Жүннің қасиеттері мен пайдасы
Психологиялық дайындық
Сабақ басында оқушылар бір-біріне жылы тілектерін білдіріп, жағымды көңіл күй қалыптастырады. Бұл кезең оқу үдерісіне жұмсақ кірігуге және бірлескен жұмысқа дайындыққа көмектеседі.
Тұсаукесер: ой қозғау
«Жасырын сурет» тапсырмасы арқылы сұрақ-жауап ұйымдастырылып, жаңа сабақтың тақырыбына шығу көзделеді. Оқушылар суретке сүйене отырып өз ойларын айтып, болжамдарын дәлелдейді.
Нәтиже
- Тақырыпқа қызығушылық оянады және алғашқы түсініктер қалыптасады.
- Оқушылар өз ойын жүйелі жеткізуге машықтанады.
Жаңа ақпарат: жүн туралы негізгі түсінік
Жүн — жануарлардан алынатын түк талшығы. Ол мата, киіз, шұға сияқты бұйымдарды жасауға жарамды және белгілі бір физикалық қасиеттерімен ерекшеленеді. Жүннен жасалған бұйымдар гигиеналық тазалығымен және сыртқы көрінісінің әсемдігімен бағаланады.
Табиғи жүн
Қойдан немесе тері шикізаты өңдеуге жіберілетін қой терісінен қырқылып алынған жүн табиғи жүн деп аталады.
Қалпына келтірілген (ескі) жүн
Жүннен тоқылған, бірақ киілген бұйымдар мен тоқымаларды қайта өңдеу нәтижесінде алынған жүн табиғи жүнге жатады, алайда ол ескі немесе қалпына келтірілген жүн деп аталады.
Құрамы және ерекшелігі
Жүн — терінің арнаулы түзіндісі. Ол белокты қосылыс — кератиннен тұрады. Жүн кератинінің ерекшелігі: басқа белоктарға қарағанда құрамындағы күкірт мөлшері едәуір жоғары.
Жүннің түрлері
Жүн сапасына және талшық құрылымына қарай бірнеше түрге бөлінеді.
Биязы жүн
Ұсақ, жақсы бұйраларымен, мықтылығымен, созылғыштығымен және өзге де сапалық қасиеттерімен ерекшеленеді. Ең сапалы биязы жүн — меринос жүні.
Биязылау, ұяң және қылшық жүн
Бұл түрлер талшық жуандығына, серпімділігіне және қолданылу бағытына қарай ажыратылады; әрқайсысы белгілі бір бұйым түрлеріне тиімді.
Жүннің қасиеттері мен пайдасы
Қазіргі өнеркәсіп жүнмен қатар мақта, зығыр, кендір, жут, кенеп сияқты өсімдік тектес талшықтарды, сондай-ақ химия өнеркәсібі өндіретін жасанды және синтетикалық талшықтарды да кең қолданады. Дегенмен жүн өзінің табиғи қасиеттері арқылы ерекше бағаланады.
Ланолин: жүннің табиғи артықшылығы
Жүн құрамында табиғи антисептик саналатын ланолин (жануар балауызы) болады. Ланолин — бағалы өнім: ол меринос қойының тері асты бездерінен бөлініп шығады және түрлі майлар мен кремдердің негізі ретінде қолданылады.
- 36–37°С температурада ериді және теріге тез сіңеді.
- Бұлшықетке, буындарға, омыртқаға және тыныс алу жүйесіне жағымды әсер етуі мүмкін.
- Қан айналымын жақсартуға ықпал етеді.
Тұрмыстық қолданылуы
Жүннен жасалған бұйымдар кей жағдайда ревматизм, остеохондроз және радикулиті бар адамдарға ұсынылады, сондай-ақ жүйке жүйесін қалпына келтіруге көмектеседі деп есептеледі.
Шығармашылық жұмыс
Қауіпсіздік ережелері (ҚЕ) таныстырылғаннан кейін оқушылар жүнді құрғақ әдіспен өңдеу бойынша практикалық жұмыс орындайды. Әр топқа маршруттық карта беріледі.
I топ
Ою-өрнек суретін бейнелеу.
II топ
Жеміс-жидектерді бейнелеу.