Оқушылардың өлеңмен танысуы
Бұл жазбада Мұқағали Мақатаевтың «Қазақстан» өлеңі бойынша өткізілетін сабақтың жоспары ықшамдалып, тілдік тұрғыдан түзетіліп берілді. Мақсат — оқушыға өлеңнің құрылымы мен идеясын түсіндіре отырып, Отан туралы ойды тереңдету.
І. Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу.
- Оқушылармен аты-жөні арқылы танысу (қажет жағдайда).
- Назарды сабаққа шоғырландыру.
ІІ. Негізгі бөлім
Сабақтың өзегі — өткенді еске түсіру, жаңа мәтінді қабылдау, сөздік жұмысы және сатылай кешенді талдау.
Өткенді қайталау (үй тапсырмасы)
М. Мақатаевтың «Сүйемін, өскен Отаным» өлеңі бойынша сұрақ: ақын Отанның нені сүйетінін қалай көрсетеді?
- топырағын
- тасын
- қартын
- жасын
- қырларын
- кештерін
Жаңа сабақ: «Қазақстан» өлеңі
Кіріспе әңгіме
Оқушыға ой салатын сұрақ арқылы тақырып ашылады: кең байтақ далада, көк аспан астында мекендеген ортақ Отанымыз — Қазақстан.
Өлең тақырыбы дәптерге жаздырылады. Мұқағали Мақатаевтың өмірі мен шығармашылығы қысқаша еске түсіріледі.
Өлеңмен танысу
- Мұғалім өлеңді мәнерлеп оқиды.
- Оқушылар өлеңді іштей оқиды.
- Бір жолдан тізбектей дауыстап оқиды.
Сөздік жұмысы
Түсініксіз сөздер белгіленіп, мағынасы талқыланады. Мақсат — мәтінді саналы қабылдау және сөздік қорды кеңейту.
Ереже
Әр оқушы кемінде 1–2 жаңа сөз жазып, сол сөздің мағынасын өз сөзімен түсіндіреді.
Сатылай кешенді талдау
Өлең құрылымы мен мазмұны жүйелі түрде қарастырылады: тақырып, автор, жанр, идея, шумақ, тармақ, буын және ұйқас.
| Тақырып | Қазақстан |
|---|---|
| Автор | Мұқағали Мақатаев |
| Жанры | Өлең (лирикалық шығарма) |
| Идеясы | Отанды сүю, туған елді қастерлеу |
| Шумақ | 4 |
| Тармақ | 18 |
| Буын | 10–11 |
| Ұйқас түрі | а, а, ә, а (қара өлең ұйқасы) |
Тапсырмалар
1–2-тапсырма
- Бұл өлең қандай шығармаға жатады? (Лирикалық.)
- «Лирика» сөзінің мағынасын еске түсіріп, өз сөзіңмен түсіндір.
3-тапсырма (ойтолғау)
Өлеңнің қай шумағы саған ерекше әсер етті? Неліктен?
Әр адамның туған жері, кіндік қаны тамған топырағы өзіне ыстық. Туған жерге деген махаббат өмір бойы өшпейді. Біздің туған өлкеміз — Маңғыстау. Биыл Маңғыстау облысының құрылғанына 40 жыл толады.
Дәптермен жұмыс
Туған Отанымыз — Қазақстанға деген шынайы сезіміңді бір сөйлеммен жаз.
Үлгі
Қазақстан — менің еркіндігім мен үмітімнің мекені.
Үлгі
Мен Қазақстанды тілім, жерім және халқым үшін сүйемін.
Өлеңдегі оқшау жолды талдау
«Сырым бар саған айтар, ішімде көп…»
Бұл жол арқылы ақын туған елі — Қазақстанға деген терең сырын, болашаққа деген сенімін аңғартады. Ақын бүгінгі дамыған Қазақстанды көрмесе де, сол күнді жүрекпен сезінгендей әсер қалдырады.
Ән айту
Сабақтың эмоциялық қорытынды бөлігі ретінде сыныппен бірге «Көк тудың желбірегені» әні орындалады.
ІІІ. Қорытынды
Сабақты бекіту
Бүгін біз Мұқағали Мақатаевтың қай өлеңімен таныстық? Өлеңнің негізгі идеясы қандай?
Үй тапсырмасы
М. Мақатаевтың «Қазақстан» өлеңін жаттау.
Бағалау және қосымша
- Оқушылардың белсенділігіне қарай бағалау және мадақтау.
- Қосымша материал: туған жер туралы мақал-мәтелдер айту.
Қысқа түйін
Бұл сабақ жоспары оқушыны өлеңнің көркемдік құрылымын тануға жетелеп қана қоймай, Қазақстанға деген сүйіспеншілікті ой арқылы бекітеді: туған жерді сүю — тіл мен тарихты, табиғат пен адамды құрметтеуден басталады.