Компьютерде графикалық ақпаратты өңдеу

Түсіндірме жазба

Информатика — «Математика және информатика» білім беру саласына кіретін оқу пәні. Заман талаптарына сай информатиканы бастауыш мектептен бастап алғашқы дайындық курсы ретінде енгізу — бүгінгі педагогикадағы маңызды мәселелердің бірі.

Бастауыш сынып оқушыларына информатиканың бастапқы түсініктері мен ұғымдарын беру, сондай-ақ басқа пәндерді меңгерумен пәнаралық байланыста жүзеге асыру арқылы қажетті білім, білік және дағдыларды қалыптастыру көзделеді. Бұл кезеңнен бастап оқушыларды ақпараттық қоғамда әрекет етуге дайындау басты назарда болады.

Неге ерте бастау маңызды?

Ақпараттық технологиялардың барлық салаға кеңінен енуі оқушыны компьютерлік сауаттылыққа ерте кезеңнен дайындауды талап етеді.

Оқу үдерісін ұйымдастыру

Сабақта және сыныптан тыс әрекеттерде компьютерді қолдану оқушылардың жас ерекшеліктеріне сай жүзеге асырылады.

Нәтижеге бағыт

Оқушылар коммуникация, логикалық ойлау және ақпараттық мәдениет негіздерін меңгеріп, практикалық дағдыларын дамытады.

Пәннің мақсаты

Білім беру жүйесін ақпараттандыру жағдайында оқушылардың ақпараттық әлем бейнесін қалыптастыру және жеке тұлғаның өзіне әрі қоғамға қажет қабілеттерін дамыту.

Оқушыны өз бетімен білім алуға, өзін-өзі дамытуға ынталандыру; ақпаратты өңдеу, жеткізу және пайдалану туралы білімдерді меңгерту арқылы ақпараттық технологияны оқу үдерісінде саналы әрі тиімді қолдану дағдыларын қалыптастыру.

Негізгі міндеттер

Оқыту-тәрбиелеу үдерісіндегі ақпараттық алмасудың сипатын айқындау.
Оқушылардың компьютерлік сауаттылығын қалыптастыру.
Ақпараттың негізгі қасиеттерімен таныстыру және ақпаратты ұйымдастыруға үйрету.
Оқу әрекетін жоспарлау және мақсатқа жету тәсілдерін меңгерту.
Ақпараттық үдерістерді табиғат, қоғам және техника салаларында қарастыру арқылы зерттеушілік көзқарас қалыптастыру.
Дайын бағдарламаларды қолдану шеберлігін арттыру.
Теориялық және шығармашылық қабілеттерді дамыту.
Тиімді шешім таңдауға бағытталған оперативті ойлауды қалыптастыру.
Ақпараттық құралдармен жұмыс істеудің білім, білік, дағдыларын дамыту.
Басқа пәндерді оқытуда компьютерді қолданудың бастапқы білігін қалыптастыру.

Оқу жүктемесі

Информатика пәні бойынша оқу жүктемесі барлық 1–4 сыныптарда бірдей:

Сынып	Аптасына	Жылына
1-сынып	1 сағат	34 сағат
2-сынып	1 сағат	34 сағат
3-сынып	1 сағат	34 сағат
4-сынып	1 сағат	34 сағат

Вариативті бөлік

Вариативті мазмұн білім алушылардың қызығушылығы мен қажеттіліктерін қанағаттандыруға, оқу-компьютерлік біліктерінің негізін қалыптастыруға бағытталған оқыту және ойын бағдарламаларын қамтиды.

Пәнаралық байланыс

Математика Тарих Сурет Сызу Технология

Күтілетін нәтижелер

Дамытушылық нәтижелер

Коммуникативтік және интеллектуалдық біліктіліктің дамуы.
Информатикалық терминдерді меңгеру және ойлау қабілетін дамыту.
Шығармашылыққа қабілетті, өзіндік ой-өрісі дамыған тұлға қалыптастыру.
Компьютерлік дамытушы ойындар арқылы ойлауды дамыту.
Ақпараттық ортада өзіндік танымдық іс-әрекетті қалыптастыру.

Практикалық нәтижелер

Ақпараттық қоғам талаптарына сай базалық деңгейге жету.
Microsoft WordPad, Microsoft Paint және Windows Media Player арқылы мәтін, сурет, аудио/видеоны құру және сақтау.
Интернет негіздері туралы түсінік (электрондық пошта, алгоритмдер, бағдарламалар).
Құрылғыларды таңдау мен қолдануды негіздей білу.
Кітап, журнал, газет, теледидар және Интернет көздерін пайдаланып қысқа хабарлама дайындау.
Қазіргі заманғы коммуникация құралдарын пайдалану.
Ақпараттың ұқсастығын табу, ажырату және есепті шешуге жеткіліктілігін анықтау.
Вирустардан қорғау ережелерін қолдану.

Мазмұндық желілер (1–4 сынып)

1-сынып

Ақпарат, нысандар және олардың қасиеттері.
Компьютермен танысу, пернетақта және қарапайым жаттығулар.
Ұқсас және әртүрлі нысандар; нысандар әрекеті және құрастыру.
Тізбектер, әрекеттер реттілігі; жиын және салыстыру, топтау.
Сурет құрастыру.

2-сынып

Ақпарат және оның түрлері; ақпаратты өңдеу.
Компьютер және оның құрылымы.
Графикалық, мәтіндік және дыбыстық ақпаратты өңдеу.
Нысан және қасиеттері; жиын және әрекеттер.
Логикалық тұжырым және оның мәні.

3-сынып

Жиындар; әрекеттер және кері әрекеттер; тізбектер.
Компьютер және оның құрылымы; ақпараттық модельдер.
Графикалық және мәтіндік ақпаратты өңдеу.
Стандартты бағдарламалармен жұмыс.

4-сынып

Алгоритм және оның қасиеттері; алгоритм түрлері (сызықтық, тармақталу, циклдік).
Алгоритмді графиктік түрде бейнелеу (блок-схема).
Графикалық және мәтіндік ақпарат мүмкіндіктерін қолдану.
Интернет желісін қолдану; презентация ұғымымен танысу.

Оқу пәнінің бағдарламалық мазмұны (сағат бойынша)

1-сынып (34 сағат)

Кіріспе — 2 сағат: пәнмен танысу, техника қауіпсіздігі, компьютер сыныбындағы тәртіп.
Ақпарат — 7 сағат: ақпарат көздері, түрлері (мәтін, сурет, дыбыс), қасиеттері (мағынасы, сипаттау, бағалау).
Модельдеу — 3 сағат: нысан моделі, нысан қасиеттері (көлемі, пішіні, құрамы).
Компьютер құрылысы — 10 сағат: құрылғылар (монитор, пернетақта, тышқан), енгізу/сақтау/шығару, қосу/өшіру.
Логика элементтері — 5 сағат: қасиет, маңызды/маңызды емес, жиын, салыстыру, топтау, ішкі жиындар.
Графикалық редактор — 7 сағат: Paint, сурет салу, ашу/сақтау, құралдар, түспен жұмыс.

2-сынып (34 сағат)

Кіріспе — 2 сағат: қауіпсіздік, өткен материалды қайталау.
Логика элементтері — 5 сағат: ұғымдар, қатынастар, терістеу, логикалық пікір, ақиқат/жалған, қорытынды.
Ақпарат — 7 сағат: кодтау, алмасу, арналар, қабылдаушы/көз, сақтау және іздеу.
Компьютер құрылысы — 10 сағат: құрылғылар қызметі, тасымалдауыштар, пернетақта түрлері, тышқан.
Графикалық редактор — 10 сағат: Paint құралдары (қарындаш, өшіргіш, сызық, доға, эллипс, тіктөртбұрыш), түстер палитрасы, өңдеу.

3-сынып (34 сағат)

Кіріспе — 2 сағат: қауіпсіздік, қайталау.
Ақпарат — 7 сағат: түрлері, қасиеттері, көлемі, өлшем бірліктері, кодтау, ақпараттық үдерістер.
Модельдеу — 3 сағат: нысандар жиыны, өмірдегі модельдер, классификация, мысалдар.
Компьютер құрылысы — 6 сағат: программалық жабдықтама, даму тарихы, жады түрлері, сақтау.
Стандартты бағдарламалар — 8 сағат: WordPad, Блокнот, Калькулятор.
Графикалық ақпарат — 8 сағат: Paint, өңдеу, мәтіні бар суреттер, басып шығару.

4-сынып (34 сағат)

Кіріспе — 2 сағат: қауіпсіздік, қайталау.
Мәтіндік ақпарат — 6 сағат: WordPad, құжат құру/өңдеу, пішімдеу, тізім/кесте/сурет енгізу, алдын ала көру, басып шығару.
Алгоритм — 10 сағат: ұғымы, қасиеттері, блок-схема, сызықтық/тармақталу/циклдік алгоритм, атқарушы, есеп шығару кезеңдері.
Ақпаратты өңдеу — 6 сағат: графика, мәтін, сандық және дыбыстық ақпарат; Калькулятор, Фонограф.
Телекоммуникация — 4 сағат: Интернет, адрес бойынша іздеу, электрондық пошта, вебте жұмыс.
Бағдарламалық жабдық негіздері — 6 сағат: PowerPoint (ашу/құру/сақтау, қарапайым презентация), Windows Media Player, вирустардан қорғану негіздері.

Оқушылардың білімі мен біліктілігіне қойылатын талаптар

1-сынып соңында

Білуі тиіс

Техника қауіпсіздігі және тәртіп ережелері.
Көзге арналған негізгі жаттығулар.
Компьютердің негізгі құрылғылары және қызметі.
Пернетақта қызметі.
Нысан ұғымы және қасиеттері; ақпарат түрлері мен қасиеттері; жиындар; графикалық редактор мүмкіндіктері.

Меңгеруі тиіс

Қауіпсіздік ережелерін сақтау.
Көз жаттығуларын орындау.
Қарапайым мәтін теруде пернетақтаны қолдану.
Нысандарға мысал келтіру және қасиеттерін анықтау (түс, пішін, құрам, ұқсастық/айырмашылық).
Ақпарат көзін және қабылдаушыны ажырату; графикалық редактор құралдарын қолдану.

2-сынып соңында

Білуі тиіс

Қауіпсіздік және тәртіп ережелері; көз жаттығулары.
Логикалық ұғымдар: тұжырым, ақиқат/жалған, терістеу.
Ақпарат қасиеттері; көз/қабылдаушы; кодтау туралы мағлұмат.
Пернетақта, тышқан және негізгі құрылғылар қызметі; графикалық редактор құралдары.

Меңгеруі тиіс

Қауіпсіздік ережелерін сақтау және көз жаттығуларын орындау.
Логикалық түсініктерді ажырату.
Кодтар кестесі арқылы ақпаратты кодтау.
Тышқанды және негізгі құрылғыларды орынды пайдалану; графикалық құралдарды ажыратып қолдану.

3-сынып соңында

Білуі тиіс

Қауіпсіздік; ақпарат түрлері және өлшем бірліктері.
Модельдер ұғымы; графикалық және ақпараттық модельдер.
Компьютердің қосымша құрылғылары; стандартты бағдарламалар бөлімдері.
Калькулятор, графикалық және мәтіндік редакторда жұмыс тәсілдері; мәтін теру ережелері.

Меңгеруі тиіс

Қауіпсіздік ережелерін сақтау; ақпарат түрлерін ажырату.
Ақпарат өлшем бірліктерін қолдану.
Стандартты графикалық интерфейсті пайдалану.
Қарапайым графикалық объектілер салу және мәтін теру.

4-сынып соңында

Білуі тиіс

Қауіпсіздік; мәтіндік редакторда жұмыс және теру ережелері.
Мәтінді редакциялау, пішімдеу және басып шығару.
Алгоритм және атқарушы; блок-схема арқылы жазу.
Сандық және дыбыстық ақпаратты өңдеу; Интернетте іздеу; электрондық пошта; презентация; вирус ұғымы.

Меңгеруі тиіс

Қауіпсіздік ережелерін сақтау; мәтінді теру, пішімдеу және басып шығару.
Алгоритм құру және орындау (сызықтық, тармақталу, циклдік).
Интернеттен ақпарат іздеу және электрондық поштаны пайдалану.
Қарапайым презентациялар құру.

Оқыту әдістемелік жүйесінің ерекшеліктері

Курстың теориялық бөлігі ақпараттық үдерістерден ақпараттық технологияларға өтудің мәнін ашады: ақпараттық үдерістерді жүзеге асыратын алгоритмдерді құру, ақпаратты екілік кодтау арқылы көрсету мүмкіндіктері және басқа да негізгі түсініктер.

Курстың практикалық бөлігі тек ақпараттық сауаттылықты қалыптастырумен шектелмей, басқа оқу пәндерін меңгеру тиімділігін арттыруға, пәнаралық және жалпы оқу біліктіліктерін дамытуға қажетті ақпараттық технология құралдарын қолдану дағдыларын қалыптастыруға бағытталады.

Басты факторлар

Бастауыш сынып оқушысын ақпараттық қоғамға бейімдеу.
Ерте жастан ақпараттық ойлау қабілеттерін дамыту.
Ақпараттық мәдениетті қалыптастыра отырып, әлемдік ақпараттық білім кеңістігіне даярлау.

Ұсынылған оқу бағдарламасы 1–4 сыныптарда информатиканы ерте оқытуға арналған: бастапқы ұғымдарды меңгерту және компьютермен қарым-қатынас жасау дағдыларын қалыптастыруды көздейді.