Астананың туған күні
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушылардың Астана қаласы туралы білімін байқау; жинақталған білімді қолдана отырып сөздік қорын толықтыру; ойды ауызекі тілде еркін, жүйелі жеткізуге дағдыландыру.
Дамытушылық
Танымдық қызығушылықты арттыру; ой-өрісті кеңейту; дұрыс сөйлеу дағдыларын қалыптастыру.
Тәрбиелік
Туған жерге сүйіспеншілікті күшейту; сыйластыққа, ұқыптылыққа тәрбиелеу; бірлік пен татулық идеясын дәріптеу.
Сабақтың құрылымы
Сабақ эпиграфпен ашылып, ойын бөлімдері арқылы жалғасады. Әр бөлім оқушылардың білімін тексеріп қана қоймай, мәтін құрастыру, пікір айту, логикалық ойлау және топпен жұмыс істеу дағдыларын дамытады.
Бөлімдер
- Кіріспе сөз
- Астанаға — 10 жыл (ой бөлісу)
- Телегей теңіз тарихы бар — Астана (сұрақ-жауап)
- Көгінде көк туы желбіреген — тәуелсіз ел (сөзжұмбақ)
- Астана — Еуразия жүрегінде (мәтін жазу)
- Шыңға шарықтаған Бәйтерек — Астана (мақал-мәтелдер)
- Астана — арман қала (саяхат жасау)
- Астана — мәдени мекен (жұмбақ шешу)
- Қорытынды
Нені айқындайды?
- Мемлекеттік рәміздер мен тәуелсіздік ұғымын саналы түсіну
- Астананың тарихи-мәдени маңызын тану
- Пікір айту мәдениеті және дәлелмен сөйлеу
- Топтық жұмыс, өзара құрмет және жауапкершілік
Кіріспе сөздің идеясы
Мұғалім оқушылар мен ата-аналарды жаңа оқу жылымен құттықтап, мектеп ордасының білім нәрін беретін қасиетті орын екенін айқындайды. Сонымен бірге, Астананың ел өміріндегі орны мен тәуелсіздік жылнамасын еске түсіру арқылы сабақтың мазмұндық арқауын бекітеді.
Тәуелсіздікке жету жолы — тарихи сынақтарға толы күрес. 1991 жылдың 16 желтоқсанында Қазақстанның тәуелсіздігі бүкіл әлемге жарияланды. Бұл дата — ел жадындағы тағдырлы кезеңнің белгісі.
Негізгі ой: Астана — тәуелсіздік символдарының бірі; елдің жаңаруын, бірлігін және болашаққа ұмтылысын айқындайтын рухани-мәдени кеңістік.
Әдеби сәт: «Төрт ана» (М. Шаханов)
Оқушылар өлең үзінділері арқылы туған жер, туған тіл, дәстүр-салт және туған тарих ұғымдарын «құдіретті төрт ана» ретінде танытып, тамырсыздықтың қауіпті екенін ой елегінен өткізеді.
1-оқушы
Тағдырыңды тамырсыздық індетінен қалқала,
Мазмұн жоқ мазмұнсыздық шыға келер ортаға.
Болу керек құдіретті төрт ана:
Туған жері — түп қазығы, айбыны,
Туған тілі — сатылмайтын байлығы.
2-оқушы
Туған дәстүр, салт-санасы — тірегі,
Қадамыңа шуақ шашар үнемі.
Және туған тарихы —
Еске алуға қаншама ауыр әрі қасіретті болса да.
3-оқушы
Төрт анасын менсінбеген пенделер,
Тамырсыздық басы қайда қалмаған.
Төрт анасын сыйламаған халықтың,
Ешқашан да бақ жұлдызы жанбаған.
1-бөлім: «Астанаға — 10 жыл» (ой бөлісу)
Мақсаты — оқушылардың білімін тереңдету, қоғамдық-саяси тақырыптарға көзқарасын қалыптастыру және туған елге мақтаныш сезімін ояту.
4–6-оқушы үзінділері
«Қазақстан — туған елім…»
«Ей, қазақтар ұланы…»
«Атар таңдар бере гөр құт-береке,
Елдің төрі қасиетті Астанаға.»
7–8-оқушы үзінділері
«Қазақстан Республикам — менің!»
«Көгінде қыран құсың қалықтаған,
Қазақстан — сүйікті Отанымсың.»
2-бөлім: «Телегей теңіз тарихы бар — Астана» (сұрақ-жауап)
Бұл кезеңде мемлекеттік құрылым, рәміздер, тәуелсіздік күні, астаналар тарихы және Астананың нысандары туралы білім тексеріледі.
| Сұрақ | Жауап (үлгі) |
|---|---|
| Қазақстан қандай мемлекет? | Егеменді, тәуелсіз мемлекет. |
| Тәуелсіздік күні қашан? | 16 желтоқсан. |
| Қазақстанның бұрынғы астаналары қандай? | Орынбор (1917), Қызылорда (1924), Алматы (1929). |
| Қазіргі астана қашан аталды? (мәтіндегі дерек) | Астана — 1998 жылғы 6 мамыр (мәтіндегі көрсетілім). |
| «Бәйтерек» кешенінің биіктігі | 97 м. |
Талқылауға арналған ашық сұрақтар
- Астананың бұрынғы атауы қандай болған?
- Қазақстанда неше облыс бар?
- Астанада қандай ірі университеттер бар?
- Ата Заң қай жылы қабылданды?
- Астана қай өңірде орналасқан?
3-бөлім: «Көгінде көк туы желбіреген — тәуелсіз ел» (сөзжұмбақ)
Сөзжұмбақ арқылы оқушылар Астанаға қатысты атауларды, маңызды орындар мен деректерді еске түсіріп, тілдік икемін шыңдайды.
Үлгі сұрақтар
- Астанада қандай университет бар?
- Астананың бұрынғы атауы?
- Астананың туған күні?
- Елбасының сарайы қалай аталады?
- «Қазақ елі» монументі қай қалада орналасқан?
4-бөлім: «Астана — Еуразия жүрегінде» (мәтін жазу)
3 минут ішінде қысқа мәтін құрастыру: Астананың географиялық орны, ел өміріндегі рөлі, символдық мағынасы және болашаққа бағытталған келбеті.
Назар аудару
- Нақты дерек + жеке пікір
- 2–3 байланысты сөйлем
- Қорытынды ой
5-бөлім: «Шыңға шарықтаған Бәйтерек — Астана» (мақал-мәтел)
Мақал-мәтел жарысы: туған жер, ел-жұрт, ынтымақ, татулық және бірлік тақырыптарын қамту. Мақсат — тілдік байлықты арттыру және ұлттық құндылықтарды бекіту.
Ұсынылатын тақырыптар
Бірлік — береке; елдік — ерлік; татулық — табыс; туған жер — тұғыр.
6-бөлім: «Астана — арман қала» (саяхат)
Карта арқылы қаланың негізгі нысандарына «саяхат» жасау. Оқушылар бағыт-бағдарды айтып, көрген-білгенін жүйелі жеткізеді.
Дағды
Кеңістік тілін қолдану: оңтүстік/солтүстік, оң жағалау/сол жағалау, жақын/алыс, бағыт.
7-бөлім: «Астана — мәдени мекен» (жұмбақ)
Жұмбақ шешу арқылы оқушылардың логикалық ойлауы, тез пайымдауы және ұғымдарды байланыстыра білуі дамиды.
Бағалау өлшемі
- Дұрыс жауап
- Дәлелдеу (неге солай?)
- Тіл мәдениеті
Қорытынды ой
«Су түбінде асыл тас — жел толқытса шығады, ой түбінде асыл сөз — шер толқытса шығады» деген халық нақылы ойдың қадірін ұғындырады: ел басынан күн туған шақта даналардың сөзі халыққа шамшырақ болады.
Қазыбек бидің сөзімен айтқанда, қазақ — ешкімге соқтықпай жай жатқан ел, бірақ жерінің шетін жау баспасын деп найзаға үкі таққан ел. Досты сақтап, дәм-тұзды ақтай білген елдің бағы — бірлікте.
«Атадан ұл туса, құл боламын деп тумайды; анадан қыз туса, күң боламын деп тумайды» деген өсиетті ойға сіңіріп, болашаққа білімнің нәрімен самғайық. Әбу Насыр әл-Фараби айтқан қағидаға сүйенсек, саналы өмірге бастайтын жол — оқу мен білім.
Түйін
Бұл сабақтың түпкі мәні — Астана туралы білімді кеңейте отырып, тәуелсіздік құндылықтарын терең сезіндіру, ана тіліне құрметті күшейту және білімге ұмтылысты тұрақты әдетке айналдыру.