Қазақша рефераттар

Асатаяқ ІІІ топ

Сабақ: «Туған жер»

Бұл сабақта оқушылар Кенен Әзірбаевтың шығармашылығымен танысып, «Туған жер» әнін тыңдап, мазмұнын талдап, орындауға дайындалады. Сабақ құрылымы оқушының қызығушылығын оятып, музыкалық сауаттылықты дамытып, туған жерге деген құрмет сезімін күшейтуге бағытталған.

Мақсаты

  • Кенен Әзірбаев туралы мағлұмат беру, «Туған жер» әнін меңгерту.
  • Оқушы репертуарын жаңа әнмен толықтыру.
  • Отанды сүюге, туған жерді құрметтеуге тәрбиелеу.

Көрнекіліктер

  • Домбыра
  • Слайдтар
  • Тақырыптық суреттер
  • Үлестірмелі карточкалар

Күтілетін нәтиже

  • Оқушылар ән мәтіні мен мазмұнын түсінеді, автор туралы мәліметті меңгереді.
  • Музыкалық терминдерді ажыратады (ақын, композитор).
  • Ән айтуға дайындық жаттығуларын орындайды және топпен жұмыс жасайды.

Психологиялық ахуал және ұйымдастыру

1) Әндетіп амандасу

Оқушылар шеңберге жиналып, мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді. Әр оқушы өз есімінің бас әрпімен басталатын жағымды сын есім айтады:

  • Дариға — дарынды
  • Шұға — шыдамды

2) Топқа бөлу

Оқушылар 1-ден 5-ке дейінгі сандар арқылы 5 топқа бөлінеді. Бұл тәсіл сабақ бойы тапсырмаларды әділ бөлісуге және белсенділікті арттыруға көмектеседі.

Қызығушылықты ояту

Ұйымдастыру кезеңі: оқушыларды түгендеу, назарын сабаққа аудару.

Үй тапсырмасын тексеру: «Ұшақ» әдісі. Ұшақтың қанаттарына сұрақтар жазылып, оқушылар жауап береді. Бұл тәсіл жаңа сабаққа қызығушылықты күшейтіп, аудиторияны бірден іске қосады.

Жаңа сабақ: мағынаны тану

Ой шақыру

«Елім-ай» халық әні қандай ән? Ән не туралы?

Оқушылардың жауабынан кейін жаңа тақырып ашылады: бүгінгі сабақтың өзегі — «Туған жер». Оқушыларға «Туған жер» әні тыңдатылып, мазмұны бірлесіп талданады.

Талқылауға бағыттайтын сұрақтар

  • Ән не туралы болды?
  • Әннің сөзін кім жазады? (ақын)
  • Әннің музыкасын кім жазады? (композитор)

Негізгі ой

«Туған жер» әні арқылы оқушы туған өлкенің қадірін сезінеді, ұлттық музыкаға құрметпен қарайды және авторлық шығарманың қалай дүниеге келетінін түсінеді.

Кенен Әзірбаев туралы қысқаша мәлімет

Өмірі мен атақтары

  • 1884 жылы 19 маусымда Жамбыл облысы, Қордай ауданында дүниеге келген.
  • 1956 жылы — Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері.
  • 1961 жылы — Қазақ КСР-інің халық ақыны.
  • 1976 жылы өмірден өтті.

Шығармашылық жолы

  • Ән-жырды ең әуелі ата-анасынан үйренген.
  • 11 жасынан домбыраға қосылып, «Бозторғай», «Көк шолақ» секілді өлеңдер шығара бастаған.
  • 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс кезеңінде үгітші-сарбаз болып, «Он алтыншы жыл», «Қайран елім», «Аттан», «Бұлбұл» әндерін шығарған.
  • «Әли батыр», «Қырғызбай» дастандарын жырлап, сарбаздарды күреске үндеген.

Танылуы, мұрасы және еңбектері

Кененнің қазақ пен қырғыз еліне бірдей танылып, ақын атануы «Көпшілік көрсін әнімді» әнінің тууымен тығыз байланысты. Ол қырыққа жуық ән мен күй шығарған.

Халыққа кең тараған туындылары:

  • «Бозторғай»
  • «Көк шолақ»
  • «Базар – Назар»
  • «Колхоз әні»
  • «Жас екпін»
  • «Елімнің ерке жастары»
  • «Жеңіс жылғы шаттық ән»

Ақын құрметіне 1984 жылы 100 жылдық мерейтойы өткізілді. «Шырқа, даусым», «Көпшілік тыңда әнімді» (2003), көптомдық шығармалар жинағы (2007–2008) жарық көрді. Кенен Әзірбаев туралы деректі фильмдер түсіріліп, туған ауылында мұражай-үй жұмыс істейді.

Бірнеше мәрте Ленин, Еңбек Қызыл Ту, Құрмет Белгісі ордендерімен марапатталған.

Музыкалық сауаттылық және практикалық жұмыс

Музыкалық ұғым

Қазақ халқы ән шығарып, оны өзі орындайтын өнерпаздарды сал-серілер деп атаған.

Дәптермен жұмыс

Музыкалық сауаттылық бойынша негізгі анықтамалар мен терминдерді дәптерге жаздыру.

Ән орындауға дайындық

Ән айтпас бұрын дауысқа жаттығу жасалады. Жаттығуға «Алатау» халық әні қолданылады.

«Ұйқасын тап» ойыны (топтық жұмыс)

Әр топ берілген жолдардың ұйқасын тауып, музыкалық аспап атауларын дұрыс қояды.

I топ

  • 1. Сағындық қой сол бір әнді, шертші, қане, домбыраңды.
  • 2. Қоя тұрып жыр, әніңді, ойнап берші ұраныңды.

II топ

  • 1. Менің ағам Сансызбай, жасады маған сазсырнай.
  • 2. Жылаған соң інімді аяп, жасап бердім асатаяқ.

III топ

  • 1. Тау, тас, орман жаңғырады, қақсам қатты даңғыраны.
  • 2. Айтайын мен ертегімді, сен жай ойна шертеріңді.

IV топ

  • 1. Тоныма орап кетіп ем, бүлінбепті жетіген.
  • 2. Қарсы келген жауым састы, қағып едім дауылпазды.

V топ

  • 1. Аралаймыз сан қонысты, ала шықшы шаңқобызды.
  • 2. Жұрттың қалап жатыр бәрі, алшы қолға адырнаны.

Ой толғаныс және қорытынды

Венн диаграммасы

«Елім-ай» (халық әні) мен «Туған жер» әндерінің ұқсастығы мен айырмашылығын анықтау.

  • Тақырыптық мазмұн
  • Әуендік сипаты
  • Авторлық ерекшелік (халық әні / композиторлық ән)

Үй тапсырмасы

  • 84–85-беттерді оқу, мазмұнын әңгімелеу.
  • «Алатау» әнін жаттау.
  • Тапсырманы күнделікке жазу.

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау жүргізіледі. Оқушылар бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс

«Бүгін үйрендім» және «Үйренгім келеді» парақшалары таратылып, оқушылар қысқа рефлексия жазады.