Қазақша рефераттар

XVIII - XIX ғасырларда салынған қалалардың қазіргі кезеңдегі жағдайы

Сабақтың тақырыбы

§ 33. Қазақстан аумағындағы қалалар

Сабақтың түрі

Аралас

Сабақтың әдісі

Интерактивті

Көрнекілік

Карта, сызба

Сабақтың мақсаты

Білімділік

  • Қазақстан қалаларының даму тарихын түсіндіру.
  • Қалалардың қазақ халқының саяси, экономикалық және сауда-саттық өміріндегі орнын ашып көрсету.
  • XVIII–XIX ғасырларда қазақ өлкесінде қалалардың пайда болуы туралы түсінік қалыптастыру.

Дамытушылық

  • Қосымша материалдарды пайдалану арқылы оқушылардың білім деңгейін дамыту.
  • Әртүрлі дереккөздермен жұмыс істеуге үйрету.
  • Өз ойларын еркін жеткізіп, қорытынды жасай білуге дағдыландыру.
  • Ақпараттық технологиялар арқылы өздігінен жұмыс істеу дағдыларын жетілдіру.
  • Тарихи деректерді тұжырымдап, талдауға бейімдеу.

Тәрбиелік

  • Туған тарихтың маңызды оқиғаларын терең түсініп, тағылым алатын ұлтжанды тұлға тәрбиелеу.
  • Елін, Отанын сүюге баулу.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Сәлемдесу.
  • Сынып тазалығын қадағалау.
  • Оқушылардың сабаққа қатысуын және дайындығын тексеру.

Үй тапсырмасын тексеру

Форматы: тест жұмысы (I және II нұсқа).

I нұсқа

  1. Қай мемлекет қоныс аударып келген шаруаларға көмектесті?

    • а) Англия
    • ә) Франция
    • б) Ресей
    • в) Германия

  2. Көшіп келген шаруаларға мемлекет қандай көмек берді?

    • а) Қаржылай
    • ә) Мал берді
    • б) Жер берді
    • в) Үй берді

  3. Қай қалаларда ағаш материалдары жасалды?

    • а) Мәскеу, Петропавл, Омбы
    • ә) Петропавл, Омбы, Ақмола
    • б) Орал, Қостанай, Ақмола
    • в) Көкшетау, Қарағанды, Жезқазған

  4. Шаруалардың өздері туып-өскен жеріне қайтуының себебі:

    • а) Жағдайлары болмағандықтан
    • ә) Салықты көп төлегендіктен
    • б) Ауа райының қолайсыздығы және құрғақшылық салдарынан

  5. Қиындықтың ең ауыр кезеңі қайсы болды?

    • а) Ашаршылық кезеңі
    • ә) Соғыс кезеңі
    • б) Құрғақшылық кезеңі

  6. Қазақстан аумағында ашаршылық қай жылы болды?

    • а) 1892
    • ә) 1896
    • б) 1890
    • в) 1891

  7. Шаруалардың негізгі кәсібі қандай болды?

    • а) Егіншілік
    • ә) Мал шаруашылығы
    • в) Балық шаруашылығы

  8. Әрбір ер азаматқа қанша жер берілді?

    • а) 16 десятина
    • ә) 15 десятина
    • б) 17 десятина
    • в) 18 десятина

  9. Қай қалаларда мал шаруашылығымен айналысты?

    • а) Көкшетау, Қостанай, Ақмола
    • ә) Петропавл, Павлодар, Омбы
    • б) Омбы, Мәскеу, Орынбор
    • в) Ақмола, Петропавл, Қостанай

  10. Қай мал түрлерін өсірді?

    • а) Шошқа, сиыр, қой, ешкі, жылқы
    • ә) Түйе, сиыр, қой, жылқы
    • б) Ешкі, сиыр, марал
    • в) Жылқы, түйе, қой, ешкі

II нұсқа

  1. Қай облыстар омарта шаруашылығымен айналысты?

    • а) Семей, Өскемен, Павлодар
    • ә) Қарағанды, Шымкент
    • б) Алматы, Ақмола, Астана
    • в) Қостанай, Торғай, Орал

  2. Қоныс аударып келген шаруалардың негізгі кәсібі:

    • а) Мал бағу
    • ә) Егін егу
    • б) Аң аулау
    • в) Балық аулау

  3. Қоныс аударып келген әрбір азаматқа қанша десятина жер берілді?

    • а) 10
    • ә) 15
    • б) 16
    • в) 25

  4. Шаруалар жерді қазақтардан қанша тиынға жалға алды?

    • а) 10–15 тиын
    • ә) 5–7 тиын
    • б) 20–25 тиын
    • в) 9–10 тиын

  5. Ақмола және Семей облыстары қандай дәнді дақылдар егумен айналысты?

    • а) Бидай, арпа
    • ә) Жүгері, күріш
    • б) Кендір, сора
    • в) Мақта, тары

  6. Семей және Өскемен уездері қандай бау-бақша дақылдарын өсірумен айналысты?

    • а) Қауын, қарбыз, күнбағыс
    • ә) Қызанақ, сәбіз
    • б) Орамжапырақ, картоп

  7. Ресейде шаруалар басыбайлы тәуелділіктен қай жылы құтылды?

    • а) 1861
    • ә) 1891
    • б) 1867
    • в) 1868

  8. 1868 жылы Жетісудың әскери губернаторы кім?

    • а) Г. А. Колпаковский
    • ә) П. А. Столыпин
    • б) А. Г. Гирс
    • в) А. К. Тевкелев

  9. Орыс шаруаларының Қазақстанға қоныс аударуының негізгі себебі:

    • а) Өз еріктерімен келді
    • ә) Жер аударылды
    • б) Ресейде шаруаларға тәуелсіздік берілді
    • в) Күштеп әкелді

  10. «Хадоктар» деген кімдер?

    • а) Жатақтар
    • ә) Шаруалар
    • б) Жер көріп қайтушылар
    • в) Байлар

Тірек ұғымдар

Сырғауыл
Үйдің төбесін жабуға қолданылатын, жуандығы білектей ағаш.
Қар тоқтату
Егіс алқаптарына қарды жинап, жалдап үйіп қою тәсілі.

Жоспар

  1. 1 Солтүстік-Батыс Қазақстан қалаларының даму ерекшеліктері: Орал және Гурьев.
  2. 2 XVIII ғасырда салынған қалалар.
  3. 3 XIX ғасырдың бірінші жартысында Қазақстандағы әскери бекіністер ретінде пайда болған қалалар.
  4. 4 Шаруалардың Қазақстанға қоныс аударуы барысында пайда болған қалалар.
  5. 5 Жетісу мен Оңтүстік Қазақстандағы қалалар.

Тапсырмалар (оқулықпен жұмыс)

№1 тапсырма

Мәтінді оқып, картадан Қазақстанның солтүстік-батысындағы қалаларды және XVIII ғасырда салынған қалаларды көрсетіңдер.

Қысқаша тарихты мына жоспар бойынша жазыңдар

  • Қаланың салыну тарихы
  • Орналасқан жері
  • Қалалықтардың кәсібі

№2 тапсырма

Мәтінді оқып, XIX ғасырдың бірінші жартысында әскери бекініс ретінде салынған қалаларды картадан көрсетіңдер.

Қысқаша тарихты мына жоспар бойынша жазыңдар

  • Қаланың салыну тарихы
  • Орналасқан жері
  • Қалалықтардың кәсібі

№3 тапсырма

Мәтінді оқып, Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан қалаларын, сондай-ақ шаруаларды қоныс аударту кезеңінде пайда болған қалаларды картадан көрсетіңдер.

Қысқаша тарихты мына жоспар бойынша жазыңдар

  • Қаланың салыну тарихы
  • Орналасқан жері
  • Қалалықтардың кәсібі

Талқылау сұрағы

Оқушылардың жұмыс нәтижелерін талқылағаннан кейін мына сұрақты қоюға болады:

Қазақстан аумағында XVIII–XIX ғасырларда пайда болған қалаларды картаға түсіріңдер.

Қорытындылау

Қорытынды бөлім шығармашылық тапсырма түрінде беріледі: оқушылар Астана қаласына арнап өз шығармашылық жұмыстарын өлең түрінде ұсынады.

Үй тапсырмасы

Ізденіс жұмысы ретінде: XVIII–XIX ғасырларда салынған қалалардың қазіргі кезеңдегі жағдайын зерттеп, қысқаша қорытынды жазыңдар.