Иық бұйымдары
Иық бұйымдары: анықтама және негізгі белгілер
Иық бұйымдары — атауына сай, иыққа киілетін киім түрлерінің барлығы. Оларға көйлек, халат, шапан, камзол, тон, жейде, костюм және басқа да бұйымдар жатады. Бұған дейін белдік бұйымдарымен және оларды тігу тәсілдерімен таныс болсаңдар, иық бұйымдарының басты айырмашылығы — мұнда мойын ойындысы, қолтық ойындысы, жаға және өңір секілді конструкциялық тораптар болады.
Пішіндік әртүрлілік
Қолдану орны мен сәніне қарай иық бұйымдары ұзын/қысқа, жеңді/жеңсіз, жағасы әртүрлі пішінде болып тігіледі.
Конструкция ерекшелігі
Ерлер мен әйелдер киімінде конструкциялық айырмашылықтар болады: бүкпелер, иық ені, түймелену бағыты сияқты белгілер өзгеше келеді.
Киімді жіктеу: жас ерекшелігі, силуэт, пішім
Жас ерекшелігі бойынша
- Мектепке дейінгі балалар киімі
- Мектеп жасындағы балалар киімі
- Ересектер киімі
Силуэт бойынша
- Қынамалы
- Жартылай қынамалы
- Тік
Қолданылуына қарай
- Тұрмыстық
- Күнделікті
- Салтанатты
Пішімі бойынша негізгі нұсқалар
Киім конструкциясы: әйел және ер киімінің айырмашылығы
Әйелдер киімі
Әйелдер киімінде кеуде, бел және иық бүкпелері жиі қолданылады. Бұл пішімді дене бітіміне дәл келтіруге көмектеседі.
Ерлер киімі
Ерлер киімінде иық бөлігі кеңірек болады, ал түймелену бағыты әдетте солдан оңға қарай орналасады.
Көйлек құрылысы және өңдеу тәсілдері
Негізгі бөліктері
Көйлек көбінесе үстіңгі бөлік (лиф) және белдемшеден құралады. Үстіңгі бөлік артқы және алдыңғы бөліктерден, жең мен жағадан тұрады. Белдемше тұтас пішілген болуы немесе бірнеше бөліктен құрастырылуы мүмкін.
Белдемше түрлері
Белдемше сына санына қарай көйлек бір тігісті, екі тігісті және көп тігісті болуы мүмкін. Пішіні бойынша тік, кең етекті, қатпарлы, бүрмелі, ши бүрмелі, гофре, бедерлі түрлері кездеседі.
Жең және қосылу тәсілі
Белдемше мен лиф бел сызығы арқылы біріктіріледі немесе біртұтас пішіліп жасалады. Жең аузы пішіміне, ұзындығы мен кеңдігіне қарай қайырылады, түймеленеді, тік тігіледі немесе өрнектеліп қималанады.
Өңдеу және әшекейлеу
Иық бұйымдарын өңдеп-әшекейлеу олардың түрі мен қолдану орнына тікелей байланысты. Әшекейлеу барысында тігіс түрлері, өрнек, жиек, қондырмалар сияқты элементтер пайдаланылады.
Ұлттық киім үлгісі: камзол
Пішіні мен ерекшелігі
- Камзол жеңді, жеңсіз немесе жеңі иықтан сәл түсіңкі етіп тігіледі.
- Көбіне жағасыз болады.
- Өңірі мен етегі ою-өрнекпен сәнделеді.
Матасы, түсі және әшекейі
Камзолды көбіне түкті пүліштен, барқыттан немесе шұғадан тігеді және әдетте бір түсті мата таңдалады. Әйелдердің жасына қарай камзол түсі де өзгеріп отырады: қыздар алқызыл реңктерді, ал орта және үлкен жастағы әйелдер көк, жасыл, сарғыш түстерді көбірек киген.
Камзолға түйме қадамайды. Оның орнына ұсталар соққан қарсы ілгектер қолданылады. Ою-өрнек жылтыр матамен немесе сәндік жіптермен жүргізіледі.
Сабақ барысы: кезең-кезеңімен
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сыныптың дайындығын тексеру, жұмыс орнының тәртібін қадағалау.
II. «Сыр сандық» сұрақтары
- Қандай киім түрлерін білесіңдер?
- Белдік бұйымдар дегеніміз не?
- Белдік бұйымдарға қажетті негізгі өлшем қандай?
- Белдік бұйымдарды атаңдар.
Қауіпсіздік ережелерін еске түсіру және дәптермен жұмыс жүргізу.
III. Жаңа сабақ
Иық бұйымдарының анықтамасы, құрылымдық элементтері, жіктелуі және камзолдың ұлттық киім ретіндегі ерекшеліктері қарастырылады.
IV. Өзіндік жұмыс (практика)
Құралдар
- Ақ қағаз
- Түсті қағаз
- Желім
- Қайшы
- Шаблон
Орындалу реті
- 1 Қағаздан камзол үлгісін бастырып, қиып алу.
- 2 Ою-өрнекті қиып, камзолға жапсыру.
- 3 Жұмысқа қысқаша сипаттама беру.
- 4 Жұмыс орнын жинастыру.
V. Бекіту сұрақтары
- Иық бұйымдарына қандай бұйымдар жатады?
- Көйлек қандай бөліктерден тұрады?
- Қолданылуына қарай киім қандай түрлерге бөлінеді?
- Әйел және ер киімдерінің конструкциялық ерекшеліктері қандай?
- Силуэт бойынша қандай түрлерге бөлінеді?
- Камзол қандай маталардан тігіледі?
- Камзолда түйменің орнына қандай әшекей-қапсырма қолданылады?
- Киім өңірін сәндеуге арналған қандай тігіс түрлері қолданылады?
VI. Қорытынды
Оқушылардың жұмыстары талданып, сабақ бойынша нәтижелер қорытындыланады. Оқушылар бағаланады.
VII. Үй тапсырмасы
№1–2: «Иық бұйымдары» және «Камзол» тақырыптарын қайталау.