Көп кестелі деректер қоймасын жобалаудың ерекшеліктері
Сабақ туралы жалпы мәлімет
Бұл сабақта көп кестелі деректер қоймасын (реляциялық деректер қорын) жобалаудың ерекшеліктері қарастырылады. Негізгі мақсат — оқушылардың сауаттылығын арттырып, ойлау ұшқырлығын дамыту, сондай-ақ ынта мен икемділікті қалыптастыру.
Тақырып
Көп кестелі деректер қоймасын жобалаудың ерекшеліктері
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Көрнекілігі
Компьютерлер, топтамалар, тест сұрақтары және т.б.
Оқыту әдістері
Сөздік, көрнекі, практикалық
Оқыту формалары
Жеке, топтық, ұжымдық
Пайдаланылған әдебиеттер
- Н. Ермеков, М. Ермеков, С. Ноғайбаланова — Информатика (10–11 сынып)
- Балапанов — Информатикадан 30 сабақ
- Информатика негіздері журналы
Сабақтың барысы
- Ұйымдастыру кезеңі
- Өткен тақырып бойынша сұрау
- Жаңа сабақ
- Бекіту
- Үй тапсырмасы
- Қорытынды
Өткен сабақта өткен тақырыптар бойынша өзіндік жұмыс орындалды. Бүгін көп кестелі деректер қоймасын жобалаудың ерекшеліктері туралы жаңа тақырыпты меңгереміз.
Жаңа сабақ: реляциялық деректер қоймасының негізгі ұғымдары
Реляциялық деректер қоймасы теориясында негізгі ұғымдар: кесте, қатынас, жол, баған, бастапқы кілт және сыртқы кілт.
Кесте
Кесте жолдар мен бағандардан тұрады және деректер қоймасында бірегей атауға ие болады.
Кестелер арасындағы байланыс
Байланыс сәйкес келетін өрістер арқылы орнатылады. Бір деректер қоймасы әдетте өзара байланысқан көптеген кестеден құралады.
Мысал: «Клиенттер» және «Тапсырыстар» кестелері
Бір типтегі объектілер туралы ақпарат бір кестеде сақталады. Мысалы, сатып алушылардың тапсырыстарын есепке алу үшін екі кестеден тұратын деректер қоймасын қарастырайық: Клиенттер және Тапсырыстар. «Клиенттер» кестесінде сатып алушылар туралы негізгі мәліметтер сақталады.
«Клиенттер» кестесінің құрылымы
| № | Атауы | Типі |
|---|---|---|
| 1 | Клиенттің коды | Санауыш |
| 2 | Тегі | Мәтіндік |
| 3 | Аты | Мәтіндік |
| 4 | Әкесінің аты | Мәтіндік |
| 5 | Телефоны | Мәтіндік |
| 6 | Индексі | Мәтіндік |
| 7 | Ел | Мәтіндік |
| 8 | Аймақ | Мәтіндік |
| 9 | Қала | Мәтіндік |
| 10 | Мекенжайы | Мәтіндік |
| 11 | Кәсіпорын | Мәтіндік |
| 12 | Несие | Ақшалай |
| 13 | Ескертпе | Мемо |
Ескерту: «Тапсырыстар» кестесінде әдетте «Клиенттің коды» өрісі сыртқы кілт ретінде қолданылады.
Кестелер арасындағы қатынастардың түрлері
Көп кестелі деректер қоймасын дұрыс жобалау үшін қатынастардың түрлерін түсіну маңызды. Байланыстар әдетте бірдей мәнге ие өрістер арқылы орнатылады (мысалы, «Клиент коды»).
Бір-бірге (1:1) қатынасы
Бір кестедегі әрбір жазба басқа кестедегі тек бір жазбаға сәйкес келеді.
«Жеке тұлғалар» кестесінің құрылымы (мысал)
| № | Атауы | Типі |
|---|---|---|
| 1 | ID | Санауыш |
| 2 | Тегі | Мәтіндік |
| 3 | Аты | Мәтіндік |
| 4 | Әкесінің аты | Мәтіндік |
| 5 | Телефоны | Мәтіндік |
| 6 | Индексі | Мәтіндік |
| 7 | Ел | Мәтіндік |
| 8 | Қала | Мәтіндік |
| 9 | Аймақ | Мәтіндік |
| 10 | Мекенжайы | Мәтіндік |
| 11 | Туған күні | Дата/Уақыт |
| 12 | Суреті | OLE объектісі |
| 13 | Ескертпе | Мемо |
Бір-көпке (1:N) қатынасы
Бір кестедегі бір жазба екінші кестедегі бірнеше жазбамен байланыса алады.
«Клиенттер» және «Тапсырыстар» мысалында байланыс «Клиент коды» өрісі арқылы орнатылады. Әдетте «Клиенттер» кестесіндегі бастапқы кілт «Тапсырыстар» кестесінде сыртқы кілт ретінде қолданылады.
Көп-бірге (N:1) қатынасы
Бұл қатынас бір-көпке қатынасына ұқсас, тек көзқарас бағыты өзгереді. Мысалы, тапсырыстардан клиенттерге қарай қарасақ, көптеген тапсырыс бір клиентке тиесілі болады.
Көпке-көп (M:N) қатынасы
- Бірінші кестедегі бір жазба екінші кестедегі бірнеше жазбамен байланысуы мүмкін.
- Екінші кестедегі бір жазба бірінші кестедегі бірнеше жазбамен байланысуы мүмкін.
Үй тапсырмасы
«Көп кестелі деректер қоймасын жобалаудың ерекшеліктері» тақырыбын қайталап, негізгі ұғымдар мен қатынас түрлерін мысалдар арқылы түсіндіріп келу.
Қорытынды және бағалау
Қорытындылау
Жаңа материал пысықталады, оқушылардың меңгерген білімдері талданады және негізгі түсініктер бойынша кері байланыс беріледі.
Бағалау
Оқушылардың сабақтағы белсенділігі, тапсырмаларды орындау сапасы және теориялық ұғымдарды түсіну деңгейі бойынша бағалау жүргізіледі.