Екінші топ
Сабақ туралы мәлімет
Мекеме
Шымкент қаласы, Ораз Жандосов атындағы №30 жалпы орта мектеп
Мұғалім
Ильясова Айман Жақсыбаевна (бастауыш сынып мұғалімі)
Пән / Сынып
Әдебиеттік оқу, 4-сынып
Тақырып
«Қарлығаш немесе мамамның әңгімесі»
Мақсат
Оқушылардың мәтіндегі негізгі идеяны өз бетінше ұғынуына жағдай жасау.
Білімділік
Соғыс кезіндегі ана мен бала өмірімен таныстыру; қарлығаш туралы толық мағлұмат беру.
Дамытушылық
Ой дамыту стратегиялары арқылы өздік жұмыс істеуге, ізденуге және шығармашылық ойлауға бағыттау.
Тәрбиелік
Бірлесе жұмыс істеуге, пікірін дәлелдеуге үйрету; қоршаған ортаны қорғауға, қатыгездіктен аулақ болуға, қол ұшын беруге тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
- Құстар суреттері
- Құстар макеттері
- Құстарға арналған ұяның суреті
- Мәтін желісі бойынша сюжетті сурет
- Бор, тақта
Әдіс-тәсілдер
- Сыни тұрғыда ойлау технологиясы
- Топпен жұмыс
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру және үй тапсырмасын қорытындылау
Сабақ басында мұғалім өткен тақырыпты еске түсіруге арналған сұрақтар қойып, оқушылардың жауаптарын талқылайды. Алдыңғы сабақтағы негізгі мазмұн — адамның жағымсыз мінездері және олардан арылудың жолдары.
Талқылау сұрақтары
- Өткен сабақта қандай тақырып өттік?
- Ызақорлық пен еріншектік дегеніміз не?
- Бұл мінездерден арылу үшін не істеу керек?
- Жақсы және жаман мінездер туралы жазба жұмысы орындалды ма?
Оқушылардың жауаптары еңбекқорлыққа, тазалыққа, білімге ұмтылуға және жауапкершілікке бағытталады.
2) Қызығушылықты ояту: құстар туралы оқиға
Жаңа сабаққа өтуде мұғалім оқушыларға мінез-құлық тақырыбымен сабақтас, құстарға қатысты оқиға тыңдататынын айтады. Оқиға «Қарлығаштың ерлігі» жайлы кіріспемен басталады.
Қамқорлық
Басқаның жағдайын түсініп, жанашыр болу.
Батылдық
Қиын сәтте дұрыс шешім қабылдап, қорықпау.
Еңбекқорлық
Табандылықпен әрекет ету, ерінбей еңбектену.
Оқушылар үш топқа бөлініп, осы үш қасиет бойынша қарлығаштың әрекетін талдап, өз пікірлерін айтады. Топтық жұмыс ұпай арқылы бағаланады.
3) Оқулықпен жұмыс: «Қарлығаш немесе мамамның әңгімесі»
Сабақтың негізгі бөлігі құстар тақырыбына, оларды қорғау идеясына және табиғатқа жанашырлықпен қараудың жолдарын табуға арналады. Мұғалім мәтінді мәнерлеп оқып береді, ал оқушылар түсініксіз сөздердің астын сызып отырады.
Назар аудару
Оқу барысында түсініксіз сөздерді белгілеу — мәтінді терең ұғынуға көмектеседі және сөздік қорды байытады.
4) Сөздік жұмысы
Жамырап кету
Төлдің енесін еміп қоюы (жаппай ұмтылуы).
Азаннан
Таңертеңнен.
Шөпшек
Отқа жағатын қу бұта.
Тақуа
Дінге берілген адам.
Көгендеу
Малдың төлін енесінен бөліп, жеке байлау.
Там
Қазақстанның кейбір аймақтарында «үй» мағынасында қолданылады.
Пұшайман болу
Күдіктену, өкініп қысылу (мәнмәтінге қарай).
5) Мәтінмен жұмыс: бөліктерге бөліп оқу және талдау
Оқушылар мәтінді үш топ кезекпен оқиды. Оқып болған соң, мәтін желісі бойынша сюжетті сурет арқылы мазмұнын бейнелейді.
Мәтінді бөліп оқу
- 1 1-топ: «Сен тыңда, мен саған бір әңгіме айтып берейін…» деген жерге дейін.
- 2 2-топ: «Содан ұшпасын деп қанатын қидым қайшымен…» деген жерге дейін.
- 3 3-топ: мәтіннің соңғы бөлімі.
1-бөлім бойынша сұрақтар
- Анасы баласына қандай жаза қолданды?
- Өз басыңда осындай жағдай болды ма? Ата-анаң не деді?
2-бөлім бойынша сұрақтар
- Ата-анаң мұндай әрекетіңді қалай бағалар еді?
- Оқиға әрі қарай қалай шиеленіседі деп ойлайсыңдар?
3-бөлім бойынша сұрақтар
- Кейіпкердің әрекетіне баға бер.
- Қай жері дұрыс, қай жері бұрыс?
- Неліктен құстың ұясын бұзуға болмайды?
Тыйым сөздер (табиғатқа құрмет)
- Аққуды атпа.
- Құстың ұясын бұзба.
Талқылау: тыйым сөздердің мағынасын қалай түсінесіңдер? Тағы қандай тыйым сөздер білесіңдер?
Оқиғадағы қыздың әрекетіне сол кездегі жағдай (соғыс уақыты) әсер етті ме? Анасына бәрін айтуға батылы жете ме?
6) Қорытынды сұрақтар
- Анасы қызының сөзіне сенді ме?
- Мәтіннен қандай ой түйдің?
- Құстардың адам өміріндегі пайдасы қандай?
- Соғыс кезіндегі балалар өмірі қалай сипатталған?
- Ананың әңгімесі балаға қалай әсер етті?
- Сен қыздың іс-әрекетін қайталар ма едің?
7) Сергіту сәті
«Қарлығаш» өлеңі орындалады.
8) Қазақ халқының ауа райын құстар арқылы болжауы
Мұғалім құстардың қимыл-қозғалысына қарап ауа райын болжауға қатысты халықтық түсініктермен таныстырады.
Белгілер
- Қыста қаздар қаңқылдаса — күн жылынады; аяқтарын бауырына қысса — суық не боран болады.
- Қызылқаз былтырғы ұясын жөндемей жұмыртқаласа — қуаңшылық болады.
- Құстар ертемен жем іздеуге асықса — жауын-шашын болады.
- Қараторғайлар топтанып, аспанда түрлі қимыл жасаса — күз ұзаққа созылады.
Белгілер
- Аққу солтүстіктен оңтүстікке кеш қайтса — күз ұзақ әрі жайлы болады.
- Торғай шаңға аунаса — жаңбыр жауады.
- Қарлығаштар биіктеп ұшса — күн ашық; төмендеп ұшса — жаңбыр мен жел болады.
Тілек: Қарлығаштар әрдайым биікте самғай берсін, аспанымыз ашық, күніміз жайлы болсын.
9) Бағалау және үй тапсырмасы
Бағалау
Оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі мен топтық жұмыстағы үлесі ескеріледі.
Үй тапсырмасы
- Мәтіннің әр бөлімін оқиғамен байланысты дауыс ырғағымен мәнерлеп оқу.
- Қарлығаштың суретін салып келу.