ДАМЫҒАН ИНДОНЕЗИЯҒА ЕЛІКТЕЙМІЗ ДЕП ЖҮРІП КУБУЛЫҚТАРҒА ҰҚСАП КЕТКЕНБІЗВилгельм Фольц атты жазушының Суматраның жан баспаған орманында атты очеркінен мынадай сөздерді кезіктіріп, өз қазағым есіме еріксіз оралды
Дамыған Индонезияға еліктейміз деп жүріп, кубулықтарға ұқсап кеткен жоқпыз ба?
Вилгельм Фольцтың «Суматраның жан баспаған орманында» атты очеркінен мынадай ойға жетелейтін жолдарды оқығанда, өз қазағым еріксіз есіме оралды. Автор Суматраның ну ормандарын мекендейтін, саны шағын кубу тайпасының тұрмыс-тіршілігін сипаттайды.
Күні тамақ іздеумен өтетін өмір
Кубулықтар әлі күнге дейін қауымдық өмірден толық шыға қоймаған. Біз танкі мен телефонның, телевизор мен магнитофонның заманында өмір сүріп жатқанда, олар көбіне жабайы жеміс теріп, күнделікті асын қарны ашқанда іздейді. Негізінен көшпелі тіршілік кешіп, орманда піскен жемісті қуалап, өз аймағын тынымсыз кезеді. Уақыты мен күшінің басым бөлігі — қорек табуға жұмсалады.
Бұл салыстырудың мақсаты — «біз дәл сол деңгейдеміз» деу емес. Айтпағым: ғылым мен білімге салғырт қарау, әрі ұтылыстың түп-төркіні де сонда екенін аңғармай жүру — қауіпті ұқсастық.
Біздегі күйбең: уақыттың қалай өткенін байқамай қалу
Біз көп уақытымызды күйбең тіршілікпен өткіземіз: қарынның қамы, ұйқының есебі, тұрақты жұмыстан айырылып қалмаудың әбігері. Осылайша күніміздің қалай өтіп жатқанын да аңғармаймыз. Өмірден рахат алу, бос уақыт, жеке өмір, әрі заманауи ғылымға бет бұруға уақыт тым азайып барады.
Кубулықтарда
Қорек іздеу — негізгі еңбек. Аң мен балық аулау қаруы жетіспегендіктен үлкен рөл атқармайды; азық теру ұзақ әрі қажырлы жұмысты талап етеді.
Бізде
Техника мен білім мүмкіндігі бар сияқты көрінгенімен, олардың мәнін толық ұқпай, өміріміздің өзегіне айналдыра алмай келеміз.
«Техника» Facebook емес
Біз қажетті білім мен заманауи құралдарды жетік меңгермегендіктен, олардың әлеуеті өмірімізде айтарлықтай маңызға ие болмай қалады. Бұл жерде заманауи техника дегеніміз Facebook, YouTube немесе Google ғана емес — ойлау мәдениеті, өндіріс, зерттеу, жоспарлау, басқару және жинақтау дағдысы.
Барды тауысу: табиғат пен байлыққа көзқарас
Кубулықтарда «бірнеше банан мен бүлдіргенді сақтап қоюға болады» деген ой әлі орнықпаған: қажет мөлшерін ғана теріп, тергенін сол бойда тұтынады. Кейде аш ұйықтайтын шақтары да жиі болады.
Бізде де ұқсас мінез байқалады: жер асты байлығымыз, мұнайымыз мол болса, оны көбіне тауысқанша пайдалануға бейімбіз. Ал нарықта құны құлдырағанда, ауыр дағдарысқа жиі тірелеміз.
Негізгі түйін
- Байлықты келер ұрпаққа сақтап қою — ұран емес, мемлекеттік әрі мәдени жауапкершілік.
- Аз нәрсені сақтау, балама жол іздеу, ғылым мен білімге сүйену — тұрақтылықтың шарты.
- Құлқынның қысқа қызығына емес, ұзақ мерзімді дамуға қызмет ететін ойлау жүйесі керек.