Семинар сабақ
1867–1868 жылдардағы Қазақстандағы реформалар
Бұл материал ХІХ ғасырдың 60-жылдарындағы Қазақстандағы басқару жүйесін өзгертуге бағытталған реформаның қалай әзірленгенін, оның мазмұны мен тарихи маңызын жүйелі түрде түсіндіруге арналған.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
ХІХ ғасырдың 60-жылдарындағы басқару жүйесін өзгерту мақсатында дайындалған реформаның мазмұнын, мәнін және сипатын ашып көрсету.
Дамытушылық
Оқушыларды реформаның саяси және әлеуметтік салдарын талдап, қорытынды жасауға дағдыландыру.
Тәрбиелік
Адамгершілікке және өз еліне сүйіспеншілікке тәрбиелеу.
Сабақтың түрі
Семинар сабақ.
Көрнекіліктер
Интерактивті тақта, карта, кестелер.
Сабақтың жоспары
-
1
Реформаға дайындық қалай жүргізілді?
-
2
Реформаны дайындау барысында патша үкіметі қандай мақсат көздеді?
-
3
Реформа қашан қабылданды және қазақ жері қандай басқару аймақтарына бөлінді?
-
4
Реформаның мәні неде?
-
5
Сот жүйесінің қайта құрылуын қалай түсіндіресіңдер?
-
6
«Ереже-реформаның» әлеуметтік-экономикалық дамудағы рөлі қандай болды?
Реформа бойынша қазақ жерін басқару аймақтарына бөлу
Негізгі құрылым
1867–1868 жылдардағы реформа қазақ жерін ірі әкімшілік бірліктер арқылы басқаруды күшейтуге бағытталды: генерал-губернаторлықтар, облыстар, уездер, болыстар және ауылдар жүйесі нақтыланды.
Түркістан генерал-губернаторлығы
Жетісу облысы
Қапал, Сергиополь, Ыстықкөл, Тоқмақ
Сырдария облысы
Қазалы, Перовск, Түркістан, Шымкент, Әулиеата, Ташкент, Ходжент, Жизақ
Орынбор генерал-губернаторлығы
Орынбор облысы
Орал, Атырау, Калмыков, Жем (Темір)
Торғай облысы
Елек, Қостанай, Ырғыз, Торғай
Батыс Сібір генерал-губернаторлығы
Ақмола облысы
Көкшетау, Омбы, Петропавл, Сарысу
Семей облысы
Баянауыл, Зайсан, Көкпекті, Қарқаралы (Павлодар, Өскемен)
Әкімшілік өзгерістер
- •1872–1873 жж. Бөкей хандығының жері Астрахан губерниясына енгізілді.
- •1870 ж. Маңғыстау приставтығы Кавказ әскери округіне енгізілді.
Басқару буындары
- •Уездерді уезд бастығы басқарды.
- •Уезд бастығына екі көмекші берілді (оның бірі — жергілікті феодалдар өкілі).
- •Болыстарды болыс басқарды.
- •Ауылдарды (100–200 шаңырақ) ауылнай басқарды.
Сот жүйесінің қайта құрылуы
- •Әскери-сот комиссиялары құрылды.
- •Уездік соттар енгізілді.
- •Сырдария облысында — қазылар соты жұмыс істеді.
- •Болыстарда шаңырақ санына қарай билер сайланды.