Астық тұқымдастары
Сабақтың тақырыбы
Астық тұқымдастары. Гүлі мен жемісінің құрылысындағы ерекшеліктері, тіршілік формалары.
Сабақтың мақсаты
Оқушылардың алдыңғы сабақтарда өткен даражарнақтылар класына жататын тұқымдастар, түрлер және олардың ерекшеліктері туралы білімін кеңейту. Тақырыпты терең меңгерте отырып, жылдам ойлануға, ұтымды жауап беруге, сыни тұрғыдан ойлау қабілеттерін дамыту және диалогтік оқыту арқылы пікірін дәлелдеп айтуға үйрету.
Оқу нәтижесі
Сыни тұрғыдан ойлау арқылы нұсқаулық картамен жұмыс жасай отырып, өз ойын еркін жеткізеді және қорытынды жасауға үйренеді.
Негізгі идеялар
- Оқулықпен және қосымша материалдармен мақсатты жұмыс істеу.
- Кластер құру және синквейн жазу дағдыларын қалыптастыру.
- Топ ішінде пікір алмасу, дәлелдеу және ортақ қорытындыға келу.
Қолданылған материалдар
- АКТ (интерактивті тақта, слайдтар)
- Флипчарт
- Маркерлер, фломастерлер
- Стикерлер
- Бағалау парағы
Оқыту формасы мен әдістері
- Топтық жұмыс
- Жеке жұмыс
- Блум таксономиясы
І. Ұйымдастыру кезеңі
Жағымды атмосфера қалыптастыру
Сабақ басында тренинг ұйымдастырылды: оқушылар шаттық шеңберіне тұрып, бір-біріне бүгінгі сабаққа жақсы көңіл күй тіледі.
Топқа бөлу және бағалау
«Сандықшадан» әртүрлі өсімдік суреттері алынып, олардың пияз тұқымдастарына немесе лалагүл тұқымдастарына жататыны еске түсірілді. Осыған сәйкес сынып «Пияз» және «Лалагүл» топтарына бөлінді. Топ басшысы сайланып, топ ережесі құрылды. Топ басшысына бағалау парағы беріліп, сабақ кезеңдері бойынша мүшелердің ұпайын белгілеп отырды.
Ескерту: Сабақ кезеңдері Блум таксономиясы бойынша жүйеленіп құрылды.
Білу кезеңі
Өткен сабақта алған білімдерін тексеру мақсатында үй тапсырмасы бағаланды.
Ойын: «Таудың ұшар басына шығу»
Мақсаты: топ мүшелері бірлесе отырып сұрақтарды шешеді. Дұрыс жауап берген сайын «таудағы» шаршыларға стикер жапсырылады. Жеңген топ шыңдағы туды алады.
Бағалау: әр дұрыс жауап — 5 ұпай.
Сергіту сәті
Жеңіске жеткен топ құттықталып, білімнің маңызын айқындайтын қысқа мотивациялық сөз айтылды. Одан кейін көңіл күйді көтеру үшін музыкамен сергіту жаттығулары орындалды.
Түсіну кезеңі
Көрініс арқылы ой қозғау
Интерактивті тақтадан күз мезгіліндегі астық ору науқанынан бейнеүзінді көрсетілді. Сыни ойлауды дамыту үшін оқушыларға шағын эссе жазу тапсырылды.
Ашық сұрақтар және тақырыпты табу
- Бұл көріністің бүгінгі тақырыпқа қандай қатысы бар?
- Ең ежелгі нан қандай өсімдіктің тұқымынан жасалған деп ойлайсыңдар?
- Бүгін қандай өсімдіктермен танысамыз?
Топтық тапсырма: кластер құру
Оқушылар жаңа тақырыпты өздері анықтағаннан кейін, әр топқа «Астық тұқымдастары» бойынша кластер құру тапсырылды. Одан соң жаңа сабаққа қатысты слайдтар көрсетілді.
Қолдану кезеңі
Постер жасау және қорғау
Оқушылар үйден қосымша оқулықтар мен интернет көздерінен дерек жинап, постерге түсірді. Әр топ өз жұмысын қорғап шықты. Топтар бір-бірінің жұмысын алдын ала белгіленген критерийлер бойынша бағалады.
Қосымша дерек
Сыныптың үздік оқушысы күріш атасы Ы. Жақаев пен тары атасы Ш. Берсиев туралы дайындаған мәліметін мазмұнды әрі әсерлі түрде ұсынды.
Талдау кезеңі
Оқушылар өткен тақырыппен байланыстыра отырып, салыстыру жүргізді: астық тұқымдастары мен пияз тұқымдастарының ұқсастықтары және айырмашылықтары анықталды. Кесте толтырылды.
| Тұқымдас атауы | Ұқсастықтары | Айырмашылықтары |
|---|---|---|
| Пияз | Толтырылады | Толтырылады |
| Астық | Толтырылады | Толтырылады |
Бағалау: тапсырма толық орындалса, әр топ мүшесіне 2 ұпай берілді.
Жинақтау кезеңі
Оқушылар интерактивті тақтадағы семантикалық картаны толтырып, өз ойларын дәлелдеді және қорытынды жасады.
1-топ тапсырмасы
Астық тұқымдастарына жататын өсімдіктерді тауып жазыңдар:
- Сары бөрібұршақ
- Егістік қарабидай
- Сұлы
- Шалғындық кекіре
- Қызғылт жоңышқа
- Дәрілік бақбақ
- Кәдімгі меңдуана
- Жатаған бидайық
- Екпе күріш
- Мәдени қыша
- Кәдімгі қамыс
- Жалбызтікен
- Жұпарбас
Дұрыс жауаптар: 2, 3, 8, 9, 11
2-топ тапсырмасы
Астық тұқымдасына тән белгілерді таңдап, жазып алыңдар:
- Тіршілік формасы – ағаш, бұта, шөптесін
- Ұсақ гүлдері масақ гүлшоғырына жиналған; олар бірігіп, күрделірек гүлшоғырына айналады
- Жемісі – тұқымша
- Гүлсерігі 4 тостағанша жапырақша мен 4 күлте жапырақшадан құралған
- Жапырақтары ұзын, параллель жүйкелі және ұзын қынапты
- Жемісі – жидек
- Жемісі – дәнек
- Гүлінде екі гүл қауашағы, үш аталық және бір аналық болады
- Сабағы – буынды сабансабақ
- Гүлдері түтікшелі, тілшелі немесе воронка тәрізді болуы мүмкін
Дұрыс жауаптар: 2, 5, 7, 8, 9
Бағалау: әр дұрыс жауап — 1 ұпай.
Бағалау және рефлексия
Бағалау кезеңі
Оқушылар өз шешімдерін негіздеп, ой қорытып, жорамалдау жасады. Топ басшылары бағалау парақтары арқылы нәтижені белгіледі.
Рефлексия сұрақтары
- Бүгінгі сабақты меңгеруде қандай қиындықтар болды?
- Қиындықты жеңу үшін қандай әрекет жасадыңдар?
- Алдағы уақытта нені үйренгілерің келеді?
Үй тапсырмасы
Оқушылардың өз бетінше іздену дағдысын дамыту үшін «Астық тұқымдастарының маңызы» тақырыбына ойтолғау жазу және шағын жоба дайындау.