Музыка әлемінде
Сабақтың мазмұны
Бұл сабақ музыка әлеміне саяхат жасап, балалардың музыкалық мәдениетін қалыптастыруға бағытталған. Музыка өнері туралы түсінік беріледі, оның құпияларымен таныстырылады, рухани мәдениетке қызығушылық оянады, әрі бала бойындағы табиғи музыкалық және шығармашылық қабілеттер дамытылады.
Алдын ала жұмыс
- Музыкалық жанрларды тыңдау: ән, күй, би, марш.
- Тыңдалған әуендерді салыстыру, ажырату және сипаттау.
Қажетті құралдар
- Үнтаспадағы құстар дауысы.
- Скрипка кілті, ноталар.
- Ұзындығы 1,5 м болатын 5 жіп.
- Бор және тақта.
Іс-әрекет кезеңі: тыңдау және талқылау
Сабақ баяу, аңырын әуенмен басталады. Мұғалім балаларға сұрақ қояды: «Музыка дегенді қалай түсінесіңдер?» Балалардың жауаптары тыңдалып, музыка адамның көңіл күйін жеткізетін ерекше өнер екені қорытындыланады.
Ән тыңдау
Балаларға таныс әндерден үзінділер тыңдатылады. Мысалы: «Қайырлы таң» (Е. Өміров).
Талқылау сұрақтары
- Бұл әнді білесіңдер ме?
- Ән не туралы?
- Ән қандай: көңілді ме, әлде мұңды ма?
Дыбыс биіктігі туралы түсінік
Музыкада жоғары және төмен дыбыстар болады. Дыбыс жоғарылаған сайын жіңішкере түседі, ал төмендеген сайын жуандайды.
Қосымша сұрақтар
- Қандай музыка түрлерін білесіңдер?
- Музыканы жазатын адам қалай аталады? (композитор)
- Әннің сөзін жазатын адам қалай аталады? (ақын, мәтін авторы)
Нота сауаты: 7 белгі, 5 сызық
Мұғалім балалардан 1-ден 7-ге дейінгі санамақты айтуын сұрайды. Осыдан кейін музыканы орындау үшін дыбыстарды қағазға түрлі белгілермен түсіретінін түсіндіреді: музыкадағы 7 негізгі белгі нота деп аталады.
Скрипка кілті және ноталар
Скрипка кілті туралы қысқаша мәлімет беріледі. Музыкалық жазу 5 сызықтан тұратын нота сызығына түсіріледі.
- «Скрипка кілті неше сызықтың үстінде тұрады?» — 5.
- Тақтадағы түрлі түсті ноталар көрсетіледі.
Ноталар реті
Балалар ноталарды хормен қайталайды және олардың орналасуын түсінеді.
Орындау: ән, аспап, қимыл-қозғалыс
Ән айту
Мұғалім балаларды әнге жұмылдырады: «Міне қазір ән сабағы — барлығымыз ән саламыз! Әнге сәйкес қол соғамыз.»
Орындайтын ән: «До–Ре–Ми» (Ө. Байділдаев).
Аспапта ойнау
2–3 түрлі балаларға арналған музыкалық аспап ұсынылады. Әр бала өз қалауы бойынша аспапты таңдап, әуенге қосылады.
Әуенді қимыл-қозғалыс
Музыка ырғағына сай қимыл жасау арқылы балалардың есту, ырғақ сезімі және үйлесімді қозғалысы дамытылады.
Әліппе-дәптермен жұмыс
Балалар дәптерде ноталарды белгілеу және қарапайым тапсырмаларды орындау арқылы бүгінгі білімін бекітеді.
Қорытынды және ой түю
Қайталау сұрақтары
- Бүгін сабақта не үйрендіңдер?
- Неше нота бар?
- Музыка қалай белгіленеді?
- Қандай би түрлерімен таныстыңдар?
Музыканың құдіреті
Енді сендер ноталарды білесіңдер — ұмытпауға тырысыңдар. Келесі сабақтарда осы ноталар арқылы әртүрлі аспаптарда орындалатын қызықты, адамды еліктіріп, баурап алатын әуендермен танысамыз.
Музыканың әсері өте күшті: таңертең оянғаннан кейін және кешке ұйықтар алдында жайлы музыка тыңдау адамға тыныштық беріп, жақсы сезім сыйлайды.