Білімдіден ақыл шығар
Білім туралы халық даналығы
Қазақтың мақал-мәтелдері мен нақыл сөздері білімді қадірлеуді, үйренудің жауапкершілігін және ұстаз бен кітаптың орнын айқын көрсетеді. Төмендегі ойлар — күнделікті өмірге бағыт беретін қысқа, бірақ салмақты тұжырымдар.
Негізгі ойлар
Білім — ең қымбат қазына
«Білім — гауһар, бағасы жоқ». Жинаған мал — өткінші, ал білім — жұмсағанмен таусылмайтын зейнет.
Үйрену — еңбек пен талап
«Екпей егін шықпас, үйренбей білім жұқпас». Білімнің басы — бейнет, соңы — зейнет.
Кітап пен ұстаздың орны
«Кітап — алтын қазына». Ұстаз тек есікті көрсетеді, әрі қарай өзің барасың.
Ақыл мен білім — егіз
Ақыл азбайды, білім тозбайды. Көп сөйлеген емес, дөп сөйлеген — білімді.
Таңдаулы нақылдар
Білгенің — бір тоғыз, білмегенің — тоқсан тоғыз.
Білмесең үндеме, білгенді күндеме.
Киіміне қарап қарсы алады, біліміне қарап шығарып салады.
Білегі күшті бірді жығады, білімі күшті мыңды жығады.
Алтын алма, білім ал.
Наданмен дос болғанша, кітаппен дос бол.
Жаста оқыған оқуың — тасқа жазғанмен бірдей, егде тартқанда оқыған оқуың — мұзға жазғанмен бірдей.
Білімді бесіктен көрге дейін ізде.
Өмірдің өзі — ұлы ұстаз.
Көп жасаған білмейді, көп көрген біледі.
Тақырыптық жинақ
Білім мен ғылым
- Ғылым — теңіз, білім — қайық.
- Ілім — бұлақ, білім — шырақ.
- Оқусыз білім жоқ, білімсіз күнің жоқ.
- Білім ортақ.
Еңбек, талап, дағды
- Білім басы — бейнет, соңы — зейнет.
- Есеп білген ұтылмас.
- Біле тұра да, сұрап біл.
- Талап — тұлпар, білім — сұңқар.
Ұстаз, шәкірт, орта
- Ұстаздан шәкірт озар.
- Шәкіртсіз ұстаз — тұл.
- Өз білмегеніңді кісіден сұра; үлкен жоқ болса, кішіден сұра.
- Ғалыммен жақын болсаң — қолың жетер; залыммен жақын болсаң — басың кетер.
Өмірлік өлшем
- Кісінің кісілігі киімінде емес, білімінде.
- Білегіңе сенбе, біліміңе сен.
- Білімдіге дүние жарық, білімсіздің күні ғаріп.
- Білім көп орын алмайды.
Қысқа қорытынды
Бүгін
Үндемей қалма: сұра, ізден, оқы.
Ертең
Еңбек пен талап білімді бекітеді.
Өмір бойы
Білім — шам: жолыңды әрдайым жарық етеді.