Майлы тамызатын дәрілер
Суық тигенде емделудің ең тиімді жолдары қандай? Ауырған кезде қыша қағазын қою, йодпен тамақ шайқау немесе вирусқа қарсы дәрі-дәрмек сатып алу керек пе? Бұл мақалада осы сұрақтарға нақты әрі түсінікті жауап беріледі.
Суық тию — диагноз емес
«Суық тию» көбіне күз-қыс мезгілдерінде жиі кездесетін белгілердің тұрмыстық атауы. Әдетте ол мұрын бітелуі, тамақ ауруы, жөтел, бас ауруы, әлсіздік арқылы білінеді. Кейде дене қызуы да көтеріледі.
Суық тию қайдан пайда болады?
«Суық тиді» деп айтылатын жағдайдың себебі — суықтың өзі емес. Көп жағдайда бұл медициналық құжаттарда ЖРВИ (жедел респираторлық вирустық инфекция) деп белгіленетін вирустық жұқпа.
Осындай белгілерді тудыратын вирустар өте көп. Олар адам көп жиналатын жерлерде (көлік, кеңсе, мектеп) ауа арқылы немесе қол арқылы жұғады.
Иммунитет қалай жауап береді?
Микробтар ағзаға енген кезде иммундық жүйе антиденелер — вирусты бейтараптайтын қорғаныш ақуыздарды өндіреді. Бұл процеске әдетте 3–10 күн қажет, содан кейін ағза инфекцияны жеңеді.
Неге суық мезгілде жиіледі?
Вирустар суық мезгілде көбірек таралатыны белгілі, бірақ оның нақты себебі толық анық емес. Бір теория бойынша төмен температурада иммунитеттің қорғаныс қабілеті төмендеуі мүмкін. Яғни мәселе «бас киім кимегенде» емес, ағзаның инфекциямен күреске дайын болмауында.
Ескерту: тұмау да ЖРВИ тобына кіреді, бірақ ол әдетте әлдеқайда ауыр әрі қауіпті өтеді.
Суық тиюді қалай емдейміз?
Көп жағдайда суық тию шамамен бір апта ішінде өздігінен басылады. Дегенмен, дұрыс күтім арқылы белгілерді жеңілдетіп, ағзаның қалпына келуін жеделдетуге болады.
Үйде қалып, демалыңыз
Ағза вирустармен күресіп жатқанда ең тиімді көмек — тынығу. Сонымен қатар респираторлық вирустар өте жұқпалы: өзіңіз жүріп-тұра алсаңыз да, инфекцияны иммунитеті әлсіреген адамға жұқтырып қоюыңыз мүмкін.
Көбірек сұйықтық ішіңіз
Бұл «күніне міндетті түрде сегіз стақан су» деген жалпылама кеңес емес. Суық тигенде сұйықтық шынымен қажет: жылы шай, кептірілген жемістен компот, жылы су пайдалы. Әдеттегі мөлшерден 3–5 шыныға артық ішкен дұрыс.
- Сұйықтық шырышты қабықтардың жұмысын жеңілдетеді.
- Қақырық пен мұрындағы шырыштың шығуын жеңілдетеді.
- Жоғары температура кезінде ылғал көп жоғалады, сондықтан жиірек ішу қажет.
Шайға түймедақ, жөке, сәлбен сияқты шөптердің қайнатпасын қосуға болады — бұл белгілерді жұмсартуға көмектеседі.
Мұрынға арналған тамшыларды дұрыс таңдаңыз
Мұрынға арналған дәрілер әртүрлі мақсатқа қызмет етеді. Төмендегі түрлерін ажырата білген жөн.
1) Тұзды ерітінді
0,9% тұз ерітіндісі (физерітінді) шырыштыны ылғалдандырып, мұрынды жұмсақ тазартуға көмектеседі. Теңіз суы да жарайды, бірақ кәдімгі физерітінді жиі арзанырақ.
Үйде жасауға болады: 1 шай қасық тұз + 1 литр су. Жиі қолдануға болады, қажет болса әр 30 минут сайын.
2) Майлы тамшылар
Мұрын қатты бітелмеген кезде көмектеседі: шырышты қабықты ылғалдандырып, тыныс алуды жеңілдетеді.
3) Тамыр тарылтқыш тамшылар
Ісікті басып, тыныс алуды уақытша жақсартады. Бірақ абай болу керек: дағдыланудың алдын алу үшін 5 күннен артық қолданбаңыз және нұсқаулықтағы мөлшерден аспаңыз (әсіресе балаларда).
Тамақ ауырса — жұмсақ тәсілді таңдаңыз
Тамақ ауырғанда ең пайдалысы — жұмсақ күтім: жылы шайды аз-аздан ішу, жылы сұйықтықпен шаю, соратын таблеткаларды қолдану.
Шаюға түймедақ немесе қырмызыгүл қайнатпасы жарайды. Өзіңізді йод, сода, керосин немесе күмәнді «эликсирлермен» қинамаңыз: шаюдың мақсаты — «бәрін жою» емес, ауырсынуды жеңілдету. Вирусты шаю арқылы толық кетіру мүмкін емес.
Ауырсынуды басатын дәріні орынды қолданыңыз
Басыңыз қатты ауырып, денеңіз сырқыраса, өзіңізді қинамай ибупрофен немесе парацетамол негізіндегі дәрілерді қолдануға болады.
Температураға асығыс «соғыс» ашпаңыз
Дене қызуы 38,5°C-тан жоғары болғанда ғана түсіру туралы ойланған жөн. Бұл шекке дейін температура ағзаға вирустармен күресуге көмектеседі. Дегенмен өзіңізді өте нашар сезінсеңіз, қызуды және ауырсынуды басатын дәріні қолдануға болады.
Бөлмені желдетіңіз және таза ауада серуендеңіз
Желдету жағдайды нашарлатпайды — керісінше, бөлмедегі ауаны жаңартып, микробтардың шоғырлануын азайтады. Бұл — ең қарапайым әрі қолжетімді «дезинфекция» тәсілдерінің бірі.
Күшіңіз жеткізсе, таза ауада жаймен серуендеген пайдалы. Бірақ сауда орталығына емес, саябаққа немесе адам аз жүретін аллеяға шыққан дұрыс. Серуенді өзіңізді біршама жақсы сезіне бастағанда ғана жоспарлаңыз.
Суық тигенде не істемеу керек?
Суық тию көбіне өздігінен қайтады. Бірақ дәл осы сәтте «тезірек бір нәрсе істеп, әсер еткім келеді» деген ішкі құлшыныс пайда болады. Алайда көп жағдайда ең дұрыс шешім — күтім мен режим. Төмендегі әрекеттерден сақ болған жөн:
1) Антибиотикті өз бетіңізше ішу
Антибиотиктер тек бактерияларға әсер етеді, вирусты өлтірмейді. Дәлелсіз қабылдау жанама әсерлерге әкелуі және антибиотикке төзімді «супербактериялардың» пайда болуына ықпал етуі мүмкін.
2) «Вирусқа қарсы» дәрілер мен иммуномодуляторларды жаппай сатып алу
Көпшілігінің тиімділігі ғылыми тұрғыдан сенімді дәлелденбеген. Іс жүзінде олар көбіне әмиянды «жеңілдетуге» жақсы жұмыс істейді. Бұл гомеопатияға да қатысты.
3) Қыша қағаз салу және аяқты булау
Бұл тәсілдер қауіпті болуы мүмкін: ыстық судан немесе қышадан күйіп қалу қаупі бар. Олар вирустарды өлтірмейді және суық тиюді емдемейді.
4) Дәруменді (әсіресе С дәруменін) шамадан тыс қабылдау
Бұрын С дәрумені суық тиюді «тоқтатады» деген түсінік кең тараған. Бірақ суық тиюді емдеуде оның айқын әсері дәлелденбеген. Дәрумендер — дәрі емес, оларды да мөлшермен қолданған дұрыс.
Суық тию немен қауіпті?
Жалпы денсаулығы қалыпты адам үшін суық тию көбіне қауіпті емес. Бірақ өзіңізді қинап, толыққанды тынықпасаңыз, асқыну қаупі артады: вирустық инфекцияға бактериялық инфекция қосылуы мүмкін, ауру ұзаққа созылады немесе өкпенің қабынуына дейін ұласуы ықтимал. Кейде инфекция созылмалы сипат алып, жиі қайталанатын жағдайға айналады.
Суық тию — өзіңізге уақыт бөліп, ұйқыны қандырып, қалпына келуге мүмкіндік беретін маңызды белгі. Кейде «ештеңе істемей», дұрыс режим сақтау — ең дұрыс ем.
Қай кезде дәрігерге қаралу керек?
Суық тиюдің артында ауырлау дерт жасырынуы мүмкін. Төмендегі жағдайларда міндетті түрде медициналық көмекке жүгініңіз:
- Ауру белгілері 3 апта ішінде басылмаса.
- Белгілердің бірі айқын күшейсе немесе қатты мазаласа.
- Тыныс алу қиындаса.
- Кеуде тұсы ауыра бастаса.