Жүрегін шырақ етіп жандырған кім, Жырымен жан сусынын қандырған кім
ШҚО, Үржар ауданы, Келдімұрат ауылы
«Благодарное орта мектебі» КММ
Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі: Садвакасова Алмагүл Жұбанғалиевна
Тақырыбы
«Мен бір жұмбақ адаммын, оны да ойла»
Мақсаты
- Оқушыларға Абай шығармашылығы туралы кең мағлұмат беру.
- Эстетикалық тәрбие беру.
- Поэзия мен саз өнеріне сүйіспеншілікті арттыру.
Көрнекілігі
- Ақын портреті
- Кітап көрмесі
- Нақыл сөздер
- Абай шығармашылығына арналған слайдтар
Форматы
Әдеби-сазды кеш: жүргізушілер сөзі, көріністер, мәнерлеп оқу, ән орындалымдары және қысқа танымдық баяндамалар.
Кештің басталуы
Сахнада күй ойнап тұрады. Ортаға Абай рөлін сомдаушы оқушы шығады да, ақынның рухын танытатын өлең жолдарын оқиды.
Абайдың монологы
Жүрегімнің түбіне терең бойла,
Мен бір жұмбақ адаммын, оны да ойла.
Соқтықпалы, соқпақсыз жерден өстім,
Мыңмен жалғыз алыстым, кінә қойма.
Жүргізушілердің кіріспесі
1-жүргізуші
«Асыл сөзді іздесең, Абайды оқы, ерінбе», — деген Сұлтанмахмұт сөзіне сүйене отырып, бүгінгі кешімізді ақындық пен данышпандықтың бар асылын бір бойына жинаған рухани ұстазымыз — Абайға арнаймыз.
2-жүргізуші
Абай — поэзияның шырағы, қазақ мәдениетінің даңқы мен мақтанышы. Оның өлеңдері — әуезді үн, терең сезім және ойдың бірлігі.
Мәнерлеп оқу және құттықтау сөздер
1-оқушы (English)
Dear friends! We are glad to see you at our poetry party “Abai Reading”. It is a reciters’ competition of Abai’s poems.
2–4-оқушылар
Жүрегін шырақ етіп жандырған кім, жырымен жан сусынын қандырған кім? Өзiне-өзi орнатып ескерткішті, мұра қып кейінгіге қалдырған кім?
Соқтықпалы, соқпақсыз жерде өскен кім, үнінен әділдіктің лебі ескен кім? Тайсалмай мыңмен жалғыз алысқан кім, жауына найза сөзін шанышқан кім?
Көрікті көңілде жыр, қолда қалам — өмірдің өріне өрлей басқан қадам. Қазақ өлеңінің ұлы атасы — ол Абай, мәңгі жасар ақын адам.
Абайдың өмірбаяны: қысқаша шолу
Туған жері мен отбасы
Абай (Ибраһим) 1845 жылы 10 тамызда Шыңғыстау бөктерінде дүниеге келді. Әкесі Құнанбай — Тобықты руын билеген, аға сұлтан болған, қатал да қайратты тұлға. Ол баласының зеректігін ерте танып, үлкен үміт артты.
Абай мейірім мен парасатты анасы Ұлжаннан, әжесі Зереден алды. Ұлжан Ибраһимді еркелетіп «Абай» деп атады. Зере немересінің қиялын ертегі, жыр-дастандармен әлдилеп, рухани дүниесін байытты.
Білім жолы және рухани көкжиегі
Құнанбай Абайды тоғыз жасында Семей қаласындағы Ахмет Риза медресесіне оқуға береді. Соңғы оқу жылдарында ол өз бетімен орыс мектебіне де қатысып, тіл үйренуге ұмтылады. Кейін 35–40 жас шамасында орыс әдебиетіне қайта бет бұрып, білімін тереңдетеді.
8–13-оқушылар (English)
Abai is a great Kazakh poet, composer, philosopher and the founder of Kazakh literature. He was born in 1845 in the Semipalatinsk region.
He read Pushkin, Lermontov, Krylov and translated their works into Kazakh. Abai’s songs are well known and loved by the Kazakh people.
His works were translated into Russian and, through Russian, into other languages. Today, his legacy is known all over the world.
Әлем әдебиетімен үндестігі
Абай араб, парсы, шағатай және орыс тілдеріндегі мұралармен танысып, философиялық ойға терең бойлады. Оның аудармалары арқылы қазақ оқырманы Пушкин, Лермонтов, Крылов, Толстой сынды алыптармен жақындасты.
Көрініс: Абай мен Пушкиннің сұхбаты
Кештің әсерлі бөлігі — екі классиктің ой тоғыстырған көрінісі. Бұл сахналық диалог поэзияның мұраты мен адамдық құндылықты алға шығарады.
Пушкин
Аксакал! Рад приветствовать вас в год вашего 170-летия. Ведь беседовать с вами всегда приятно и поучительно.
Абай
Как быстро летит время! Неужто мне уже 170 лет? Я совершенно не чувствую себя столь древним. Я еще полон сил, способен писать и писать.
Пушкин
Да, вы правы. Я тоже считаю, что жизнь без смысла и добра — не жизнь, а цель поэзии — служение народу.
Абай
Природа — та тема, которая позволяет поэту отдыхать душой, предаваться мечте.
Ән арқылы сурет
Жүргізушілер табиғат көрінісін сөзбен өрнектеудегі екі ақынның шеберлігі мен үндестігін атап өтеді. Соның айғағы — «Желсіз түнде жарық ай» әні. Ән орындаушылары: Мадина мен Алма.
«Татьяна хаты»
Пушкин Татьяна бейнесін еске алып, оның Онегинге жазған хатының әсерін айтады. Абай бұл үзіндіні қазақшаға аударғанын білдіреді. «Татьяна хаты» орындаушы: Саматова Назым.
Пушкин: Друг мой! Приятно было беседовать с вами, но время подошло расставаться. Дай бог, чтобы встреча была не последней.
Абай: Аға! Келіңіз, келесі жолы менің 200 жылдығымда қайта қауышайық.
Музыка мен поэзия: үш қырлы жаңғыру
Балалық шақтағы әсер
Абай жыры өмірімізге алғаш бала кезде жаңалық болып енеді: жыл мезгілдері, көк аспан, жасыл жайлау, сарқыраған өзен — табиғат суреті арқылы поэзия құдіретін сезінесің. Орындаушы: Ания («Жазғытұры»).
Жастық шақтағы сезім
Екінші рет жастық шақта — пәк махаббаттың отты сезімімен қайта табынасың. Орындаушы: Бейбіт («Сап, сап, көңлім, сап, көңлім»).
Әндер
- «Көзімнің қарасы» — орындаушылар: Райымбек пен Дарын
- «Желсіз түнде жарық ай» — орындаушылар: Мадина мен Алма
- «Жазғытұры» — орындаушы: Ания
- «Сап, сап, көңлім, сап, көңлім» — орындаушы: Бейбіт
Қорытынды ой
Бұл кештің өзегі — Абай әлемін поэзия, ән және сахналық көрініс арқылы сезіндіру. Ұлы ақынның ойы мен сөзі уақыт озған сайын жаңғырып, әр ұрпақтың жүрегіне қайта жол табады.