генетиканың әдістері
Денсаулықтың генетикалық негіздері және генетикалық аурулар
Бұл сабақ оқушылардың генетика саласындағы білімін жүйелеуге, негізгі ұғымдарды нақтылауға және тұқым қуалайтын аурулар туралы түсінігін тереңдетуге бағытталған.
Мақсаты
- Оқушылардың білім деңгейін анықтау және қайталау арқылы биология пәнінің генетика бөліміне қызығушылығын арттыру.
- Шығармашылық тапсырмалар арқылы логикалық ойлау қабілетін дамыту, дарындылықты қолдау.
- Қоршаған ортаны қорғауға, табиғатты аялауға, әрбір тіршілік иесіне және бір-біріне құрметпен қарауға, өз денсаулығын қадағалауға тәрбиелеу.
Сабақ форматы
- Түрі
- Аралас
- Типі
- Жаңа сабақты меңгерту
- Әдістері
- Баяндау, сұрақ-жауап
Көрнекіліктер
- Интербелсенді құралдар, слайдтар
- Үлестірмелі материалдар
- Электронды оқулық
- Бағалау парағы және қосымша ресурстар
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Білім заңы ежелден — білімпазды анықтау.
Білімпаз болу шарты — еңбектену, жалықпау.
Сәт сапар тілеймін бәріңізге — сабағымызды бастайық.
Білімдеріңізді көрсетіңіздер, жасқанбаңыздар.
2) «Ер дәулеті — еңбек»: үй тапсырмасын тексеру
«Ой шақыру» кезеңінде 2–3 оқушыдан үй тапсырмасы сұралады. Одан кейін «Кім жылдам?» бөлімі арқылы қысқа сұрақтар қойылады.
Жылдам сұрақтар
- Адам генетикасының ерекшеліктері қандай?
- Генетиканың негізгі әдістері қандай?
- Генеалогиялық әдіске мысал келтіріңіз.
- Тұқым қуалайтын ауруларды зерттеу әдістері қандай?
«Құпия сан» ойыны
Ойын шарты: мұғалім тақтаға 10 сөз іледі. Оқушылар қойылған сұрақтарға сәйкес дұрыс жауаптарды таңдайды.
3) Негізгі ұғым: гендік аурулар
Гендік аурулар — гендердің өзгеруі нәтижесінде пайда болатын тұқым қуалайтын аурулар.
Мысалдар
- Гемофилия
- Даун синдромы
- Патау синдромы
- Клайнфельтер синдромы
- Фенилкетонурия
- Дальтонизм
4) Бекіту: есептер шығару
Есеп 1
X-тіркес доминантТіс эмалінің гипоплазиясы X-хромосомамен доминантты белгі ретінде тіркесіп тұқым қуалайды. Осы аномалиямен ата-анасының екеуі де сырқаттанған отбасында тістері қалыпты ер бала дүниеге келді. Келесі ұлы қандай болып тууы мүмкін?
Есеп 2
Y-тіркесГипертрихоз (құлақ қалқанының ұшына түктің өсуі) Y-хромосомамен тіркескен белгі ретінде тұқым қуалайды. Әкесі мен атасы осы белгінің тасымалдаушысы. Бұл отбасында осы белгі балалары мен немерелерінде көрінуі мүмкін бе?
5) Қорытынды және бағалау
Сабақ соңында оқушылардың білімі бағаланады. Еңбек пен табандылықтың нәтижесі — жетістік.
Батыс Қазақстан облысы, Жаңақала ауданы, Қызылоба ауылы.
Е. Ш. Орақбаев атындағы жалпы білім беретін орта мектеп.
Биология пәні мұғалімі: Шураева А. С.