Менің арманымдағы қоршаған ортаның көрінісі
Жобаның тақырыбы
Қоршаған ортаны ластанудан қорғау (презентация түрінде)
Туған жер қандай көркем, мөлдіреген,
Желегі желмен ойнап, желбіреген.
Аралап күндіз-түні жүрсем-дағы,
Тыншымай ет жүрегім елжіреген.
Кіріспе
Халқымыз табиғатты анаға теңеген. Өйткені табиғатта тіршілік өсіп-өнеді: өзендегі су да, жердегі ырыс та адамға, жан-жануарға, өсімдікке ортақ игілік болып беріледі.
Өсімдік — тіршіліктің тірегі. Жасыл желек ауаны улы газ бен шаңнан тазартады. Өсімдіктің осы қызметін бірде-бір жетілген механизм толық атқара алмайды.
Экология сөзі «тіршілік ету мекені, өмір сүретін орта» деген ұғымды білдіреді.
Жобаның мақсаты
- Табиғатты ластанудан қорғау жолдарын қарастыру.
- Қоршаған ортаның ластану себептерін азайтуға бағытталған түрлі сайыстар мен бастамаларға атсалысу.
Жобаның міндеттері
- Қазіргі ұрпақты қоршаған ортаны ластанудан қорғауға баулу.
- Жасанды ластанудың алдын алуға атсалысу.
- Табиғатты қорғау сезімін қалыптастыру.
- Әрбір адамға туған жер табиғатының тағдырын ойлап, қадірлеудің маңызын ұғындыру.
Неліктен бұл тақырып өзекті?
Бүгінгі таңда қоғамды алаңдатып отырған басты мәселенің бірі — еліміздегі экологиялық жағдайдың нашарлауы және қоршаған ортаның ластануы. Осы себепті мен бұл тақырыпты таңдадым.
Бір кездері табиғатты «бағындыруды» мақсат еткен адамдар орманды балталап, аң-құсты шамадан тыс аулап, жерді орынсыз жыртып, суды өлшеусіз ысырап етті. Мұндай әрекеттер табиғи тепе-теңдікті бұзды.
Тағы бір маңызды себеп — қоршаған ортаның ластануы жұқпалы және созылмалы аурулардың көбеюіне әсер етеді. Адам қолымен жасалған ластану салдарынан қант диабеті, жүрек-қантамыр және психикалық ауруларға шалдыққандар саны артып келеді.
Егер тазарту жұмыстары жүйелі жүргізілсе
- Күнделікті тыныстайтын ауамыз таза болар еді.
- Қоршаған ортаның көркі артып, табиғаттың сұлулығы айқындалар еді.
- Ауру-сырқау азайып, адамдардың өмір сапасы жақсар еді.
- Елімізде дені сау ұрпақ қалыптасып, жеріміз көркейе түсер еді.
Қоршаған ортаның ластану түрлері
Жасанды (антропогендік) ластану
- Өнеркәсіп орындарының құбырларынан шығатын қалдықтар.
- Көліктен бөлінетін түтін мен улы газдар (транспорттық ластану).
- Радиоактивті және радиациялық ластану.
- Тұрмыстық қоқыс пен мәдениетсіз әдеттер арқылы жасалатын ластану.
Табиғи ластану
Табиғи ластануға жер сілкінісі, су тасқыны және басқа да стихиялық құбылыстар жатады. Мұндай жағдайларда өсімдіктер шайылып, қоқыс көбейіп, адам мен жануар ағзасына зиян келуі мүмкін.
Алайда табиғи апаттан зардап шеккен ортаны қорғаудың орнына, кейде адамдар оны өз қолымен одан әрі ластап жатады.
Күнделікті өмірден мысалдар
Қарапайым мысал: аулада автокөліктерді ұзақ уақыт оталдырып, улы газды көбейтеміз. Кейбір адамдар темекі шегіп, сусын ішіп, қоқысты арнайы жәшікке тастамай, жерге тастап кетеді. Мұндай мысалдардың шегі жоқ.
Тағы бір қауіпті жағдай — ішетін судың көзіне барып, қоқыс тастау. Сол ластанған су ақыр соңында өзіміздің тұрмысымызда қолданылатын суға айналады.
Өнеркәсіп пен радиацияның зияны
Өнеркәсіптік құбырлардан шығатын химиялық улы қалдықтардың тірі ағзаға зиян келтіретіні белгілі. Мұндай ластану салдарынан өкпе аурулары, қатерлі ісік, аллергия, гайморит сияқты дерттер жиілеп барады.
Радиоактивті ластанудың салдарын қазақ қоғамы жақсы біледі. Невада–Семей антиядролық қозғалысы — осы қауіпті тоқтатуға бағытталған тарихи бастама. Радиациялық әсердің ауыр зардабы генетикалық өзгерістер арқылы да көрініс табады.
Қорытынды
Қоршаған ортаны ластанудан қорғау тақырыбын зерттей отырып, мынадай тұжырымға келдім:
- «Тәрбие — бесіктен»: әр ата-ана баласына қоршаған ортаны таза ұстау мәдениетін үйретуі керек.
- Өзіміз тұрған жерде көбірек өсімдік отырғызып, жасыл желекті көбейткен дұрыс.
- Мектепте «Мені қоршаған орта» тақырыбында сайыс өткізіп, әр оқушы белсенді қатысуы қажет.
- Табиғатты қастерлеу үшін «Жер-Ана күні» сияқты іс-шараларды ұйымдастыру маңызды.
- Осы бастамалар жүйелі түрде жүзеге асса, болашақта көк майса ағаштары жайқалған, айдын шалқар көлі мөлдіреген, ауасы кіршіксіз таза ғажайып ортаға қол жеткіземіз.
Менің арманымдағы қоршаған орта
Таза ауа, мөлдір су, көгалданған көшелер, жауапты қоғам және табиғатқа жанашыр көзқарас — мен армандайтын болашақтың көрінісі.
Көрнекілік
Әдемі табиғат суреттері көрсетіледі.
Негізгі ой
Тазалық — ортақ жауапкершілік.
Іс-әрекет
Қоқысты сұрыптау, ағаш отырғызу, ресурсты үнемдеу.