Кендебайдың Керқұла аты
Сабақтың тақырыбы
«Керқұла атты Кендебай» ертегісі.
Сабақтың мақсаты
Ертегінің оқиға желісін меңгерту, кейіпкерлердің мінез-құлқы мен іс-әрекетін талдап, мәнін ұғындыру.
Сабақтың түрі мен типі
- Түрі: аралас сабақ.
- Типі: жаңа ұғымды меңгерту.
Әдіс-тәсілдер
Сөз әдісі, зерттеу әдісі.
Міндеттері
Танымдық
- Ертегінің мазмұны мен кейіпкерлерін талдау арқылы оның маңызын ашу.
Тәрбиелік
- Оқушыларды мейірімділікке, адамгершілікке тәрбиелеу.
- Патриоттық тәрбие беру.
Дамытушылық
Ертегі арқылы оқушының ой-қиялын оятып, өз пікірін дәлелді айтуға, жоспар құра білуге дағдыландыру.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру бөлімі
Уақыты: 2 минут.
2) Үй тапсырмасын сұрау
- «Аяз би» ертегісін мазмұндау.
- Өз ертегісін жазып келу.
«Аяз би» ертегісі бойынша сұрақтар
- Уәзірлер құстың, шөптің және адамның жаманын қалай таңдады?
- Жаманның таңдауы ханға қалай әсер етті?
- Меңдісұлу Жаманды басқалардан неге артық санады?
- Хан Жаманды «Барсакелмеске» не үшін жұмсады? Оған ой салған кімдер?
- Уәзірлердің қылықтары сендерге ұнады ма? Неліктен?
- Хан мен шалдың жұмбағын түсіндіріп бере аласыздар ма?
- Аяз би хан болғаннан кейін өзіне қандай сөздерді айтып отырады?
- «Жаман» туралы ертегі жазып, кім сурет салып келеді?
- Ертегіде қандай мақал-мәтелдер кездеседі? Ертегінің тәрбиелік әсері бар ма?
Актуалдау
«Аяз би» ертегісі ертегінің қай түріне жатады? Ертегілер неше түрге бөлінеді?
Жаңа сабақ: «Керқұла атты Кендебай»
Бүгін біз қиял-ғажайып ертегілердің қатарына жататын «Керқұла атты Кендебай» ертегісімен танысамыз. Ертегілердің басталу үлгісін еске түсіріп, осы шығарма да соған сай басталатынын байқаймыз.
Бағдар сұрақтар
- Ертегінің негізгі кейіпкерлері кімдер?
- Оқиға желісінде қандай сынақтар мен ерлік әрекеттер бар?
Ертегі қалай басталады?
Ертегілер көбіне дәстүрлі кіріспе сөздермен басталады. «Керқұла атты Кендебай» да сол қалыпты сақтай отырып, оқырманды бірден қиял-ғажайып әлемге жетелейді.
Жоспар
- Кендебайдың дүниеге келуі
- Кендебайдың Керқұла аты
- Мергенбай батырдың баласы
- Керқұла атқа тіл бітуі
- Хан ауылына келген Кендебай
- Теңселіп келе жатқан тау
- Ақырған арыстанды жеңуі
- Тұтқыннан босанған Ергенбай батыр
- Ел қуанышы
- «Керқұла атты Кендебай батырдың елі»
Дамыту тапсырмалары
1-қатар
Кендебайға мінездеме беріңдер.
2-қатар
Керқұлаға мінездеме беріңдер.
3-қатар
Қойшы баланың Кендебайға берген жауабын түсіндіріп, ата-ана туралы мақал-мәтел айтыңдар.
Салыстыру
Кендебай мен Төстік бейнесінде ұқсастық бар ма?
Жағдаят
Кендебайдың орнында сен болсаң, қойшы балаға қандай жақсылық жасар едің?
Құндылық
Кендебай бойындағы үлгі боларлық қандай қасиеттерді атар едің?
Терминмен жұмыс
«Дат» сөзінің мағынасын түсіндіріңдер.
Бекіту тапсырмалары
Сөз мағынасы
«Ас», «ат», «қыз», «көр», «той» сөздерінің мағынасын түсіндіріп, олардың қандай сөздер екенін айтыңдар.
Тұрақты тіркестер
- «Төбесі көкке жету»
- «Құралайды көзінен тигізу»
- «Көз жасын көл қылу»
Осы тіркестердің мағынасын ашып, сөйлем ішінде қолданып көріңдер.
Жанрлық дәлел
Бұл ертегі неліктен қиял-ғажайып ертегіге жатады? Өз ойыңды дәлелде.
Қорытынды
Қазіргі кезде де әрбір ұрпақ өз елін қорғау, көркейту үшін тынымсыз еңбек етуі керек. Сол үшін Кендебай сияқты ержүрек, мейірімді ұл-қыз тәрбиелеу — маңызды міндет.
Ел осындай перзенттерімен ғана мақтанады. «Елдің атын ер шығарады» дегендей, біз де өз еліміздің Тоқтар, Талғат, Мұхтар Шаханов сияқты тұлғаларымен мақтана аламыз.
Қосымша құндылықтық бағыт: мейірімділік, рухани тәрбие, мұсылмандық шарттарды құрметтеу.
Үй тапсырмасы
Оқу
«Керқұла атты Кендебай» ертегісінің мазмұнын айту.
Шығармашылық
Ертегі бойынша сурет салу.
Жазылым
Кендебайдың жеті басты дәумен және арыстанмен шайқасы туралы қызықты әңгіме жазу.
Кейіпкерлерді бағамдау (қасиеттер)
Кендебай
- еңбекқор
- намысшыл
- адал
- мейірімді
- батыл
Жағымсыз қасиеттер (қарсы бейне арқылы)
- жалқау
- еріншек
- өтірікші
Талқылау: бұл қасиеттер ертегіде қандай әрекеттер арқылы көрінеді?
Бағалау
Оқушылардың жауаптары мен тапсырмалар орындау сапасына қарай еңбегі бағаланады.