Шымыр тобы

Дені саудың – жаны сау

Бұл тәрбие сағатының мақсаты – жас ұрпаққа денсаулықтың ең үлкен байлық екенін түсіндіру. Денсаулықтың негізі қимыл-қозғалыс, спорт, дұрыс тамақтану, таза ауада серуендеу екенін ұғындыру, сондай-ақ оқушыларды шымыр да шапшаң, ұқыпты да жинақы, талғампаз да қанағатшыл, таза да әдемі болуға тәрбиелеу.

Негізгі ой

Салауатты өмір салты – өркениетті қоғамның тірегі. Денсаулықты сақтау – әр адамның күнделікті таңдауы.

Мотивация

Қазақстанның болашағы – дені сау, білімді, әл-ауқаты жоғары ұрпақ. Бұл ұстаным ел даму стратегияларында да айқын көрінеді.

Тәрбие бағыты

Әдет қалыптастыру: дұрыс ұйқы, таза ауа, гигиена, қозғалыс, дұрыс ас ішу мәдениеті.

Сайыс құрылымы

Тәрбие сағаты ойын-сайыс форматында өтіп, оқушылардың білімін, жылдамдығын, тапқырлығын және командалық рухын шыңдауға бағытталады.

Топтарды таныстыру

1-топ

Шымыр тобы — «Шынықсаң, шымыр боласың».

2-топ

Сымбат тобы — «Сымбатты болу өз қолыңда».

Қазылар алқасы

Ольга Вячеславовна
Гульнар Ануаровна
Людмила Николаевна

Сайыс қызықты да әсерлі өтіп, білімді оқушы оза шапсын, сұрақтар ойландырарлық болсын.

1) Бәйге

Жылдам сұрақ-жауап арқылы білімді тексеру.

Пайдалы тағамдар

Айран, балық, ет, өсімдік майы, сәбіз, пияз.

Пайдасы аз/зиянды тағамдар

Газдалған сусындар, бәліш, чипсы, шоколад.

Зиянды әдеттер

Темекі шегу, қолды ауызға салу және т.б.

2) Көрініс

Тақырып: «Жаман әдеттерден аулақ бол».

Көрініс арқылы зиянды әдеттердің адам өміріне әсері түсіндіріледі және пайдалы әдеттерді таңдауға үндеу жасалады.

3) «Кім жылдам?»

Факторларды топтастыру тапсырмасы.

Шымыр тобы

Денсаулыққа пайдалы факторларды белгілейді.

Сымбат тобы

Денсаулыққа кері әсер ететін факторларды белгілейді.

Мысалдар

Пайдалы

Күн тәртібі, таза ауа, су, дұрыс тыныс алу, қолды сабындап жуу, дұрыс тамақтану, үйірмелерге қатысу, спорт.

Кері әсер

Еріншектік, жалқаулық, арақ, насыбай, спортпен айналыспау, ластық, тамақты асығып жеу, режимді сақтамау.

Үй тапсырмасы: «Жарнама»

Тақырып: «Денсаулық – зор байлық». Оқушылар пайдалы өнімдерді жарнамалап, күнделікті таңдауға әсер ететін дәлелдер келтіреді.

Шымыр тобы

Айран — сүттен жасалады, ағзаға пайдалы. Газдалған сусынның орнына тиімді таңдау.
Алма және басқа жемістер — тәттінің орнына пайдалы балама.
Таза ауа — денсаулықтың табиғи дауаcы; ауаны ластамауға үлес қосу қажет.

Сымбат тобы

Құрт — тіс үшін пайдалы, тісті қатайтады. Кездейсоқ тәттілердің орнына құнарлы өнім.
Сабын — микробтарды жояды; бет пен қолды күнделікті жуып жүру керек.
Ұйқы — ми демалысының негізі; оқушыға тәулігіне шамамен 10 сағат ұйқы қажет.

4) Ойын: «Білек күрес»

Білек күшін сынаймыз: ептілік, төзім және өзіне сенімділік бағаланады.

5) Тапқырлық сайысы

Мақал-мәтелдерді толықтыру арқылы ой ұшқырлығы тексеріледі.

Денсаулық — зор байлық.

Тәні саудың — жаны сау.

Емнің алды — еңбек.

Тазалық — саулық негізі, саулық — байлық негізі.

Шынықсаң — шымыр боласың.

Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде.

6) Шығармашылық тапсырма

Берілген суреттерден сөздерді табу және мағынасын түсіндіру.

7) «Шопан» сайысы

Обручтарға шарларды апарып салу, келесі айналымда оларды жинап әкелу. Мұнда шапшаңдық пен дәлдік бағаланады.

8) Жұмбақ сайысы

«Ертемен күнде сен қолыңды сүйкесең…» — сабын.
«Аузы жоқ, көзі жоқ… бірақ тісі бар» — тарақ.
«Ақ қарда қос тақтаймен зырладым» — шаңғы.
«Аяқтарым қалтылдап, қос тай міндім жалтылдақ» — коньки.
«Ұқыпты ісіне қарайды кісіге» — айна.
«Шомылған баланы аймалап алады» — сүлгі.
«Бір атым бар, құлын болып тумаған…» — велосипед.
«Ұрып қалсаң кері атып, оралады өзіңе» — доп.

Қорытынды

Сайыс соңында әділқазылар алқасы әр топтың нәтижесін бағалап, марапаттайды. Шараны көңілді күймен аяқтауға ұлттық би мен сергіту сәттерін қосуға болады.

Әдепті бала – арлы бала

Бұл тәрбие сағатының мақсаты – балаларды кішіпейілдікке, үлкенді сыйлауға, көмектесуге үйрету; жақсы қасиеттерді бойына сіңіріп, жаман қасиеттерден жирену сезімін дамыту. Сонымен қатар тіл байлығын, таным белсенділігін арттыру және оқушыларды сыпайылыққа тәрбиелеу.

Әдептілік деген не?

Әдептілік – адамдардың өзара қарым-қатынасының, жүріс-тұрысының ережесі. Уәдені орындамау, дөрекі жауап беру, үлкенді сыйламау – әдепсіздік белгісі. Әдепсіз адамнан көпшілік алшақтайды, сыйламайды.

Кейде оқушылар әдеп ережелерін білмегендіктен немесе байқамай бұзады. Сондықтан әдептілікті үйрену – күнделікті дағды.

«Шаттық шеңбері»

Музыка әуенімен оқушылар шеңбер құрып, бір-біріне гүл ұсынып, жылы тілек айтады: «Қайырлы күн», «Сабағыңды жақсы оқы», «Нұрың тасысын» және т.б. Бұл жаттығу сыныпта ізгі атмосфера қалыптастырады.

Өмірлік жағдайлар: дұрыс жауап табайық

Адамгершілікке қатысты жағдаяттарды талқылау арқылы балалар әдеп нормаларын нақты өмірмен байланыстырады.

Мысал сұрақтар

Мектептен үйге асығып келе жатып, үлкен кісіге жол бермей қойсаң — не істер едің?
Үлкендер сөйлесіп отырғанда — қалай әрекет етесің?
Қоғамдық көлікте егде адамды көрсең — не істейсің?

Дайын үлгі жауаптар

Кездейсоқ қағып кетсең — «Кешіріңіз» деу.
Танысыңды көрсең — сәлемдесу.
Үй шаруасына — «Көмектесейін» деу.

Жақсы және жаман әдеттер

Кестедегі қасиеттерді талдау: жақсы әдеттерді бір сызықпен, жаман әдеттерді екі сызықпен белгілеу.

«Тасымақ» ойыны

Әдепті балаға тән қасиеттерді таңдап, тапсырманы белгіленген орынға жеткізу арқылы жылдамдық пен дәлдік дамиды.

Ескірмейтін ескі сөз

Тыйым сөздер – тәрбиенің мәдени коды. Олар баланы тәртіпке, ұқыптылыққа, әдепке шақырады.

Тыйым сөздер: мағынасы және бағыттары

Күнделікті әдеп

Саусағыңды аузыңа салма.
Басыңды шайқама.
Жағыңды таянба.
Дастарханды баспа.
Бос бесікті тербетпе.

Экологиялық тәрбие

Жалғыз ағашты кеспе.
Малды теппе.
Суға дәрет сындырма.
Құстың ұясын бұзба.

Қауіпсіздік

Отпен ойнама.
Оттан аттама.
Пышақты шалқасынан қойма.
Түнде суға барма.
Пышақтың жүзін жалама.

Мақал-мәтелмен бекіту

Оқушылар мақал-мәтелдердің жалғасын табу арқылы ұлттық тәрбиенің мәнін ұғынады.

Күлме досыңа — келер басыңа.
Жақсыдан үйрен — жаманнан жирен.
Ұяда не көрсең — ұшқанда соны ілерсің.

Атаның баласы болма — адамның баласы бол.
Жылы-жылы сөйлесең — жылан інінен шығады.
Қызым саған айтам — келінім сен тыңда.

«Жалғастыр» ойыны

Мұғалім «Не істеуге болмайды?» деп бастап, оқушылар жалғастырады: үлкендердің алдын кесіп өту, құстардың ұясын бұзу, сыныпта айғайлау, ысқыру және т.б.

Қорытынды ой

Кішіге мейірімді, бір-біріне қайырымды, еңбекқор, шыншыл әрі қамқор болу – тұлға тәрбиесінің өзегі. Жақсы қасиеттерді үйреніп, жаман әдеттерден аулақ болуға ұмтылған бала ертең ата-анасының да, Отанының да мақтанышы болады.

Балаңыз кішіпейіл ме? Отбасылық тәрбиенің өзегі

«Баланы жастан бақпасаң, жамандықтан қақпасаң…» деген сөздің төркіні терең. Өйткені отбасы – адамзаттың алтын ұясы. Кішіпейілділік ұғымына ілтипаттылық, әдептілік, сыпайылық, қамқорлық, жәрдемге дайын болу, адамдардың іс-әрекетін түсіне білу секілді қасиеттер кіреді.

Неге кейде мейірім азаяды?

Кейде үлкендер жастарды «қатыгез, немқұрайды, селқос» деп сынайды. Мұның түп себебі көбіне тәрбиеден басталады: балаға дұрыс бағыт берілмесе, өзгенің жан дүниесін түсіну дағдысы қалыптаспайды.

Ата-ана жіберетін жиі қателіктер

Жақын адамның қайғысына ортақтасуды үйретпеу, баланың орынсыз сұрағын қолпаштау, үлкендер дастарханында шектен тыс еркіндікке жол беру – баланың мінезінде өзімшілдік қалыптастыруы мүмкін.

Өмірден алынған сабақ

Мысалы, бір оқушының әжесі қайтыс болғанда, анасы баланы «қайғырмасын» деп жерлеу рәсіміне қатыстырмай, көңілін серуен-көңіл көтерумен аулауға тырысады. Алайда осындай әрекет баланың қайғыға ортақтаса білу қабілетін әлсіретуі мүмкін. Сезімталдық – тәрбиемен бекитін қасиет.

Шектен шыққан «еркелету»

Шектен тыс мейірімділік пен бәрін рұқсат ету балада «барлығы мен үшін» деген түсінік қалыптастырады.

Мейірімсіздік қалай пайда болады?

Табиғатқа, жануарға зиян келтіруді «ойын» деп қабылдау әдетке айналса, бұл кейін мейірімсіздікке ұласуы мүмкін.

Тәрбие қайдан басталады?

Тәрбиенің түп төркіні – отбасынан. «Ержеткен соң өзі түзеледі» деу – кездейсоқ бақытқа үміт артумен тең.

Түйін

Баланың бойына жанашырлық, кішіпейілділік, жауапкершілік пен әдептілікті сіңіру – үздіксіз процесс. Балаға жан-жақты қамқорлық жасап, дұрыс үлгі көрсеткенде ғана жас ұрпақ алдындағы аманат орындалады.