Айналу денелерінің проекцияларыСабақтың мақсаттары:Білімділік
Сабақтың тақырыбы
Айналу денелерінің проекциялары.
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Айналу денелері туралы мәлімет беру; конус, шар және цилиндр ұғымдарымен таныстыру.
Дамытушылық
Сызбаларды оқу және орындау дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік
Таза әрі сауатты сызба орындауға баулу.
Сабақтың сипаттамасы
- Сабақтың түрі
- Жаңа сабақты меңгерту.
- Әдіс-тәсілдері
- Түсіндіру, сарамандық жұмыс.
- Көрнекіліктер
- Тірек-сызбалар, сурет-сызбалар, журналдар, үлгі беттері, таратпа материалдар.
- Пәнаралық байланыс
- Геометрия.
Сабақтың жүру барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Дайындық бөлімі: сабаққа қажетті құралдарды дайындау, назарды шоғырландыру.
II. Үй тапсырмасын тексеру
- Призма, параллелепипед, текше және пирамида денелерінің айырмашылықтарын атау.
- Алтыбұрышты пирамиданың проекциясын сызу.
III. Жаңа сабақ: цилиндр мен конусты проекциялау
Егер цилиндр мен конустың табандарындағы дөңгелектер проекциялардың горизонталь жазықтығына параллель орналасса, онда осы жазықтықтағы проекциялары да дөңгелек түрінде беріледі. Бұл жағдайда цилиндрдің фронталь және профиль проекциялары — тік төртбұрыштар, ал конустың проекциясы — тең бүйірлі үшбұрыш болады.
Маңызды ереже
Барлық проекцияларда симметрия осьтерін міндетті түрде жүргізу керек. Цилиндр мен конус сызбасын салуды дәл осы осьтерді белгілеуден бастаған дұрыс.
Цилиндрдің фронталь және профиль проекциялары өзара бірдей. Конус үшін де осыны айтуға болады. Сондықтан мұндай жағдайда сызбадағы профиль проекциясы артық болып саналады.
Сонымен қатар, Ø белгісін қолдану арқылы цилиндр мен конустың пішінін бір проекцияда көрсетуге болады. Демек, кейбір жағдайларда үш проекцияны да қатар орындау міндетті емес.
Негізгі өлшемдер
- h — биіктігі
- Ø — табанының диаметрі
Бірізділік
Цилиндр мен конустың изометриялық проекциясын салу тәсілдері ұқсас.
Изометриялық проекцияны салу алгоритмі
- x және y осьтерін жүргізу.
- Осы осьтерге қабырғалары табан диаметріне тең ромбыны тұрғызу.
- Ромбыға іштей овал сызу (табанның изометриялық көрінісі).
- Биіктігі h бойынша денені аяқтау (цилиндр үшін бүйір түзулерін, конус үшін төбе нүктесін белгілеу).
Цилиндрді проекциялау
Горизонталь проекцияда — дөңгелек (овал), фронталь/профильде — тік төртбұрыш. Осьтерді дәл жүргізіп, өлшемдерді Ø және h арқылы белгілеу керек.
Конусты проекциялау
Горизонталь проекцияда — дөңгелек (овал), фронталь/профильде — тең бүйірлі үшбұрыш. Симметрия осі арқылы төбе нүктесін дәл орналастыру маңызды.
IV. Сарамандық жұмыс
56-бет: геометриялық денелерге байланысты тапсырмаларды орындау.
V. Сабақты қорытындылау
Пысықтау барысында оқушылардың іс-әрекеті бағаланады және жинақталады: оқушы ойланады, табады, салыстырады, талдайды, байланыстырады және жауап береді. Өзара тәжірибе алмасуға мүмкіндік беріледі.
VI. Бекіту кезеңі
- Сұрақ-жауап жүргізу және ой-толғаныс айту.
- Тосын сұрақтарға жауап алу арқылы түсінуді тексеру.
- Оқушыларды бақылау, бағалау, қажет кезде ескерту жасау.
- Әділ бағалау және мадақтау.
VII. Үй тапсырмасы
§23 оқу, мазмұндау және қайталау.