Нақыл сөздер, ұлы тұлғалардың ұлағатты сөздері
Адамгершілік-рухани тәрбиенің маңызы
Адамның адамгершілік пен саналылық деңгейі оның тәртібі мен іс-әрекетін айқындайтыны әлдеқашан дәлелденген. В. А. Сухомлинскийдің сөзімен айтсақ, тәрбиесіз адам — адамгершілік жағынан надан, дүмше: ақаулы двигательмен ұшырылған ұшақ сияқты — өзі де құлайды, өзгені де ала кетуі мүмкін.
Адамгершілікке тәрбиелеу — баланың жеке басын қалыптастыру мен дамытудың аса маңызды бағыты. Ол ұжымға, қоғамға, Отанға, еңбекке, өз міндетіне және өзіне деген дұрыс қарым-қатынасты орнықтыруды көздейді. Адам бойынан адамгершілік қасиеттер табылса, ол сымбатты да парасатты көрінеді.
«Жас жеткіншектеріңізді көрсетіңіз, мен сіздердің болашақтарыңызды айтып берейін».
Адамгершілік пен инабаттылықтың төрт қасиеті «Құтты білік» дастанында кеңінен баяндалады.
Әңгіме өзегі: «Адамгершілік бастауы неде?»
Бүгінгі тәрбие сағатында адамгершілікті қалай түсінетінімізді, әдеп нормаларын қаншалықты білетінімізді талқылап, ой бөлісеміз. Сөз кезегі — оқушыларда.
1-оқушының пікірі
Адам тумысынан жамандыққа үйір емес. Жамандық уақыт өте келе пайда болады. Жақсылықтың өнгені немесе оны жамандықтың «арам шөбі» басып кеткені іс-әрекеттен байқалады. Ізеттілік пен сыпайылық сияқты адамгершілік қасиеттер ең алдымен отбасынан басталады.
2-оқушының пікірі
Отбасындағы тәрбие мектеп қабырғасында жалғасады. Мектеп — өмір заңдылықтарын үйрететін орта. Мұнда халқымыздың әдептілік, әсемдік, имандылық, қайырымдылық секілді рухани-адамгершілік құндылықтарын дәстүрмен, ата-ана мен ұстаз тағылымымен ұштастырып, біліміміз арқылы дамытамыз.
3-оқушының пікірі
Адамгершілік ең алдымен отбасын құрметтеуден басталады. Әке-шешеге дауыс көтеруге, қарсы сөз айтуға болмайды. Ата-анасын сыйламаған адам өзгені де сыйлай алмайды. Ата-ананы ренжітпеу — әр баланың өмір бойғы міндеті. Қандай жоғары қызметте жүрсе де, адам ізеттілігін жоғалтпауы керек: үлкендерге қоғамдық көлікте орын беру, сауалына дұрыс жауап беру — күнделікті әдеп.
Ойын форматы: «Саяхатқа шығу»
Адамгершілікке қатысты проблемалық жағдаяттарды шешу үшін «Саяхатқа шығу» ойынын ұсынамыз. Елімізде Астана, Алматы, Ақтау, Жезқазған, Көкшетау, Ақтөбе, Семей секілді ірі қалалар бар. Оқушы өзі ұнатқан қала атауы жазылған қима қағазды таңдайды — қағазда сұрақ беріледі, сол сұраққа жауап айтылады.
Сұрақ-жауап үлгілері
Күнделікті өмірдегі әдеп нормаларын нақты жағдаят арқылы бекіту.
1) Мектептен үйге қарай асығып келе жатып, алдыңнан үлкен кісі шықса не істейсің?
Амандасып, жол беремін.
2) Өзіңнен үлкен кісілер әңгімелесіп отырғанда сен қалай әрекет етесің?
Үлкендердің әңгімесін бөліп, сөзге араласпаймын. Егер асығыс шаруам болса, «кешіріңіздер» деп рұқсат сұраймын.
3) Көшеде біреу жөн сұраса немесе жол сұраса не істейсің?
Асықпай, түсінікті етіп бағыт-бағдар беремін.
4) Автобуста немесе қоғамдық орында егде адамды көрсең не істеген жөн?
Үлкен кісілерге әрдайым орын беремін.
5) Үлкен кісілермен қалай сөйлесу керек?
Үлкен кісімен «Сіз» деп сөйлесу керек.
6) Әдептілік деген не?
Әдептілік — адамдардың жүріс-тұрысы мен өзара қарым-қатынасының мәдени ережелері.
Қорытынды ой
Адамгершілік — адамның асыл қасиеті. Ол бір күнде қалыптаспайды: отбасыдағы үлгі, мектептегі тәрбие, қоғамдағы қарым-қатынас адамның ішкі мәдениетін біртіндеп орнықтырады. Әдеп — ұсақ деталь емес, адамның болмысын айқындайтын күнделікті таңдау.
Өзіңнен бастау
Сәлемдесу, құрмет көрсету, уәдеге беріктік — адамгершіліктің көрінісі.
Жауапкершілік
Ұжымға, қоғамға, Отанға, еңбекке және өз міндетіңе адал болу.