Шоқан Уәлиханов тақырыбына диалог құрастыр
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Бұл материал Петропавл қаласындағы №1 жалпы орта білім беретін мектеп-интернаты КММ базасында өткізілген 9-сыныпқа арналған ашық сабақтың жоспары мен мазмұнын жүйелейді. Сабақ Шоқан Уәлихановтың суретшілік қырын танытуға бағытталған.
Өткізген мұғалім
Қазақ тілі пәні мұғалімі — Шопанова Гүлсара Арманбекқызы
Сабақ тақырыбы
«Шоқан Уәлиханов — суретші»
Сабақтың мақсаты
- Оқушылардың Шоқан туралы білімін толықтыру, оның суретшілік өнері жөнінде мәлімет беру.
- Сауаттылықты арттыру, сөздік қорды молайту, дүниетанымды кеңейту.
- Шоқан еңбектерін бағалай білуге, құрметтеуге және мақтан тұтуға тәрбиелеу.
Сабақтың түрі
Ашық сабақ
Көрнекіліктер
Интербелсенді тақта, мәтіндер, бейнематериал және қосымша ресурстар
Әдіс-тәсілдер
Сабақтың өту барысы
Сабақ құрылымы кезең-кезеңімен ұйымдастырылып, оқушылардың тыңдалым, оқылым, айтылым және жазылым дағдыларын біртұтас дамытуға бағытталған.
Ұйымдастыру кезеңі
- Амандасу, кезекшімен диалог.
- Оқушыларды түгендеу.
- Сабақтың барысы мен мақсатын таныстыру.
Үй тапсырмасын тексеру
- Дәптерлерді тексеру.
- Өтілген материалдар бойынша оқушылармен сұрақ-жауап арқылы диалог жүргізу.
Жаңа сабақ
1-блок
Шоқан Уәлихановтың өмірі
Өмірбаяндық деректерді жүйелеу және негізгі кезеңдерін талдау.
2-блок
Қызметі мен сапарлары
Саяхаттары арқылы жиналған деректердің ғылымға қосқан үлесін қарастыру.
3-блок
Қалдырған мұралары
Ғылыми еңбектерімен қатар суретшілік мұрасына назар аудару.
Мәтінмен жұмыс
- 1 Мәтінді мәнерлеп оқу.
- 2 Мәтінді ауызша аудару.
- 3 Деңгейлік тапсырмаларды орындау.
Шоқан Уәлиханов — суретші
Шоқан Уәлихановты замандастары шығыстану ғылымындағы қайталанбас ірі тұлға ретінде танығаны белгілі. Оның қабілеті тек ғылыммен шектелмей, өнер саласына да кеңінен тарады.
Суретшілік өнер — тарихшы, географ, этнограф, фольклорист, саяхатшы ретінде танылған Шоқанның көпқырлы болмысының маңызды қырларының бірі. Бүгінге дейін оның екі жүзге жуық суреті сақталған.
Бұл суреттер Шоқан Уәлихановтың бес томдық шығармалар жинағының алғашқы басылымындағы 5-томға енгізілген. Сонымен қатар «Өнер» баспасынан шыққан «Шоқан және өнер» атты кітапта Шоқанның әзірге белгілі суреттерінің барлығы жарық көрді. Аталған еңбектер Шоқанның халқымыздың шын мәніндегі тұңғыш суретшілерінің бірі екенін айғақтайды.
Негізгі ойлар
Көпқырлылық
Шоқан — ғалым ғана емес, көркемдік көзқарасы бар суретші.
Мұраның құндылығы
Сақталған суреттері тарихи және мәдени дерек көзі ретінде маңызды.
Деңгейлік тапсырмалар
Тапсырмалар оқушылардың мәтінді түсінуін, грамматикалық талдау жасауын және ауызша сөйлеу дағдыларын дамытуға бағытталған.
III деңгей
Оқылым және фонетикалық талдау
- Мәтінді мәнерлеп оқы.
- Мәтінді ауызша аудар.
- Келесі сөздерге дыбыстық талдау жаса: Шоқан, тарихшы, географ, саяхатшы.
II деңгей
Грамматика және морфология
- Мәтіннен септік жалғаулы сөздерді теріп жаз.
- Келесі сөздерді жікте: суретші, этнограф, фольклорист.
I деңгей
Сөйлеу мәдениеті және синтаксис
- «Шоқан Уәлиханов» тақырыбына диалог құрастыр.
- Мәтіндегі 2 сөйлемге синтаксистік талдау жаса.
Дәптермен жұмыс және талдау
Дәптермен жұмыс
- 1 Күнін жазу.
- 2 Деңгейлік тапсырмаларды орындау (әр деңгейдің бағалау талаптарын түсіндіру және көрсету).
- 3 Берілген сөйлемдерге синтаксистік талдау жасау.
Синтаксистік талдауға арналған сөйлемдер
Қазақ, орыс, француз тілдерін үйрену үшін Шоқан көп еңбек жасаған.
Г. Н. Потанин Шоқанның еңбектерін еркін түсініп, халыққа жеткізді.
Петербургте ол идеялық жағынан өсіп, әлеуметтік тұрғыдан толысып қайтты.
Шоқантану ғылымында Шоқанның тіл біліміне қатысты зерттеулер мен пікірлер көп болғандықтан, оның Еуропа тілдерін меңгергені туралы деректер бар.
«Сөздер сыры» ойыны
«Ыстықкөл сапары» сөз тіркесінен жаңа сөздер мен сөз тіркестерін құрастыру.
Қорытынды, үй тапсырмасы және бағалау
Сабақты қорыту
- Кластер толтыру.
- Жаңа тақырып бойынша сұрақтар қою.
Үй тапсырмасы
- 1 Шоқан Уәлихановтың өмірі бойынша сызба (схема) дайындау.
- 2 Мәтінді мазмұндау.
- 3 «Шоқан — ұлы тұлға» тақырыбында реферат дайындау.
Бағалау және қоштасу
Оқушылар бағалау парағы арқылы бағаланады. Сабақ соңында қорытынды жасалып, қоштасу сөздері айтылады.
Сабақ аяқталды.
Сау болыңдар!