Оқулықпен жұмыс жүргізу
Тірек сигналдары арқылы оқытудың тиімділігі
Қазіргі білім берудің негізгі мақсаты — жан-жақты білімді, өзіндік ой-талғамы бар жеке тұлғаны қалыптастыру. Оқыту мен тәрбиелеу үдерісінде мен В. Ф. Шаталовтың шығармашыл тұлғаны қалыптастыруға бағытталған тірек сигналдары арқылы оқыту әдісін және білімді бағалауда рейтинг жүйесін басшылыққа аламын.
Бұл технологияларды сауатты қолдану оқушылардың табиғи қабілеті мен дарындылығын ашуға мүмкіндік береді. Әсіресе география пәнінде білім, дағды қалыптастыру, ойлауды дамыту, қызықтыра жетелеу, ойын нақты жеткізу және есте сақтау қабілеттерін күшейту үшін әртүрлі әдіс-тәсілдерді үйлестіру маңызды.
География сабағында қолданылатын тәсілдер
- 1 Оқулықпен жүйелі жұмыс жүргізу.
- 2 Картаны оқу және номенклатураны жатқа білу.
- 3 Кесте, график, диаграмма және тірек-сызба құрастыру.
- 4 Тесттік жүйені қолдану.
- 5 Ізденіс жұмыстары, қосымша ақпарат жинау, реферат жазу.
Неліктен тірек-сызба тиімді?
Өз тәжірибем көрсеткендей, тірек-сызба арқылы сабақ өткізу география сабағын едәуір жеңілдетеді: ақпарат оқушылардың көз алдында құрылымдалып тұрады, негізгі ұғымдар ойында ұзақ сақталады, ал түсіндірме мәтін қысқарып, ой нақты әрі жинақы жеткізіледі.
Мысалы, жалпы білім беретін мектептің 6-сыныптарында географияны оқытуда әртүрлі деңгейдегі тірек-сызбаларды құрастыру оқушының пәнге қызығушылығын арттырып, ойлау қабілетін дамытуға айқын әсер етеді.
Жаңа бағдарламаға сай тірек-сызбаларды құрастыру
Жаңа оқу бағдарламасына сай тірек-сызбалар оқулық мазмұнына сүйеніп, мұғалімнің өз толықтырулары арқылы жетілдіріле құрастырылады. Осы мақсатта әр тақырыпқа жеке тірек-сызба дайындауға болады. Дұрыс ұйымдастырылған жұмыс оқушылардың үлгерімін тұрақтандырып, толық меңгеруге жақындатуға мүмкіндік береді.
Бағалау және педагогикалық мониторинг
Тірек-сызбаларды орындау барысында рейтингке негізделген бағалау тәсілін қолдану әр оқушының дамуын жүйелі қадағалауға мүмкіндік береді. Нәтижесінде педагогикалық мониторинг қалыптасады: оқу қарқыны, қателер сипаты, жетістік динамикасы және жеке қажеттіліктер айқындалады.
Дамитын дағдылар
- Ой операциялары және логикалық байланыс құру
- Есте сақтау және зейін тұрақтылығы
- Елестету, тілдесу, қысқа әрі нақты баяндау
- Ақпарат көздерімен сауатты жұмыс
Нәтижесі
- Оқу материалының құрылымдалуы және жүйелілігі
- Оқушының өзіндік жұмысының артуы
- Мұғалім жетекшілігімен шағын ғылыми жұмыстарға қызығуы
- Білімдегі олқылықтарды ерте анықтау
Мысал: Жер сілкіну күшін бағалау шкалалары
География курсында нақты деректермен жұмыс істеу үшін кестелер мен жіктеулерді тірек-сызбаға айналдыру өте қолайлы. Мысалы, жер сілкіну күшін бағалауға арналған халықаралық шкалалардың дамуын қысқаша жүйелеуге болады.
| Шкала / атауы | Жылы | Автор(лар) | Ескертпе |
|---|---|---|---|
| MSK-64 | 1964 | S. Медведев (КСРО), W. Sponheuer (ГФР), V. Kárník (Чехия) | Макросейсмикалық бағалау шкаласы |
| MMSK-84 | 1984 | MSK-64 негізінде толықтырылған нұсқа | Жаңартылған және нақтыланған нұсқа |
Ескерту: Бұл мысал кестедегі деректі «тірек» форматқа келтірудің үлгісі ретінде берілді.
Оқушының оқу стилін ескеру
Зерттеулер көрсеткендей, әр оқушы білімді әртүрлі жолмен қабылдайды: біреуі тыңдау арқылы тез меңгерсе, енді бірі мәтінді оқып, өз бетімен талдағанды ұнатады. Сондықтан мұғалімдер пәнге қызығушылықты арттыру үшін оқытудың әртүрлі стильдерін ұтымды ұштастырып отыруы керек.
Қорытынды ой
Қоғам дамуының басты шарты — шығармашыл тұлғаны тәрбиелеу. Оқушылардың сапалы білім алуы үшін ұстаздардың кәсіби шеберлігі жоғары болуы қажет. Демек, шәкірттің құзыреттілігі ең алдымен ұстаздың құзыреттілігінен бастау алады.