Ондаған жылдар бойы компьютерлер адамзаттың ажырамас серігі болып келеді
Компьютерлердің бастауы және буындар туралы түсінік
Ондаған жылдар бойы компьютерлер адамзаттың ажырамас серігіне айналды. Қазіргі таңда компьютерлердің 4-буыны кең қолданыста. Кейбіреулер көп ядролық процессорлар архитектурасына көшуді негізге алып, 5-буын жайлы да айтады, алайда бұл тұжырым әлі де терең зерттеуді қажет етеді. Сондықтан бұл мәтінде біз 4-буынға дейінгі қалыптасу тарихын ұстанамыз.
Негізгі ой: қазіргі жіктеуде 4-буын — негізгі бағдар, ал 5-буын туралы пікірталас ғылыми ортада әлі нақты бекімеген.
«Нөлінші буын»: механикалық есептеуіштер дәуірі
Заманауи дербес компьютердің арғы атасы ретінде Блез Паскаль жасаған арифметикалық машина жиі аталады. 1642 жылы Паскаль осы құрылғы арқылы қосу мен алуды орындай алған. Бұл машина «Паскаль сақинасы» немесе «Паскалина» деген атаумен белгілі және көптеген зерттеушілер оны компьютерлердің нөлінші буынына жатқызады.
Паскалина (1642)
- Қосу және алу сияқты базалық амалдарды механикалық түрде орындады.
- Есептеу техникасының алғашқы ірі қадамдарының бірі саналады.
Лейбництің есептеуіш машинасы (XVII ғасырдың соңы)
- Қосу, алу, көбейту және бөлуді жүзеге асыра алды.
- Есептеуіш машиналардың функционалын кеңейткен маңызды жаңалық болды.
Есептеуіш машиналардың нөлінші буыны XIX ғасырда аяқталады. Сол кезеңдегі ең ірі нысандардың бірі — Чарльз Бэббидждің идеялары мен құрылғылары. Ол есептеулерді перфокарталардағы нұсқаулар жиынтығына сүйеніп орындау қағидатын ұсынды.
Перфокарта және алғашқы бағдарламалар
Перфокарталардағы бағдарламалардың алғашқы нұсқаларын алғашқы бағдарламашылар қалыптастырды. Олардың арасында әйелдер де болған. Әйел бағдарламашылардың ең танымал әрі алғашқы өкілдерінің бірі — Ада Ловлейс.
XIX ғасыр соңы: жаңа құрылғылар мен электрдің келуі
XIX ғасырдың соңында АҚШ-та пернетақтаға ұқсас енгізу тәсілі бар алғашқы есептеуіш машиналардың бірі пайда болды. Оны америкалық өнертапқыштар Таррант пен Фельт жасап, құрылғы «комптометр» деген атқа ие болды.
Комптометр
Пернетақтаға ұқсас басқару идеясын практикалық есептеулерге жақындатқан құрылғылардың бірі ретінде аталады.
Герман Холлериттің табуляторы
АҚШ халық санағының нәтижелерін өңдеу процесін жеделдету үшін Холлерит перфокарталардағы мәліметтерді танитын электр қуатын пайдаланатын статистикалық табулятор жасады.
IBM-ге бастар жол
Холлериттің құрылғысы кең танымал болды. Өнертапқыш табулятор идеясын негізге алып компания құрды. 36 жылдан кейін сол компания әлемге белгілі IBM корпорациясына айналып, компьютер индустриясындағы жетекші ойыншылардың біріне болды. XX ғасырдың ортасына қарай IBM-нің технологиялық шешімдерін көптеген дамыған елдер қолдана бастады.
1930 жылдар: үстел үстілік калькуляторлар және «computer» термині
1930 жылдардан бастап нарықта Friden, Monroe және Marchant фирмалары шығарған үстел үстілік механикалық калькуляторлар кең тарай бастады. Бұл құрылғылар қолданушыға төрт негізгі арифметикалық амалды орындауға мүмкіндік берді.
Терминнің шығу тегі
Осы кезеңде computer термині де қолданысқа енді (ағылшын тілінде — «есептеуіш»). Ол кезде бұл атау құрылғыны емес, калькуляторлардың көмегімен есептеу жүргізетін адамдардың кәсібін білдіретін.