Кестені толтырыңдар
Кіріспе: мұғалім шеберлігі және түрлендіру технологиясы
Сабақ өткізу — үздіксіз дамуды, ізденісті және кәсіби шеберлікті талап ететін күрделі үдеріс. Сондықтан әр мұғалім сабағын тартымды, қызықты әрі нәтижелі етіп ұйымдастыруға ұмтылады. Мұндай тәсіл оқушының пәнге қызығушылығын оятып, оқу материалының ғылымилығын терең түсінуге көмектеседі.
Осы мақсатта «түрлендіру технологиясын» қолдана отырып өткізілген тренинг-сабақ үлгісі ұсынылады. Сабақ оқушыларға ой тастайтын эпиграфпен басталып, кезең-кезеңімен белсенді әрекетке негізделеді.
Ұйымдастыру кезеңі: тренинг ұстанымдары мен кезеңдері
Тренингтің ұстанымдары
- Адамдық: шыншыл болу, ойын нақты әрі дәл айту.
- Белсенділік: сабаққа толық қатысып, пікір білдіру.
- Еркін ұстау: білімді тәжірибеде қолдануға талпыну.
Тренинг кезеңдері
- I «Еске түсіру» — алдыңғы білімді белсендіру.
- II «Сергіту» — зейін мен қарқынды жаңарту.
- III «Өзін-өзі тексеру» — білімді бекіту және бақылау.
- IV «Шығармашылық тапсырма» — түсіндіру, модельдеу, дәлелдеу.
- V «Іздену, баяндау» — ақпаратты жинақтап, ұсыну.
- VI «Саралау – бағалау» — нәтижені талдау және әділ бағалау.
Үй тапсырмасын тексеру
Оқушылар топтарға бөлініп, негізгі ұғымдарды қайталау арқылы тақырыпқа кіріседі. Әр топқа терминдер жиынтығы ұсынылады.
«А» тобы
- Рибосома
- Митохондрия
- Тилакоид
- Лейкопласт
- Цитоплазма
«Б» тобы
- Вакуоль
- Лизосома
- Гольджи аппараты
- Хромопласт
- Амеба – лейкоцит
«О» тобы
- Пластид
- Фагоцитоз
- Полисома
- Жасуша орталығы
- Қозғалыс
Жаңа сабақ: «Жасуша ядросы»
Бағыттаушы сұрақтар
- Хромосомалары бар жасушаның негізгі органоиды қайсы?
- Ядросы жетілген және жетілмеген ағзалар болады. Оларды қалай жіктейміз?
Жедел тексеру (таңдау сұрақтары)
-
Өсімдіктер мен жануарлар жасушасының тұрақты бөлігі:
A) ядро Ә) пластид Б) лизосома
-
Грекше «карион» нені білдіреді?
A) плазма Ә) ядро Б) түйіршік
Негізгі сұрақтар (бекітуге арналған)
Ядроның құрамына кіретін бөліктерді атаңдар.
Тұқым қуалайтын белгілерді сақтайтын ядро бөлігі:
A) ядрошық Ә) хромосома Б) РНҚ
Жасуша тіршілік цикліндегі ядроның бөлінуге дайындық кезеңі:
A) интерфаза Ә) профаза Б) метафаза
Ядро құрамындағы шар тәрізді тығыз денешік:
A) ядро шырыны Ә) ядрошық Б) хромосома
ДНҚ жіпшелерінен тұратын созылыңқы денешік:
A) ядро шырыны Ә) ядрошық Б) хромосома
Белгілі бір нәруыз туралы ақпарат сақталатын хромосома үлескісі:
A) ядро Ә) ген Б) ДНҚ
Хромосоманы екі бөлікке бөлетін бірінші реттік кермелену:
A) центромера Ә) буын Б) жіпшелер
Құрамында нәруыздар, нуклеин қышқылдары және көмірсулар болатын ядро бөлігі:
A) ядро шырыны Ә) ядрошық Б) хромосома
Топтық жұмыс: «А» тобы
«Ядро» тақырыбы бойынша кесте толтыру (интерактивті тақтада әр бағанды кезектесе толықтыру).
Кесте үлгісі
| Жасуша бөлігі | Құрылымы | Қызметі | Жасушадағы маңызы |
|---|---|---|---|
| Ядро | Оқушылар толтырады | Оқушылар толтырады | Оқушылар толтырады |
| Хромосома | Оқушылар толтырады | Оқушылар толтырады | Оқушылар толтырады |
Топтық жұмыс: «Б» тобы
«Хромосоманың құрылысы мен қызметі» тақырыбын сурет арқылы түсіндіру және қорғау.
Хромосома құрамы
- Қышқылдар20%
- Гистондар40%
- ДНҚ40%
Топ мүшелері тақтаға шығып, үлесін жазып көрсетеді.
Топтық жұмыс: «О» тобы
«Хромосома типтері» — берілген суреттермен сәйкестендіру арқылы түрлерін анықтау.
Сәйкестендіруге арналған атаулар
Пысықтау: зерттеу қорытындысымен жұмыс
Жүргізілген зерттеу жұмыстарының нәтижесіне сүйене отырып, оқушылар мысалдар келтіреді және талқылайды (қосымша тапсырма).
1) Ядроның бір және көп түрлілігі
Бір ядролы және көп ядролы жасушаларға мысал келтіру, айырмашылығын түсіндіру.
2) Ядроны бояу арқылы зерттеу
Бояу әдісінің мақсаты мен нәтижесін сипаттау (ядроның айқындалуы, құрылымдардың көрінуі).
3) Жасуша тіршілігіндегі маңызы
Ядроның басқарушы рөлі, тұқымқуалаушылық ақпаратты сақтау және жасуша бөлінуін реттеу қызметтерін қорытындылау.
Саралау және бағалау
Топ басшылары бағалау парағы арқылы мүшелерінің белсенділігін, тапсырмаларды орындау сапасын және топтық жұмыстағы үлесін талдап, мұғалімге бағалауға көмектеседі.
| Топ | 1-кезең | 2-кезең | 3-кезең | 4-кезең | 5-кезең | Ескертпе |
|---|---|---|---|---|---|---|
| «А» тобы | — | — | — | — | — | Бағалау парағы |
| «Б» тобы | — | — | — | — | — | Бағалау парағы |
| «О» тобы | — | — | — | — | — | Бағалау парағы |
Үй тапсырмасы
Қайталау
18-параграфты қайталау.
Алдын ала оқу
19-параграфты оқып келу.