Он бес пен жиырма бестің арасындаБұл жаста аласым көп, бересім деАлдымда толған мақсат, толған таңдауАлайын анасын ба, мынасын ба

Мамандық таңдаудың өмірлік маңызы

Кеше ғана ата-ананың аялы алақанында, ұстаздардың қамқорлығында болған сіздердің ендігі міндеттеріңіз — өмірден өз орындарыңызды тауып, қоғамға пайдалы еңбек ете алатын белсенді азамат болу. Бұл жолда алдарыңызда өмірлік мәні бар үлкен белес, жауапты міндет тұр: өз білімдеріңізді жоғары деңгейде дәлелдеп, ҰБТ-дан жақсы нәтиже көрсетіп, белгілі бір мамандықты дұрыс таңдап, оны меңгеру.

Жастарға албырт ой мен ұшқыр сезім тән. Көпшілік түрлі мамандықты игергisi келеді, бірақ солардың ішінен нақты қайсысын таңдарын білмей қиналатындар да бар. «Ең жақсы мамандық қайсы? Оны қалай дұрыс таңдаймын? Қалай тез меңгеремін?» деген сұрақтардың тууы — заңды.

Таңдау неге қиындап кетті?

Қазіргі заманда ғылыми-техникалық прогрестің қарқынды өсуі еңбектің мамандануының деңгейін күрт арттырды. Соның нәтижесінде мамандық түрі өте көп. Ғалымдардың есептеуі бойынша бүгінгі таңда 390 мыңнан астам мамандық бар, оның 15 мыңнан астамы — жұмысшы мамандықтары.

Дұрыс мамандықты қалай таңдауға болады?

Ең алдымен өз бойыңыздағы қабілетке, қалыптасып келе жатқан біліміңізге, бейіміңізге және денсаулық ерекшеліктеріңізге қараған жөн. Осы қасиеттерге сәйкес мамандықтардың белгілі бір бағытын таңдауға болады.

Таңдаған мамандығыңыз өзіңізге ұнаса ғана, оны бар ынта-жігеріңізбен меңгеруге ұмтыласыз. Жаныңызға жақын, талғамыңызға сай кәсіп адамда ризашылық сезімін оятады: өз ісін мақтан тұтып, толық қабілетін жұмсауға жетелейді. Мұндай еңбек шабыт береді және шығармашылық ізденіске итермелейді.

Психологиялық және адамгершілік қырлар

Мамандық таңдауда психологиялық ерекшеліктермен қатар адамгершілік ұстаным, ерік-жігер, борыш пен жауапкершілік, тәуекелге бел байлау секілді қасиеттер де ескерілуі қажет. Бұл әсіресе геолог, ұшқыш, теңізші, дәрігер сияқты мамандықтарды таңдағанда маңызды.

Кейбір кәсіптер ой еңбегін, алғырлықты, тез шешім қабылдауды талап етеді. Өмір тәжірибесі мамандықтың осындай ерекшеліктерін назардан тыс қалдырмау керектігін көрсетіп отыр.

Қоғам өзгерсе, сұраныс та өзгереді

Әр кезеңнің экономикалық, әлеуметтік және мәдени ерекшеліктері болады. Соған орай мамандықтардың маңыздылығы да өзгеріп отырады. «Мамандықтың жаманы жоқ» деген тұжырымның түйіні — кәсіптің қадірі оны сүйе білуде, ынта қойып, қызыға меңгеруде.

Отбасылық тәлім және кәсіпке баулу дәстүрі

Қазақта «Ата көрген — оқ жонар, ана көрген — тон пішер», «Ұяда не көрсең — ұшқанда соны ілесің» деген мағынасы терең мақал-мәтелдер көп. Бұл — ұрпақты жастайынан еңбекке, кәсіпке баулудың өмірлік тәжірибеден туған бағыты.

Ежелден бері ұста, зергер, етікші, өрімші, емші, атбегі, құсбегі, саятшы сияқты кәсіби шеберлер өз өнерінің қыр-сырын кез келгенге үйрете бермеген. Олар қабілеті бөлек, қолының ебі бар ұл-қызға немесе жақын шәкірттеріне ғана үйретіп, өмірлік аманат етіп қалдырған.

«Кім боламын?» сұрағына кім көмектеседі?

«Кім боламын?» — күрделі де қиын сауал. Бұл сұраққа жауап іздегенде ең алдымен баланың ата-анасы ойға келеді: олар перзентінің жай-күйін бесіктен бастап жақсы біледі. Одан кейінгі маңызды ақылшы — шәкіртін күнде көріп, мінез-құлқы мен қабілет-бейімін танып жүрген ұстаз.

Баланы болашақ кәсіпке бағдарлау жас талаптың өз халқының бүгінгі ұлттық мүддесін ескере отырып жүргізілсе — құба-құп.

Қорытынды: екі негізгі өлшем

Осы екі сұрақты қатар қойып, жауапты саналы түрде таразылай білсеңіз, таңдауыңыз да нық, жолыңыз да айқын болады.