Қазақша рефераттар

Word мәтіндік редакторында кесте құру жолдары

Сабақ жоспары

Сабақтың мақсаты мен құрылымы

Бұл сабақ мәтіндік редактордың (Microsoft Word) графикалық мүмкіндіктерін қолдануды үйретуге бағытталған: сурет енгізу, фигуралармен жұмыс, WordArt арқылы көркем мәтін жасау, объектілерді орналастыру және өзара әрекеттесуін баптау.

Білімділік мақсаты

Мәтіндік редактордың графикалық мүмкіндіктерімен жұмыс істеуді меңгерту: сурет енгізу, фигуралық мәтін енгізу және қосымша графикалық әрекеттерді орындауға дағдыландыру.

Дамытушылық мақсаты

Word редакторымен жұмыс барысында оқушылардың ойлауын, есте сақтау қабілетін дамыту және өз бетімен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру.

Тәрбиелік мақсаты

Оқушылардың жеке тұлғалық қасиеттерін, әсіресе адамгершілік құндылықтарын дамытуға ықпал ету.

Сабақ сипаттамасы

  • Түрі: аралас сабақ.
  • Әдісі: түсіндіру, сұрақ-жауап, топпен жұмыс.
  • Технология: сыни тұрғысынан ойлауды дамыту.

Қолданылатын технологияның мақсаты

  • 1 Оқушыларды ізденіске бағыттау.
  • 2 Тақырып бойынша алдын ала материал іздеу.
  • 3 Көрнекі құралдарды топпен әзірлеу.
  • 4 Дайындалған материалды қорғап, дәлелдей білу.
  • 5 Туындаған сұрақтарды мұғалімге ұсыну.

Технологияның ерекшеліктері

Коммуникация және ынтымақтастық

  • Бір-бірімен тіл табысуды қалыптастыру.
  • Топпен жұмыс істеуге дағдыландыру.
  • Өзара қарым-қатынасты жақсарту.

Шығармашылық және тұлғалық даму

  • Жеке шығармашылыққа бағыттау.
  • Адамгершілік қасиеттерді дамыту.

Пәнаралық байланыс және ресурстар

Пәнаралық байланыс

Математика, алгоритмдеу, ТРПО, интернетте бағдарламалау.

Көрнекіліктер

Интерактивті тақта, компьютер, үлестірмелі парақтар, слайдтар, видео материалдар.

Сабақтың өту барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Сәлемдесу.
  • Оқушыларды тізім бойынша тексеру.
  • Сабаққа дайындықты ұйымдастыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Үй тапсырмасын тексеру кезінде оқушылар «Қилы сұрақтар» кезеңі бойынша сұрақтарға жауап береді.

Қилы сұрақтар

  1. Word бағдарламасын іске қосу жолдары қандай?
  2. Word-та мәтін ішінде Shift пернесі басулы тұрғанда тышқан курсорын жылжытқанда не өзгереді?
  3. Word-та бір сөзді басқа сөзбен алмастыру үшін қандай команда қолданылады?
  4. Word бағдарламасының терезе құрылымы қандай?
  5. Құжатты баспаға шығару қалай орындалады?
  6. Құжатты қалай сақтаймыз?
  7. Кестеге бос жол қосу қалай жүзеге асады?
  8. Құжатты альбомдық түрге ауыстыру үшін не істейміз?
  9. Құжат бетінің түсін қалай өзгертеміз?
  10. Word редакторында кесте құру жолдары қандай?
  11. Жылдам пернелерді атаңыз және олардың қызметін түсіндіріңіз.
  12. Басты мәзірдегі лента атаулары қандай?

III. Жаңа сабақты түсіндіру

Сыни ойлау технологиясы бойынша бағыттаушы сұрақтар

  • Мен нені білемін?
  • Мен нені білдім?
  • Мен нені білуім керек?

«Мен нені білемін?» кезеңіне арналған сұрақтар

  1. Word мәтіндік редакторының негізгі мүмкіндіктері қандай?
  2. Word-та кесте құру жолдары қандай?
  3. Мәтіндік редактор мен мәтіндік процессордың айырмашылығы неде?
  4. Күрделі құрылымды құжаттар мен Web-құжаттарды қалай құруға болады?
  5. Құжаттарды форматтау және баспаға шығару баптаулары қалай орындалады?

Теориялық бөлім: Word-та графикалық мүмкіндіктер

Негізгі мүмкіндіктер

  • Мәтін ішіне суреттер мен кескіндерді кірістіру.
  • Басқа бағдарламалардан суреттерді импорттау.
  • ClipArt коллекциясынан сурет таңдау.
  • Қарапайым суреттерді фигуралар арқылы салу.

Word-та сурет салу жолдары

  1. 1-жол: Түр (View) → Аспаптар панелі (Toolbars) → «Сурет салу» (Drawing) панелін қосу.
  2. 2-жол: Кірістіру (Insert) → Фигуралар (Shapes) → қажетті фигураны таңдап салу.

Графикалық объект пен мәтіннің өзара орналасуы

Суретті енгізбестен бұрын оның мәтінмен өзара әрекеттесуін анықтау қажет. Бұл үшін «Объектіні пішімдеу» (Формат объекта) сұхбат терезесіндегі «Жағдай/Орналасу» (Положение) параметрлері қолданылады.

Мәтінмен қабаттасу нұсқалары

  • Мәтінде (In line with text): объект мәтін жолына символ сияқты кірістіріліп, мәтінмен бірге жылжиды.
  • Қоршаудың айналасында (Square): мәтін суреттің айналасындағы қоршауды айналып орналасады.
  • Контур бойымен (Tight): мәтін суреттің контуры бойымен тығыз орналасады.

Қабаттар бойынша орналасу

  • Мәтіннің алдында (In front of text): сурет үстіңгі қабатта, мәтін төменгі қабатта.
  • Мәтіннің артында (Behind text): сурет төменгі қабатта, мәтін үстіңгі қабатта.

Бірнеше объектімен жұмыс: топтастыру, реттеу, туралау

Суреттердің өзара қарым-қатынасы

Бір бетте бірнеше графикалық объект болса, олар қабаттарда орналасады және бір-бірін бүркемелеуі мүмкін. Қажет болса, «Объектіні пішімдеу → Жағдай → Қосымша» параметрлерінде объектілердің өзара қабаттасуына рұқсат беруге болады.

Негізгі амалдар

Топтастыру

Бірнеше объектіні Shift арқылы белгілеп, жанама мәзірден «Топтастыру → Топтау» командасын орындаңыз.

Орналасу ретін басқару

Жанама мәзірдегі «Рет» (Order) құралдары арқылы объектіні жоғары/төмен қабатқа, алдыңғы/артқы қатарға жіберуге болады.

Туралау

«Сурет салу» панеліндегі «Әрекет → Туралау/Орналастыру» арқылы сол жаққа, оң жаққа, орталыққа және жоғары/төмен/ортаға туралау орындалады.

Орналастыру (бірдей арақашықтық)

Объектілер арасындағы көлденең немесе тігінен бірдей арақашықтықты қою үшін «Орналастыру» құралдарын қолданыңыз.

Туралаудың түрлері

Көлденең

  • Сол жақ шетке
  • Оң жақ шетке
  • Орталыққа

Тігінен

  • Жоғары шетке
  • Төменгі шетке
  • Ортаға

WordArt: безендірілген тақырып жасау

WordArt құралы құжатта көркемделген тақырыптар мен стильдендірілген мәтін жасауға мүмкіндік береді. Қосудың негізгі жолдары:

Қосу тәсілдері

  1. 1-жол: Түр → Аспаптар панелі → WordArt.
  2. 2-жол: Кірістіру → WordArt.

Негізгі әрекеттер

  • Стиль таңдау (WordArt коллекциясы).
  • Мәтінді енгізу және қаріп параметрлерін баптау.
  • Мәтінмен арақатынасын және беттегі орнын анықтау (Пішімдеу).

WordArt объектісін өңдеу мүмкіндіктері

  • Тақырып мәтінін өзгерту.
  • Тақырып пішінін өзгерту.
  • Безендіру стилін өзгерту.
  • Объектіні бұру.
  • Мәтінмен қарым-қатынасын өзгерту.
  • Мәтінді тігінен орналастыру.
  • Символдар арақашықтығын өзгерту.

Графикалық объектілер: «сурет» және «кескін»

Сурет (векторлық объект)

Векторлық объектілерге түзулер, қисық сызықтар, геометриялық фигуралар жатады. Оларды Word ішіндегі қарапайым құралдармен салуға болады.

Кескін (растрлық объект)

Растр — ұсақ нүктелерден тұратын бейне. Мұндай кескіндер әдетте сыртқы бағдарламаларда дайындалып, Word құжатына файл ретінде енгізіледі.

Құжатқа сурет енгізу: ClipArt және файлдан енгізу

ClipArt-пен жұмыс

ClipArt — Microsoft Office құрамындағы немесе бөлек жинақ ретінде қолжетімді дайын суреттер коллекциясы. Енгізу жолы: Кірістіру → Көркемсуреттер, қажетті суретті таңдап, «Қою» батырмасын басыңыз.

Файлдан кескін енгізу

Растрлық суретті енгізу үшін: Кірістіру → Сурет → Файлдан. Ашылған терезеден қажетті файлды таңдап қосыңыз.

Диаграмма құру

Мәтін ішінде диаграмма тұрғызу кезінде диаграмма түрі таңдалып, деректер Excel кестесінде енгізіледі. Деректерді толтырғаннан кейін диаграмма Word құжатына автоматты түрде енгізіледі.

Гиперсілтеме (Hyperlink)

Гиперсілтеме — бір құжат ішіндегі фрагменттер арасында немесе басқа құжатқа, сондай-ақ интернеттегі Web-беттерге жылдам өтуді қамтамасыз ететін, әдетте асты сызылған әрі басқа түспен белгіленетін мәтін немесе сурет.

Мәтін фрагментін гиперсілтеме ету қадамдары

  1. Гиперсілтеме болатын мәтін фрагментін белгілеңіз.
  2. «Гиперсілтеме енгізу» батырмасын таңдаңыз (Insert Hyperlink).
  3. Ашылған терезеде «Байланыстыру» бөлімінен қажетті нұсқаны таңдаңыз (мысалы, «Жаңа құжат»).
  4. Ашылатын файл/құжат атауын (қажет болса, жолымен бірге) енгізіңіз.
  5. ОК батырмасын басыңыз.

IV. Жаңа сабақты бекіту (сұрақ-жауап): тест

Төмендегі сұрақтар Microsoft Word бойынша негізгі әрекеттерді бекітуге арналған.

1) Word бағдарламасы қай нұсқада іске қосылмайды?

  • A. Пуск → Программы → Microsoft Word
  • B. Жұмыс үстеліндегі Word жарлығын екі рет шерту
  • C. Пуск → Документы арқылы файлдар тізімінен W белгісі бар қатарды екі рет шерту
  • D. Пуск → Программы → Стандартные → Microsoft Word
  • E. Дайын құжат белгішесін екі рет шерту

2) Word редакторымен жұмысты аяқтау қай нұсқада орындалмай қалады?

  • A. Файл → Шығу (Выход)
  • B. Терезенің жоғарғы оң жақ бұрышындағы X (Жабу)
  • C. Alt + F4
  • D. Файл → Жабу (Закрыть)
  • E. Тапсырмалар тақтасындағы белгішенің жанама мәзірі → Жабу

3) Ерекшеленген мәтін тұрған кезде теру орындалса, не болады?

  • A. Аймақ автоматты түрде форматталады
  • B. Аймақ оңға қарай жылжиды
  • C. Аймақ солға қарай жылжиды
  • D. Ерекшеленген аймақ өшіріліп, орнына жаңа мәтін жазылады
  • E. Ешқандай өзгеріс болмайды

4) Мәтін ішінде Shift басулы тұрғанда курсорды жылжытқанда не өзгереді?

  • A. Курсор жүрген аймақ ерекшеленеді
  • B. Курсор жүрген аймақ өшіріледі
  • C. Аймақ автоматты түрде форматталады
  • D. Ерекшелеу алынып тасталады
  • E. Ерекшеленген аймақ оңға қарай жылжиды

5) Қаріп параметрлерін тағайындау қай нұсқада орындалмайды?

  • A. Формат → Қаріп (Шрифт) арқылы
  • B. Форматтау саймандар тақтасындағы батырмалар арқылы
  • C. Абзац → Автоформат арқылы
  • D. CTRL+I және CTRL+B арқылы
  • E. Жанама мәзір → Қаріп арқылы

6) Кесте ұяшықтарын біріктіру әрекеті қай нұсқада орындалмайды?

  • A. Ұяшықтарды белгілеп, Кесте → Ұяшықтарды біріктіру арқылы
  • B. «Кестелер мен шекаралар» тақтасындағы өшіргішпен шекараны өшіру арқылы
  • C. Арнайы «Ұяшықтарды біріктіру» батырмасы арқылы
  • D. Правка → Ұяшықтарды біріктіру арқылы

7) Құжатты баспаға шығару (дұрыс емес нұсқаны көрсетіңіз)

  • A. Файл → Баспаға шығару (Печать) арқылы
  • B. Құжат белгішесін Принтерлер бумасындағы принтерге апару арқылы
  • C. Правка → Печать арқылы
  • D. Параметрлер алдын ала қойылса, «Печать» батырмасы арқылы
  • E. Құжат ашық кезде белгішені принтерге апару арқылы

8) «Алдын ала көру» режимін іске қосатын батырманы көрсетіңіз

Нұсқалар бастапқы мәтінде белгіленбеген (A–E белгішелері көрсетілмеген).

9) Word-та мәтінді бейнелеу режимдері

  • A. Кәдімгі, Web-құжат, беттерді белгілеу, құрылым
  • B. Мәтіндік, графикалық
  • C. Қалыптағы, кеңейтілген, форматтау
  • D. Стандартты, тураланған, басты құжат
  • E. Кәдімгі, алдын ала көру, баспаға жіберу

10) «Жұмыс алабы» (рабочая область) дегеніміз

  • A. Саймандар тақтасы орналасқан аймақ
  • B. Мәзір командалары орналасқан аймақ
  • C. Терілген және теріліп жатқан мәтін орналасатын аймақ
  • D. Ақпараттық мәлімет көрсетілетін аймақ
  • E. Терезенің жоғарғы бөлігі (тақырып жолағы)

11) Word-та сақталған файл типі

  • A. *.EXE
  • B. *.DOC
  • C. *.TXT
  • D. *.COM
  • E. *.SYS

12) Қаріп мөлшерін өзгерту

  • A. 10 ▼
  • B. Текст ▼
  • C. Ж
  • D. K
  • E. Ч

13) Кесте құру әрекеті қалай орындалады?

  • A. Таблица → Вставить → Таблица
  • B. Формат → Графикалық объект → Таблица
  • C. Окно → Вставить → Таблица
  • D. Формат → Таблица
  • E. Вставка → Таблица

14) Кесте ұяшығын бірнеше бөлікке бөлу

  • A. Курсорды орнына қойып, бір рет шерту
  • B. Курсорды орнына қойып, Enter басу
  • C. Правка → Разбить ячейки
  • D. Курсорды орнына қойып, екі рет шерту
  • E. Таблица → Разбить ячейки

15) Тізімді нөмірлеу үшін

Нұсқаларда батырма белгішелері көрсетілмеген (A–D). E нұсқасы: «Формат → Бетті нөмірлеу».

16) Құжат ішіне сурет енгізу қай командамен орындалады?

  • A. Вставка → Рисунок → Картинки
  • B. Сервис → Параметры → Вид
  • C. Файл → Параметры страницы → Макет
  • D. Вид → Рисунок
  • E. F3 пернесі

Жауап кілті

№ Жауап
1D
2D
3D
4A
5C
6D
7C
8E
9A
10C
11B
12A
13A
14E
15D
16B

Ескерту: 8 және 15-сұрақтарда бастапқы мәтінде белгішелер/батырмалар көрінбеген, алайда жауап кілті берілген күйінде сақталды.

Қосымша сұрақтар

  1. Графикалық объектілерге нелер жатады?
  2. Құжатқа суреттерді енгізудің жолдарын атаңыз.
  3. Мәтіндік редактордың графикалық мүмкіндіктері қандай?
  4. Графикалық объектілер қоғамдық ортада қалай қолданылады?
  5. WordArt нысанының қызметі қандай?
  6. Мәтіндік редактор ішінде диаграмманы қалай қолданамыз?

V. Үй тапсырмасы

Тақырып бойынша берілген практикалық тапсырмаларды орындау: сурет енгізу, фигуралармен сызба жасау, WordArt арқылы тақырып безендіру және объектілерді туралау/топтастыруды қолдану.

VI. Қорытындылау және бағалау

Сабақ соңында оқушылардың жауаптары, топтық жұмыс нәтижелері және практикалық тапсырмалар орындалуы бойынша кері байланыс беріліп, бағалау жүргізіледі.